# Nahl Sûresi, 64. Âyet (16:64)

> وَمَآ أَنزَلْنَا عَلَيْكَ ٱلْكِتَـٰبَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِى ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ ۙ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

*Vemâ enzelnâ ‘aleyke-lkitâbe illâ litubeyyine lehumu-lleżî-ḣtelefû fîhi(ﻻ) vehuden verahmeten likavmin yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sana kitabı, ancak ayrılığa düştükleri şeyleri onlara açıklaman için ve iman eden bir topluma doğru yolu gösterici ve rahmet olarak indirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/64

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 64. ayet, Kur'an'ın indiriliş amacını, özellikle ihtilafları açıklama, hidayet ve rahmet olma fonksiyonlarını vurgulamaktadır. Ayet, Kitab'ın ilahi menşeini ve insanlığa yönelik rehberlik misyonunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah tarafından indirilen, yazılı veya yazılması emredilen ilahi vahiy, Kur'an.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitap (الكتاب), aslen yazmak (الكتابة) masdarından türemiş olup, yazılı olan her şey için kullanılır. Kur'an'da ise özel olarak Allah'ın peygamberlerine indirdiği vahiyler bütününe işaret eder. Bu ayette 'el-Kitâb' kelimesi, Hz. Muhammed'e indirilen Kur'an'ı ifade eder ve onun ilahi menşeini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kitap (الكتاب), 'cem' (toplamak) ve 'ضمّ' (bir araya getirmek) anlamlarına gelir. Harflerin bir araya gelmesiyle kelimelerin, kelimelerin bir araya gelmesiyle cümlelerin oluşması gibi, ilahi hükümlerin ve bilgilerin bir araya toplandığı metin anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Kur'an'ın kapsamlı bir rehber ve hükümler mecmuası olduğunu gösterir."}]},{"word":"لِتُبَيِّنَ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Açıklamak, netleştirmek, anlaşılır kılmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beyân (بيان), bir şeyi açıkça ortaya koymak, gizli olanı aşikâr kılmak demektir. Bu ayette 'li-tübeyyine' (açıklaman için) ifadesi, Hz. Peygamber'in Kur'an'ı tebliğ ederken karşılaşılan ihtilaflı meseleleri netleştirme görevini vurgular. Bu, Kur'an'ın anlaşılırlığını ve tefsir ihtiyacını ortaya koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Beyân (بيان), bir şeyin manasını izhar etmek, açıklığa kavuşturmaktır. Ayetteki 'li-tübeyyine' fiili, Kur'an'ın indiriliş amaçlarından birinin, insanların üzerinde ihtilaf ettikleri konuları Peygamber aracılığıyla açıklığa kavuşturmak olduğunu belirtir. Bu, Kur'an'ın ihtilafları çözücü rolüne işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Beyân (بيان) kavramı, Kur'an'da 'açıklama, netleştirme, delil getirme' anlamlarında merkezi bir role sahiptir. Peygamber'in görevi, Allah'ın vahyini insanlara sadece iletmek değil, aynı zamanda onu açıklamak ve anlaşılır kılmaktır. Bu ayetteki 'li-tübeyyine' ifadesi, bu açıklama fonksiyonunun önemini vurgular ve Kur'an'ın tefsir geleneğinin temelini oluşturur."}]},{"word":"ٱخْتَلَفُوا۟","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Anlaşmazlığa düşmek, farklı görüşlere sahip olmak, ihtilaf etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhtilaf (اختلاف), bir şeyde zıt yönlere gitmek, farklı görüşlere sahip olmak demektir. Bu ayette 'ihtelefû fîhi' (üzerinde ihtilaf ettikleri şey) ifadesi, insanların dinî veya dünyevî konularda düştükleri anlaşmazlıkları ifade eder. Kur'an'ın bu ihtilafları çözmek için indirildiği belirtilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İhtilaf (اختلاف), bir konuda farklı yollar tutmak, muhalefet etmek anlamına gelir. Ayetteki 'ihtelefû' fiili, insanların hakikat konusunda veya dinî hükümlerde farklı görüşlere sapmalarını ifade eder. Kur'an, bu tür ayrılıkları gidermek ve doğru yolu göstermek amacıyla indirilmiştir."}]},{"word":"هُدًى","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu gösterme, rehberlik etme, kılavuzluk.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hüdâ (هدى), doğru yola iletmek, rehberlik etmek demektir. Bu ayette 'huden' (bir hidayet olarak) ifadesi, Kur'an'ın inananlar için bir yol gösterici, karanlıklardan aydınlığa çıkaran bir rehber olduğunu belirtir. Bu, Kur'an'ın temel fonksiyonlarından biridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hüdâ (هدى) kavramı, Kur'an'ın anahtar kavramlarından biridir ve 'doğru yolu gösterme, rehberlik etme' anlamını taşır. Kur'an, insanlığı şaşkınlıktan ve sapkınlıktan kurtarıp doğru inanç ve ahlak yoluna iletmek için indirilmiştir. Ayetteki 'huden' kelimesi, Kur'an'ın bu rehberlik misyonunu vurgular ve özellikle inananlar için bir lütuf olduğunu belirtir."}]},{"word":"وَرَحْمَةً","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Merhamet, şefkat, lütuf ve bağışlama.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet (رحمة), Allah'tan geldiğinde lütuf ve ihsan, insanlardan geldiğinde ise şefkat ve acıma anlamına gelir. Kur'an'da 'rahmet' kelimesi, Allah'ın kullarına olan geniş lütfunu ve merhametini ifade eder. Bu ayette 'rahmeten' (bir rahmet olarak) ifadesi, Kur'an'ın inananlar için Allah'ın bir lütfu, bağışlaması ve onlara yönelik şefkatinin bir tezahürü olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahmet (رحمة), kalpteki incelik ve şefkatten kaynaklanan bir iyilik ve ihsan halidir. Kur'an'ın 'rahmet' olması, onun insanları azaptan kurtarıp cennete ulaştırması, onlara dünya ve ahiret saadetini bahşetmesi demektir. Ayetteki bu kullanım, Kur'an'ın inananlar için sadece bir rehber değil, aynı zamanda ilahi bir lütuf ve kurtuluş vesilesi olduğunu vurgular."}]},{"word":"يُؤْمِنُونَ","root":"ء م ن","rootLatin":"'-m-n","meaning":"İnanmak, tasdik etmek, güvenmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (إيمان), kalben tasdik etmek, güvenmek ve emniyet içinde olmaktır. 'Yü'minûne' (iman edenler) fiili, Allah'a, peygamberlerine ve indirdiği kitaplara kalpten inanıp tasdik eden kimseleri ifade eder. Ayetteki bağlamda, Kur'an'ın hidayet ve rahmetinin ancak bu iman edenler için geçerli olduğu belirtilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İman (إيمان) kavramı, Kur'an'da sadece sözlü bir ikrar değil, aynı zamanda kalbi bir tasdik ve amellerle desteklenen bir teslimiyet halini ifade eder. 'Yü'minûne' fiili, bu teslimiyet ve güveni gösteren kişileri tanımlar. Ayetteki kullanımı, Kur'an'ın rehberliğinden ve rahmetinden faydalanmanın temel şartının iman olduğunu açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","hidayet-dalalet","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"أَنزَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kitab'ı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"تُبَيِّنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb","gloss":"açıklayasın","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"لَهُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُم","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"o şey ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"ٱخْتَلَفُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"اِخْتَلَفَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ayrılığa düştüler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"هُدًۭى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدًى","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün leh veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"bir hidayet olarak","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"رَحْمَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"bir rahmet","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":13,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":14,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"iman edenler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vemâ"},{"position":2,"translit":"enzelnâ"},{"position":3,"translit":"‘aleyke"},{"position":4,"translit":"lkitâbe"},{"position":5,"translit":"illâ"},{"position":6,"translit":"litubeyyine"},{"position":7,"translit":"lehumu"},{"position":8,"translit":"lleżî"},{"position":9,"translit":"ḣtelefû"},{"position":10,"translit":"fîhi(ﻻ)"},{"position":11,"translit":"vehuden"},{"position":12,"translit":"verahmeten"},{"position":13,"translit":"likavmin"},{"position":14,"translit":"yu/minûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/64*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/64*