# Nahl Sûresi, 73. Âyet (16:73) > وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ شَيْـًٔا وَلَا يَسْتَطِيعُونَ *Veya'budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yemliku lehum rizkan mine-ssemâvâti vel-ardi şey-en velâ yestatî'ûn(e)* **Meal (Diyanet):** Allah'ı bırakıp da, kendilerine göklerden ve yerden hiçbir rızık sağlayamayan ve buna gücü de yetmeyen şeylere tapıyorlar. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/73 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Nahl Suresi 73. ayet, Allah'tan başka tapılan varlıkların acizliğini ve rızık verme gücünden yoksunluğunu vurgulayarak tevhid inancının temelini atmaktadır. Ayet, 'ibadet', 'rızık' ve 'güç yetirme' gibi anahtar kavramlar üzerinden müşriklerin yanlış inançlarını eleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يَعْبُدُونَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'tan başkasına kulluk etmek, tapınmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kökünü 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar. İbadet ise bu tevazu ve boyun eğmenin en üst derecesidir. Ayetteki 'ya'budûne' ifadesi, müşriklerin Allah'ın dışındaki varlıklara gösterdikleri bu en üst düzey boyun eğmeyi ve tapınmayı ifade eder ki bu, tevhid inancına aykırıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramının Kur'an'da sadece ritüelistik eylemleri değil, aynı zamanda tam bir teslimiyet ve itaat halini de kapsadığını belirtir. Nahl 73'teki kullanım, Allah'ın mutlak otoritesini reddedip, O'nun dışındaki aciz varlıklara bu teslimiyeti göstermenin anlamsızlığını vurgular."}]},{"word":"يَمْلِكُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Bir şeye sahip olmak, üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mülk' kelimesini 'sahip olmak' ve 'güç yetirmek' anlamlarında kullanır. Ayetteki 'mâ lâ yemliku' ifadesi, tapılan varlıkların rızık üzerinde hiçbir sahiplik ve tasarruf yetkisine sahip olmadığını, dolayısıyla rızık veremeyeceklerini mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mülk'ün hem maddi sahipliği hem de manevi otoriteyi ifade ettiğini belirtir. Nahl 73'te, Allah'tan başka tapılanların rızık üzerinde ne maddi bir sahipliği ne de rızık verme konusunda ilahi bir otoritesi olmadığını açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"رِزْقًا","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah tarafından canlılara verilen her türlü geçim kaynağı ve nimet.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rızk'ı 'Allah'ın kullarına bahşettiği her şey' olarak açıklar. Ayetteki 'rızkan' kelimesi, göklerden (yağmur, bitki vb.) ve yerden (madenler, ürünler vb.) gelen tüm geçim kaynaklarını kapsar ve tapılan varlıkların bu rızkı temin etme gücünden yoksun olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'rızk'ın hem maddi hem de manevi nimetleri içerdiğini belirtir. Nahl 73'te, müşriklerin taptığı varlıkların en temel maddi ihtiyaç olan rızkı dahi sağlayamayacakları, dolayısıyla ibadete layık olmadıkları mesajı verilir."}]},{"word":"يَسْتَطِيعُونَ","root":"ط و ع","rootLatin":"t-v-a","meaning":"Bir şeyi yapmaya güç yetirmek, muktedir olmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'istitaat' kelimesini 'bir işi yapmaya gücü yetmek, kudret sahibi olmak' olarak açıklar. Ayetteki 'velâ yestatîûne' ifadesi, tapılan varlıkların rızık verme konusunda mutlak bir acziyet içinde olduğunu, bu konuda hiçbir güç ve kudrete sahip olmadıklarını kesin bir dille belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'istitaat'ın 'fiili gerçekleştirmeye elverişli olma' hali olduğunu ifade eder. Nahl 73'te, Allah'tan başka tapılanların rızık verme fiilini gerçekleştirmeye hiçbir şekilde elverişli olmadıkları, yani bu konuda tamamen aciz oldukları vurgulanır."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kufur-sirk","rizik","tevhid","musrikler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَيَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"ve tapıyorlar"},{"position":2,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında, gayrısında"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen mansûb (mef'ûlün bih)","gloss":"şeyler"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, yok"},{"position":7,"surface":"يَمْلِكُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَكَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"sahip olamaz, veremez"},{"position":8,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":9,"surface":"رِزْقًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rızık"},{"position":10,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":11,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":12,"surface":"وَٱلْأَرْضِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":13,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey"},{"position":14,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, yok"},{"position":15,"surface":"يَسْتَطِيعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-ʿ","lemma":"اِسْتَطَاعَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"güç yetiremezler"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/73* - **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/73*