# Nahl Sûresi, 71. Âyet (16:71)

> وَٱللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ فِى ٱلرِّزْقِ ۚ فَمَا ٱلَّذِينَ فُضِّلُوا۟ بِرَآدِّى رِزْقِهِمْ عَلَىٰ مَا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَآءٌ ۚ أَفَبِنِعْمَةِ ٱللَّهِ يَجْحَدُونَ

*Va(A)llâhu faddale ba'dakum ‘alâ ba'din fî-rrizk(i)(c) femâ-lleżîne fuddilû birâddî rizkihim ‘alâ mâ meleket eymânuhum fehum fîhi sevâ/(un)(c) efebini'meti(A)llâhi yechadûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, rızık konusunda kiminizi kiminizden üstün kıldı. Üstün kılınanlar, rızıklarını ellerinin altındakilere vermezler ki rızıkta hep eşit olsunlar. Şimdi Allah'ın nimetini mi inkar ediyorlar?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/71

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 71. ayet, Allah'ın rızıkta insanlar arasındaki farklılıkları ve bu farklılıklara rağmen kölelerin rızıklarının verilmemesi durumunu ele alarak, Allah'ın nimetlerinin inkâr edilmesini kınamaktadır. Ayet, rızıkta üstün kılınanların sorumluluklarını ve nimetin şükrünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"فَضَّلَ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın bazı insanları rızık konusunda diğerlerine üstün kılması, onlara daha fazla imkan ve nimet vermesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fazl (فضل), bir şeyin aslından artması, ziyadeleşmesi anlamına gelir. Allah'ın insanları rızıkta 'fazl' etmesi, onlara diğerlerinden daha fazla nimet ve imkan bahşetmesidir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın takdir ettiği bu farklılığın bir lütuf olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'faddale' (فضل), 'üstün kıldı, tercih etti' anlamındadır. Allah'ın bazılarını rızıkta diğerlerine üstün kılması, onların daha fazla mal ve imkana sahip olmaları demektir. Bu, bir imtihan ve sorumluluk yüküdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fazl kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın lütfu, ihsanı ve cömertliği bağlamında kullanılır. Bu ayetteki 'faddale', Allah'ın insanlara bahşettiği maddi imkanlardaki farklılığı ifade eder ve bu farklılığın ilahi bir takdir olduğunu vurgular."}]},{"word":"الرِّزْقِ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah tarafından canlılara verilen her türlü maddi ve manevi geçim kaynağı, besin ve imkan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızk (رزق), devamlı olarak verilen şeydir. Hem dünyevi hem de uhrevi nimetleri kapsar. Bu ayetteki 'rızk', özellikle maddi geçim kaynakları, mal ve mülk anlamında kullanılmıştır ve Allah'ın insanlara bahşettiği yaşam araçlarını ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızk, Allah'ın kullarına verdiği her şeydir. Bu ayetteki bağlamda, 'rızk' kelimesi, mal ve mülk gibi maddi varlıkları ifade eder ki, bu varlıklar üzerinden insanlar arasında bir üstünlük kurulmuştur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rızk, Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir; maddi gıdadan manevi hidayete kadar her şeyi kapsar. Nahl 71'deki 'rızk', özellikle dünya hayatındaki geçim kaynakları ve zenginlik anlamında kullanılarak, insanlar arasındaki ekonomik farklılıkları belirtir."}]},{"word":"بِرَادِّي","root":"ر د د","rootLatin":"r-d-d","meaning":"Geri çeviren, iade eden, geri veren; ayetteki bağlamda, üstün kılınanların, kölelerinin rızıklarını onlara vermemesi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Redd (ردّ), bir şeyi geri çevirmek, geri göndermek demektir. Ayetteki 'birâddî', üstün kılınanların, sahip oldukları kölelerin rızıklarından onlara pay vermemeleri, yani rızıklarını onlara geri çevirmemeleri, onlarla paylaşmamaları anlamındadır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Redd fiili, bir şeyi ait olduğu yere iade etmek veya bir şeyi engellemek anlamlarına gelir. Bu ayetteki kullanımı, zenginlerin, kölelerinin rızıklarını onlarla eşit bir şekilde paylaşmaktan imtina etmelerini, yani rızıklarını onlara geri vermemelerini ifade eder."}]},{"word":"مَلَكَتْ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Sahip olmak, hükmetmek, malik olmak; ayetteki bağlamda, kölelere sahip olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mülk (ملك), bir şey üzerinde tam yetkiye sahip olmak, onu tasarruf etmek demektir. 'Meleket eymânuhum' (ما ملكت أيمانهم) ifadesi, 'sağ ellerinin sahip olduğu şeyler', yani köleler ve cariyeler için kullanılan bir tabirdir. Ayette, bu ifade, kölelere sahip olanların durumunu anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"'Meleket eymânuhum' (ما ملكت أيمانهم) deyimi, mecazi bir ifade olup, 'köleler' anlamına gelir. Bu ayette, Allah'ın rızıkta üstün kıldığı kişilerin, sahip oldukları kölelerle rızıklarını paylaşmamaları eleştirilmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mülk, bir şey üzerinde tam bir tasarruf ve yetki sahibi olmaktır. 'Meleket eymânuhum' ifadesi, İslam hukukunda kölelik kurumunu ifade eden yaygın bir tabirdir. Ayet, bu kölelerin rızık haklarının ihlal edilmesini kınamaktadır."}]},{"word":"يَجْحَدُونَ","root":"ج ح د","rootLatin":"c-h-d","meaning":"İnkâr etmek, bile bile reddetmek, nankörlük etmek; ayetteki bağlamda, Allah'ın nimetlerini ve adaletini bile bile reddetmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cuhûd (جحود), bir şeyi bilerek inkâr etmek, hakkı reddetmektir. Bu ayetteki 'yechâdûn' (يجحدون), Allah'ın insanlara bahşettiği rızık ve nimetleri, bu nimetlerin adaletli dağıtımını ve kölelerin haklarını bile bile inkâr etmelerini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Cuhûd, kalben bilinen bir şeyi dil ile inkâr etmektir. Ayetteki 'yechâdûn', Allah'ın nimetlerini ve bu nimetlerin gerektirdiği şükrü ve adaleti, insanların bile bile reddetmeleri, nankörlük etmeleri anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cuhûd, Kur'an'da genellikle Allah'ın varlığını, birliğini veya peygamberlerini inkâr etmek anlamında kullanılır. Ancak bu ayette, Allah'ın nimetlerini ve bu nimetlerin getirdiği ahlaki sorumlulukları (kölelerin rızıklarını paylaşma gibi) bile bile reddetme, yani nankörlük etme anlamında kullanılmıştır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *16/71*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/71*
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *16/71*
