# Nahl Sûresi, 67. Âyet (16:67)

> وَمِن ثَمَرَٰتِ ٱلنَّخِيلِ وَٱلْأَعْنَـٰبِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةً لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

*Vemin śemerâti-nnaḣîli vel-a'nâbi tetteḣiżûne minhu sekeran verizkan hasenâ(en)(k) inne fî żâlike leâyeten likavmin ya'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hurma ağaçlarının meyvelerinden ve üzümlerden hem içki, hem de güzel bir rızık edinirsiniz. Elbette bunda aklını kullanan bir toplum için bir ibret vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/67

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 67. ayet, hurma ve üzüm gibi bitkisel ürünlerden elde edilen içecekler ve rızıklar üzerinden Allah'ın kudretine ve nimetlerine dikkat çekmektedir. Ayet, bu ürünlerin hem sarhoş edici hem de besleyici yönlerini vurgulayarak, düşünen insanlar için ibretler barındırdığını ifade eder. Dilbilimsel olarak, 'sekera' ve 'rızkan hasenen' kavramları, bu ürünlerin farklı kullanım alanlarını ve değerlerini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ثَمَرَٰتِ","root":"ث-م-ر","rootLatin":"s-m-r","meaning":"Hurma ve üzüm ağaçlarının ürünleri, meyveleri anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semer' (ثمر) kelimesini ağacın meyvesi olarak tanımlar ve 'semerât' (ثمرات) kelimesinin hem maddi ürünleri hem de bir fiilin neticesini ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki kullanımı, hurma ve üzüm ağaçlarının somut ürünlerine işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'semerât' kelimesini 'meyveler' olarak açıklar ve bu bağlamda hurma ve üzümün yenilebilir kısımlarını kastettiğini belirtir. Ayetteki 'min semerâti' ifadesi, bu meyvelerden elde edilen faydalara vurgu yapar."}]},{"word":"ٱلنَّخِيلِ","root":"ن-خ-ل","rootLatin":"n-h-l","meaning":"Hurma ağacı anlamına gelir ve Arap coğrafyasının önemli bir bitkisidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nahîl' kelimesini 'hurma ağacı' olarak açıklar. Ayette, bu ağacın meyvelerinden bahsedilerek, bölge insanı için temel besin kaynaklarından birine işaret edilmektedir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nahîl' kelimesinin tekilinin 'nahle' olduğunu ve hurma ağacını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, bu ağacın meyvelerinin çeşitli faydalarına dikkat çekmek içindir."}]},{"word":"ٱلْأَعْنَـٰبِ","root":"ع-ن-ب","rootLatin":"a-n-b","meaning":"Üzüm ve üzüm asması anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'a'nâb' kelimesini 'üzümler' olarak açıklar. Ayette, hurma ile birlikte zikredilmesi, bu iki meyvenin bölge için önemini ve onlardan elde edilen ürünlerin çeşitliliğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ineb' (عنب) kelimesinin üzüm meyvesi, 'a'nâb'ın ise çoğulu olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, üzümün hem taze haliyle hem de işlenmiş ürünleriyle (şerbet, şıra) faydalarına işaret edilir."}]},{"word":"سَكَرًا","root":"س-ك-ر","rootLatin":"s-k-r","meaning":"Sarhoş edici içecek, şıra veya şerbet anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sekera' kelimesini 'hamr' (şarap) olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, hurma ve üzümden elde edilen ve sarhoş edici özelliği olan içeceklere işaret eder, ancak bu, haram kılınmadan önceki bir durumu veya genel bir tanımı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sekera' kelimesini 'şarap' veya 'sarhoş edici içecek' olarak yorumlar. Ayetteki bağlamda, hurma ve üzümden elde edilen ve sarhoşluk veren ürünlerin varlığına dikkat çekilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sekr' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle 'sarhoşluk' veya 'bilinç kaybı' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'sekera' ise, hurma ve üzümden yapılan ve sarhoş edici özelliği olan içecekleri ifade eder, bu da Kur'an'ın alkol yasağı öncesindeki bir durumu yansıtır."}]},{"word":"رِزْقًا","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah tarafından verilen nimet, geçim kaynağı, besin anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rızk' kelimesini 'Allah'ın canlılara verdiği her türlü nimet' olarak tanımlar. Ayetteki 'rızkan hasenen' ifadesi, hurma ve üzümden elde edilen besleyici ve helal gıdalara işaret eder, 'sekera'nın aksine faydalı ve helal olanı vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rızk' kelimesinin hem maddi hem de manevi nimetleri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'rızkan hasenen' ifadesi, hurma ve üzümden elde edilen helal ve güzel besinleri ifade ederek, Allah'ın kullarına sunduğu geniş nimet yelpazesini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rızk' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına bahşettiği geçim kaynakları ve besinler için kullanıldığını ifade eder. Bu ayette 'hasenen' (güzel) sıfatıyla birlikte kullanılması, bu rızkın helal, temiz ve faydalı olduğuna vurgu yapar."}]},{"word":"يَعْقِلُونَ","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"a-q-l","meaning":"Akıl etmek, düşünmek, idrak etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akl' kelimesini 'bir şeyi bağlamak, tutmak' anlamından türeterek, aklın insanı kötü fiillerden alıkoyan ve doğruya yönlendiren bir güç olduğunu belirtir. Ayetteki 'li kavmin ya'kılûn' ifadesi, bu nimetler üzerinde düşünen, akıl yürüten ve ibret alan insanlar için bir işaret olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'akl' kavramının Kur'an'da sadece entelektüel bir yetenek değil, aynı zamanda doğruyu yanlıştan ayırt etme ve ahlaki sorumluluk alma kapasitesi olarak da kullanıldığını belirtir. Bu ayette, hurma ve üzümden elde edilen ürünlerin hem sarhoş edici hem de besleyici yönleri üzerinde akıl yürüterek Allah'ın kudretini ve hikmetini anlamaya davet vardır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'akl' kelimesinin 'idrak etme, anlama' manasına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'ya'kılûn' fiili, bu nimetlerin sadece tüketilmesi değil, aynı zamanda üzerlerinde tefekkür edilmesi ve Allah'ın yaratmasındaki inceliklerin kavranması gerektiğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","tabiat-ayetleri","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"ثَمَرَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ث-م-ر","rootLatin":"th-m-r","lemma":"ثَمَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"meyveleri"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّخِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-خ-ل","rootLatin":"n-kh-l","lemma":"نَخِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hurma ağaçlarının"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلْأَعْنَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ن-ب","rootLatin":"'-n-b","lemma":"عِنَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"üzümlerin"},{"position":5,"surface":"تَتَّخِذُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتِّخَاذ","form":"İftial","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"alırsınız, edinirsiniz"},{"position":6,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":7,"surface":"سَكَرًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ك-ر","rootLatin":"s-k-r","lemma":"سَكَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şerbet, şıra"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"رِزْقًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"rızık"},{"position":9,"surface":"حَسَنًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"حَسَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"güzel"},{"position":10,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bunda"},{"position":13,"surface":"لَـَٔايَةًۭ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Harfi (Lam-ı İbtida)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":13,"surface":"ءَايَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir ibret vardır"},{"position":14,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":14,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim için"},{"position":15,"surface":"يَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"'-q-l","lemma":"عَقْل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"akledenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/67*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *16/67*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *16/67*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *16/67*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *16/67*