# Nahl Sûresi, 65. Âyet (16:65)

> وَٱللَّهُ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَحْيَا بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةً لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ

*Va(A)llâhu enzele mine-ssemâ-i mâen feahyâ bihi-l-arda ba'de mevtihâ(c) inne fî żâlike leâyeten likavmin yesme'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, gökten su indirdi de onunla yeryüzünü ölümünden sonra diriltti. Şüphesiz bunda dinleyecek bir toplum için bir ibret vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/65

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 65. ayet, Allah'ın gökten indirdiği su ile yeryüzünü diriltmesini ve bu olayın işitenler için bir ibret olduğunu vurgular. Ayet, yaratılışın kudretini ve dirilişin sembolik anlamını dilbilimsel olarak 'inzal', 'ihya' ve 'mevt' gibi temel kavramlar üzerinden işler.","keyConcepts":[{"word":"أَنزَلَ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Yukarıdan aşağıya doğru bir şeyi indirmek, göndermek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nüzûl, bir şeyin yukarıdan aşağıya inmesidir. Ayetteki 'enzela' fiili, Allah'ın gökten suyu indirmesi eylemini ifade eder ki bu, ilahi bir fiil olarak suyun yeryüzüne gönderilmesi ve hayatın kaynağı olması anlamını taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Enzele fiili, mecazi olarak bir şeyi takdir etmek ve var etmek anlamında da kullanılır. Burada suyun indirilmesi, yeryüzünün dirilişi için bir vesile kılınmasıdır."}]},{"word":"مَاءً","root":"م و ه","rootLatin":"m-v-h","meaning":"Canlıların yaşaması için temel olan sıvı madde, su.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Mâ' kelimesi, hayatın kaynağı ve temizliğin aracıdır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretinin bir tecellisi olarak yeryüzüne hayat veren temel unsuru ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mâ' kelimesi, Kur'an'da genellikle hayatın ve dirilişin sembolü olarak geçer. Bu ayette de yeryüzünün ölümünden sonra dirilişini sağlayan ana etken olarak zikredilmiştir."}]},{"word":"فَأَحْيَا","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Bir şeyi canlandırmak, diriltmek, ona hayat vermek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhyâ, bir şeyi ölü halden canlı hale getirmektir. Ayetteki 'feahyâ' fiili, Allah'ın su aracılığıyla cansız toprağa yeniden hayat vermesini, bitkilerin yeşermesini ve yeryüzünün canlanmasını anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hayat (hayy) kavramı, Kur'an'da sadece biyolojik yaşamı değil, aynı zamanda manevi dirilişi ve Allah'ın kudretinin bir göstergesi olarak yaratılışı da ifade eder. Burada yeryüzünün dirilişi, Allah'ın mutlak gücünün bir delilidir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İhyâ, bir şeyi yokluktan varlığa çıkarmak veya cansız bir şeyi canlandırmak demektir. Ayette, suyun yeryüzüne hayat vermesi, Allah'ın diriltme kudretinin somut bir örneğidir."}]},{"word":"مَوْتِهَا","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Canlılığın sona ermesi, cansızlık hali, ölüm.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt, hayatın zıddıdır. Ayetteki 'mevtihâ' (onun ölümü) ifadesi, yeryüzünün kuraklık ve verimsizlik nedeniyle cansız, bitkisiz ve kupkuru bir halde bulunmasını mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Mevt kavramı, Kur'an'da sadece canlıların ölümünü değil, aynı zamanda toprağın verimsizliğini ve manevi çöküşü de sembolize eder. Burada yeryüzünün ölümü, su ile yeniden dirilişin zeminini oluşturur."}]},{"word":"لَـَٔايَةً","root":"ء ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"İşaret, alamet, delil, ibret alınacak şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âyet, bir şeyin varlığına veya doğruluğuna delalet eden açık bir işarettir. Bu ayette, Allah'ın su ile yeryüzünü diriltmesi, O'nun kudretine ve ahiret dirilişine dair büyük bir delil ve ibrettir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Âyet, Kur'an'da genellikle Allah'ın birliğini, kudretini ve hikmetini gösteren mucizevi olaylar için kullanılır. Burada yeryüzünün dirilişi, Allah'ın varlığına ve gücüne dair açık bir 'ayet'tir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Âyet kelimesi, Kur'an'da hem ilahi mesajın bir parçası olan ayetleri hem de evrendeki yaratılış delillerini ifade eder. Nahl 65'te, doğadaki bu döngü, Allah'ın varlığına ve diriltme gücüne bir 'ayet' olarak sunulur."}]},{"word":"يَسْمَعُونَ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-","meaning":"İşitmek, kulak vermek, anlamak ve idrak etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sem' (işitme), sadece kulağın duyma eylemi değil, aynı zamanda idrak etme ve anlama yeteneğini de kapsar. Ayetteki 'yesme'ûne' fiili, sadece sesi duyanları değil, bu olayın ardındaki ilahi mesajı kavrayan ve ondan ibret alan kimseleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'işitmek' (sem') fiili, genellikle 'anlamak' ve 'itaat etmek' anlamlarıyla birlikte kullanılır. Burada 'kulak veren kimseler', Allah'ın ayetlerini sadece duymakla kalmayıp, onlardan ders çıkaran ve iman eden kişilerdir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":2,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":3,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökten"},{"position":5,"surface":"مَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ه","rootLatin":"m-w-h","lemma":"مَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"su"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":6,"surface":"أَحْيَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"أَحْيَا","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"diriltti"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onunla"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeryüzünü"},{"position":9,"surface":"بَعْدَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"sonra"},{"position":10,"surface":"مَوْتِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ölümünden"},{"position":10,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bunda"},{"position":14,"surface":"لَـَٔايَةًۭ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":14,"surface":"ءَايَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"bir ibret"},{"position":15,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":16,"surface":"يَسْمَعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'-","lemma":"سَمِعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"işitenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/65*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/65*