# Nahl Sûresi, 68. Âyet (16:68)

> وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحْلِ أَنِ ٱتَّخِذِى مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ

*Veevhâ rabbuke ilâ-nnahli eni-tteḣiżî mine-lcibâli buyûten vemine-şşeceri vemimmâ ya'rişûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Rabbin, bal arısına şöyle ilham etti: "Dağlardan, ağaçlardan ve insanların yaptıkları çardaklardan (kovanlardan) kendine evler edin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/68

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi'nin 68. ayeti, Allah'ın bal arısına ilham etmesini ve onun yaşam döngüsünü anlatarak, bu süreçteki ilahi kudreti ve insanlara sağladığı faydaları vurgular. Ayet, vahiy, yaratılış ve rızık gibi temel kavramlar üzerinden derin anlamlar taşır.","keyConcepts":[{"word":"وَأَوْحَىٰ","root":"و ح ي","rootLatin":"v-h-y","meaning":"Allah'ın bal arısına ilahi bir ilham veya içgüdü vermesi, ona ne yapacağını bildirmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vahy, hızlı bir şekilde gizlice bildirmek demektir. Allah'ın peygamberlerine vahyettiği gibi, burada da bal arısına fıtrî bir ilhamla, içgüdüsel olarak ne yapması gerektiğini bildirmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, arının doğal eğilimlerinin ilahi bir yönlendirme ile şekillendiğini gösterir. (el-Müfredât, s. 859)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'evhâ' kelimesi, 'ilham etti, öğretti' anlamındadır. Allah'ın arıya, dağlarda ve ağaçlarda yuva yapma bilgisini ve yeteneğini bahşetmesi, bu kelimenin mecazi kullanımını oluşturur. (Mecâzü'l-Kur'ân, I, 370)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Vahy kavramı, Kur'an'da sadece peygamberlere gelen ilahi mesajı değil, aynı zamanda Allah'ın yaratıklarına bahşettiği içgüdüsel bilgiyi ve yönlendirmeyi de ifade eder. Arıya yapılan vahiy, bu geniş anlamın bir örneğidir; arının davranışları, ilahi bir programlamanın sonucudur. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 165)"}]},{"word":"ٱلنَّحْلِ","root":"ن ح ل","rootLatin":"n-h-l","meaning":"Bal arısı, bal üreten ve toplumsal bir yapıya sahip olan böcek türü.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nahl, bal arısı demektir. Ayette tekil olarak zikredilse de, cins ismi olup tüm bal arılarını kapsar. Bu, Allah'ın yaratılışındaki incelikleri ve her bir canlının özel görevini vurgular. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 257)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nahl, bal yapan arıdır. Bu kelime, Kur'an'da özel olarak zikredilerek, bu küçük canlının mucizevi özelliklerine ve insanlara sunduğu faydalara dikkat çekilmiştir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, V, 10)"}]},{"word":"بُيُوتًا","root":"ب ي ت","rootLatin":"b-y-t","meaning":"Arıların barınmak ve bal depolamak için inşa ettikleri yuvalar, kovanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beyt, geceyi geçirmek için kullanılan yer demektir. Burada ise arıların barınma ve yaşam alanı olarak kullandıkları, bal depoladıkları yuvaları ifade eder. Ayet, arının bu yuvaları dağlarda, ağaçlarda ve insanların hazırladığı yerlerde kurduğunu belirtir. (el-Müfredât, s. 160)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Beyt, bir şeyin meskeni ve sığınağıdır. Arılar için 'buyût' kelimesinin kullanılması, onların da kendilerine özgü bir düzen ve yaşam alanına sahip olduğunu, bu alanları inşa etme yeteneğinin ilahi bir lütuf olduğunu gösterir. (el-Külliyyât, s. 230)"}]},{"word":"يَعْرِشُونَ","root":"ع ر ش","rootLatin":"a-r-sh","meaning":"İnsanların arılar için kurdukları, yükselttikleri veya hazırladıkları kovanlar, barınaklar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ye'rişûn, 'yükseltirler, kurarlar' anlamındadır. Burada, insanların arılar için yaptıkları kovanları veya arıların kendiliğinden yüksek yerlere kurdukları yuvaları ifade eder. Ayet, arının hem doğal ortamlarda hem de insan eliyle hazırlanan yerlerde yuva yapabildiğini gösterir. (Mecâzü'l-Kur'ân, I, 370)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Arş, yükseltmek, bina etmek demektir. 'Ya'rişûn' fiili, insanların arılar için özel olarak hazırladıkları, yükseltilmiş kovanları veya arıların kendiliğinden yüksek yerlere kurdukları yuvaları ifade eder. Bu, arının yaşam alanlarının çeşitliliğini ve adaptasyon yeteneğini vurgular. (Umdetü'l-Huffâz, II, 130)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","rizik","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"أَوْحَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"أَوْحَىٰ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vahyetti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbin","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"ٱل","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tarif","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"el-","binaDurumu":"Harf-i ta'rîf"},{"position":4,"surface":"نَّحْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ح-ل","rootLatin":"n-h-l","lemma":"نَحْل","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bal arısına","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"أَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tefsîr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"ٱتَّخِذِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"edin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":7,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"ٱل","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tarif","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"el-","binaDurumu":"Harf-i ta'rîf"},{"position":8,"surface":"جِبَالِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ب-ل","rootLatin":"j-b-l","lemma":"جَبَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dağlarda","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"بُيُوتًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"evler","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"ٱل","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tarif","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"el-","binaDurumu":"Harf-i ta'rîf"},{"position":11,"surface":"شَّجَرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ج-ر","rootLatin":"sh-j-r","lemma":"شَجَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ağaçlardan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeylerden","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"يَعْرِشُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ر-ش","rootLatin":"'-r-sh","lemma":"عَرَشَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kurdukları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Veevhâ"},{"position":2,"translit":"rabbuke"},{"position":3,"translit":"ilâ"},{"position":4,"translit":"nnahli"},{"position":5,"translit":"eni"},{"position":6,"translit":"tteḣiżî"},{"position":7,"translit":"mine"},{"position":8,"translit":"lcibâli"},{"position":9,"translit":"buyûten"},{"position":10,"translit":"vemine"},{"position":11,"translit":"şşeceri"},{"position":12,"translit":"vemimmâ"},{"position":13,"translit":"ya'rişûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ra'd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/68*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/68-69*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *16/68*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/68-69*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/68-69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *16/68*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/68-69*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68. âyette*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *Nahl, 66/68*
- **Ra'd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nahl 16/68*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *Nahl, 66/68*
- **Ra'd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nahl 16/68*