# Nahl Sûresi, 66. Âyet (16:66)

> وَإِنَّ لَكُمْ فِى ٱلْأَنْعَـٰمِ لَعِبْرَةً ۖ نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِى بُطُونِهِۦ مِنۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَآئِغًا لِّلشَّـٰرِبِينَ

*Ve-inne lekum fî-l-en'âmi le'ibra(ten)(s) nuskîkum mimmâ fî butûnihi min beyni ferśin vedemin lebenen ḣâlisan sâ-iġan lişşâribîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz (sağmal) hayvanlarda da sizin için bir ibret vardır. Onların karınlarındaki fışkı ile kan arasından (süzülen) içenlere halis ve içimi kolay süt içiriyoruz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/66

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 66. ayet, hayvanların yaratılışındaki mucizevi düzeni ve özellikle sütün oluşum sürecini ele alarak insanlara ibretler sunmaktadır. Ayet, sütün bağırsak içeriği ve kan arasından saf ve içimi kolay bir şekilde çıkmasını vurgulayarak Allah'ın kudretini ve rahmetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"لَعِبْرَةً","root":"ع ب ر","rootLatin":"a-b-r","meaning":"Bu kelime, bir durumdan diğerine geçişi, ders çıkarmayı ve ibret almayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ibret' kelimesini bir şeyden diğerine geçmek, bir halden başka bir hale intikal etmek olarak açıklar. Ayetteki 'le-ibreten' ifadesi, hayvanların yaratılışındaki bu mucizevi sürece bakarak Allah'ın kudretini ve hikmetini anlamak, ondan ders çıkarmak anlamına gelir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibret' kelimesini 'öğüt' ve 'ders' olarak yorumlar. Hayvanların içinden çıkan sütün oluşumu, insanların üzerinde düşünmesi ve Allah'ın yaratma gücünü idrak etmesi gereken bir 'ders'tir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibret' kavramının Kur'an'da genellikle bir olayın veya durumun ardındaki ilahi mesajı ve hikmeti fark etme anlamında kullanıldığını belirtir. Nahl 66'da hayvanların sütünün oluşumu, Allah'ın varlığına ve kudretine dair açık bir 'işaret' ve 'ders' olarak sunulur."}]},{"word":"نُّسْقِيكُم","root":"س ق ي","rootLatin":"s-k-y","meaning":"Bu kelime, birine içecek vermek, sulamak anlamına gelir ve burada Allah'ın insanlara sütü içirme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sekâ' fiilinin 'su vermek, içirmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nüsḳīkum' ifadesi, Allah'ın insanlara hayvanların sütünü bir lütuf olarak içirdiğini, bu rızkı onlara bahşettiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sakâ' fiilinin hem maddi hem de manevi anlamda 'içirmek' ve 'bolluk vermek' manalarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanım, Allah'ın insanlara hayvanlardan elde edilen sütü bir nimet olarak sunmasını, onlara bu rızkı 'içirmesini' anlatır."}]},{"word":"فَرْثٍ","root":"ف ر ث","rootLatin":"f-r-s̱","meaning":"Bu kelime, hayvanın işkembesindeki sindirilmemiş veya yarı sindirilmiş yiyecek artığını, yani dışkı öncesi maddeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'fers' kelimesini hayvanın işkembesindeki sindirilmiş yiyecek artığı olarak tanımlar. Ayetteki 'min beyni fersin' ifadesi, sütün bu pis ve sindirilmiş maddeler ile kan arasından, onlara karışmadan saf bir şekilde çıktığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'fers'in hayvanın midesindeki veya bağırsaklarındaki sindirilmiş yiyecek olduğunu belirtir. Nahl 66'da bu kelime, sütün kaynağının ne kadar kirli ve iğrenç bir ortamdan geldiğini, ancak buna rağmen nasıl saf ve temiz bir ürün olduğunu göstermek için kullanılır."}]},{"word":"خَالِصًا","root":"خ ل ص","rootLatin":"h-l-s","meaning":"Bu kelime, saf, katışıksız, arı ve temiz anlamına gelir; sütün hiçbir yabancı maddeyle karışmamış olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'halis' kelimesini 'karışık olmayan, saf, arı' olarak açıklar. Ayetteki 'lebanen halisan' ifadesi, sütün kan ve fers gibi maddelerden tamamen ayrışarak, hiçbir kirlilik taşımadan saf bir şekilde oluştuğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'halis' kelimesinin bir şeyin başka şeylerden arınmış, temizlenmiş halini ifade ettiğini belirtir. Nahl 66'da sütün 'halis' olması, onun hem fiziksel saflığını hem de besin değeri açısından mükemmelliğini işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'halis' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir şeyin özüne dönük, saf ve arı halini ifade ettiğini belirtir. Sütün 'halis' olması, onun yaratılışındaki mucizevi saflığı ve insanlara sunulan kusursuz bir nimet oluşunu vurgular."}]},{"word":"سَآئِغًا","root":"س و غ","rootLatin":"s-v-ğ","meaning":"Bu kelime, kolayca içilen, boğazdan rahatça geçen, lezzetli ve hoş anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sâiğ' kelimesini 'kolayca içilen, boğazdan rahatça geçen' olarak açıklar. Ayetteki 'sâiğan li'ş-şâribîn' ifadesi, sütün sadece saf olmakla kalmayıp, aynı zamanda içenler için hoş ve kolayca tüketilebilir bir içecek olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sevğ' kökünden türeyen 'sâiğ' kelimesinin, bir şeyin boğazdan kolayca geçmesi ve yutulması anlamına geldiğini ifade eder. Sütün 'sâiğ' olması, onun lezzetli ve içimi rahat bir nimet olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sâiğ' kelimesinin, bir şeyin tadının güzel olması ve içiminin kolay olması durumunu ifade ettiğini belirtir. Nahl 66'da bu kelime, Allah'ın insanlara sunduğu sütün sadece besleyici değil, aynı zamanda keyif verici bir içecek olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"İsim cümlesinin başına gelerek ismini nasb, haberini ref eder","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلْأَنْعَـٰمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"أَنْعَام","form":"Ef'âl","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hayvanlarda"},{"position":5,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtida)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":5,"surface":"عِبْرَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ب-ر","rootLatin":"'-b-r","lemma":"عِبْرَة","form":"Fi'le","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin muahhar ismi olduğu için mansûb","gloss":"ibret"},{"position":6,"surface":"نُّسْقِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ق-ي","rootLatin":"s-q-y","lemma":"سَقَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"içiririz"},{"position":6,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":7,"surface":"مِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":7,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeyden"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"بُطُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ط-ن","rootLatin":"b-t-n","lemma":"بَطْن","form":"Fu'ûl","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karınları"},{"position":9,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"بَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arasından"},{"position":12,"surface":"فَرْثٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ر-ث","rootLatin":"f-r-th","lemma":"فَرْث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"işkembe"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"دَمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-م-م","rootLatin":"d-m-m","lemma":"دَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"kan"},{"position":14,"surface":"لَّبَنًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ب-ن","rootLatin":"l-b-n","lemma":"لَبَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"süt"},{"position":15,"surface":"خَالِصًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ص","rootLatin":"kh-l-s","lemma":"خَالِص","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"halis"},{"position":16,"surface":"سَآئِغًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-و-غ","rootLatin":"s-w-gh","lemma":"سَائِغ","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"içimi kolay"},{"position":17,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":17,"surface":"لشَّـٰرِبِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ر-ب","rootLatin":"sh-r-b","lemma":"شَارِب","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"içenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/66*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/66*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/66*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/66*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *16/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *16/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *16/66*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *16/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *16/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *16/66*