# Nahl Sûresi, 78. Âyet (16:78)

> وَٱللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَـٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْـًٔا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَـٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

*Va(A)llâhu aḣracekum min butûni ummehâtikum lâ ta'lemûne şey-en vece'ale lekumu-ssem'a vel-ebsâra vel-af-idete(ﻻ) le'allekum teşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, sizi analarınızın karnından, siz hiçbir şey bilmez durumda iken çıkardı. Şükredesiniz diye size kulaklar, gözler ve kalpler verdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/78

---

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","rizik","sukur","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"أَخْرَجَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıkardı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"مِّنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"بُطُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ط-ن","rootLatin":"b-ṭ-n","lemma":"بَطْن","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karınları","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"أُمَّهَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-م","rootLatin":"u-m-m","lemma":"أُمّ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"annelerinizin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"تَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"biliyordunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-ʿ-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, verdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"ٱلسَّمْعَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"işitme","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَبْصَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-ṣ-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"gözler","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":13,"surface":"ٱلْأَفْـِٔدَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ا-د","rootLatin":"f-ʾ-d","lemma":"فُؤَاد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"kalpler","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":14,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Temenni","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"umulur ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"لعلَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":15,"surface":"تَشْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"şükredersiniz","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi'nin 78. ayeti, insanın başlangıçtaki bilgi yoksunluğunu ve Allah'ın ona idrak araçları bahşetmesini vurgular. Ayet, insanın yaratılışındaki acziyetini ve Allah'ın lütuflarını hatırlatarak şükretmeye teşvik eder.","keyConcepts":[{"word":"أَخْرَجَكُمْ","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Allah'ın insanı annesinin karnından dışarı çıkarması, varlık alemine getirmesi eylemidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-r-c (خ-ر-ج) kelimesi, bir şeyin bir yerden ayrılıp dışarı çıkması anlamına gelir. Ayetteki 'ahrecekum' ifadesi, Allah'ın insanı annesinin rahminden, yani kapalı bir ortamdan dış dünyaya, varlık ve bilinç alanına çıkarmasını ifade eder. Bu, bir tür başlangıç ve varoluşsal bir geçişi simgeler."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ahrecekum' ifadesini mecazi olarak 'var etti, ortaya çıkardı' şeklinde yorumlar. İnsanın annesinin karnından çıkışı, onun hayata adım atması ve Allah'ın kudretiyle varlık kazanması anlamındadır. Bu, Allah'ın yaratma ve var etme fiilinin bir tecellisidir."}]},{"word":"بُطُونِ","root":"ب-ط-ن","rootLatin":"b-t-n","meaning":"Annelerin karınları, rahimleri; insanın ilk oluşum ve gelişim yeridir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Batn (بطن) kelimesi, bir şeyin iç kısmı, gizli olanı anlamına gelir. Ayetteki 'butûni ummehâtikum' (annelerinizin karınları) ifadesi, insanın annesinin rahmindeki gizli ve korunaklı gelişim sürecini anlatır. Bu, insanın başlangıçtaki acizliğini ve Allah'ın onu bu kapalı ortamda nasıl yarattığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, batn kelimesinin hem fiziksel karın hem de bir şeyin iç yüzü, gizli tarafı anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, insanın annesinin rahmindeki bilinçsiz ve bilgisiz halini, yani dış dünyadan tamamen izole olduğu durumu ifade eder. Bu, Allah'ın insana dış dünyayı idrak etme yeteneklerini sonradan bahşetmesinin zeminini oluşturur."}]},{"word":"تَعْلَمُونَ","root":"ع-ل-م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, idrak etmek, bilgi sahibi olmak; ayette insanın doğuştan bilgiye sahip olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' (علم) kavramının Kur'an'da 'bilgi, bilme, idrak etme' anlamlarına geldiğini ve genellikle Allah'ın mutlak ilmine karşılık insanın sınırlı bilgisine işaret ettiğini belirtir. Ayetteki 'lâ ta'lemûne şey'en' (hiçbir şey bilmez halde) ifadesi, insanın doğuştan boş bir levha gibi olduğunu, bilginin sonradan edinildiğini ve bu edinimin Allah'ın bahşettiği duyular aracılığıyla gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlm (علم), bir şeyin hakikatini idrak etmek ve onu olduğu gibi bilmektir. Ayetteki 'lâ ta'lemûne şey'en' ifadesi, insanın annesinin karnından çıktığında hiçbir bilgiye sahip olmadığını, yani dış dünyayı ve iç dünyayı idrak etme yeteneğinden yoksun olduğunu belirtir. Bu durum, Allah'ın insana sonradan verdiği duyuların (kulak, göz, kalp) önemini ortaya koyar."}]},{"word":"ٱلسَّمْعَ","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-a","meaning":"İşitme duyusu, kulak; dış dünyadan sesleri algılama yeteneği.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sem' (سمع) kelimesi, işitme duyusu ve bu duyu organı olan kulak anlamına gelir. Ayette 'sem''in verilmesi, insanın dış dünyayla iletişim kurmasının ve bilgi edinmesinin temel yollarından birini oluşturur. Allah'ın bu nimeti bahşetmesi, insanın çevresini algılaması ve öğrenmesi için bir başlangıç noktasıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Kur'an'da 'sem''in sadece fiziksel işitme değil, aynı zamanda anlama, idrak etme ve itaat etme gibi geniş anlamlar taşıdığını belirtir. Nahl 78'deki 'sem''in verilmesi, insanın sadece sesleri duymasını değil, aynı zamanda Allah'ın ayetlerini ve evrendeki işaretleri işitip anlamasını, böylece şükretmesini sağlamak içindir."}]},{"word":"وَٱلْأَبْصَـٰرَ","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Görme duyusu, gözler; dış dünyadaki nesneleri ve olayları algılama yeteneği.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Basar (بصر) kelimesi, görme duyusu ve göz anlamına gelir. Ayette 'ebsâr'ın (gözler) verilmesi, insanın dış dünyayı gözlemlemesi, renkleri, şekilleri ve hareketleri algılaması için temel bir araçtır. Bu duyu, insanın çevresini tanıması ve Allah'ın yaratılışındaki mucizeleri görmesi için elzemdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'basar'ın Kur'an'da sadece fiziksel görme değil, aynı zamanda basiret, yani içgörü ve hakikati idrak etme anlamında da kullanıldığını vurgular. Nahl 78'de 'ebsâr'ın verilmesi, insanın sadece maddi dünyayı görmesini değil, aynı zamanda Allah'ın varlığına ve kudretine işaret eden delilleri görmesini ve bu sayede şükretmesini amaçlar."}]},{"word":"وَٱلْأَفْـِٔدَةَ","root":"ف-ء-د","rootLatin":"f-'-d","meaning":"Kalpler, gönüller; idrak, düşünme, anlama ve hissetme merkezi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fu'âd (فؤاد) kelimesi, kalbin iç kısmı, idrak ve düşünme merkezi olarak tanımlanır. Ayette 'ef'ide'nin (kalpler) verilmesi, insanın sadece duyularıyla değil, aynı zamanda akıl ve idrak gücüyle de bilgi edinmesini, düşünmesini ve Allah'ın nimetlerini anlamasını sağlar. Bu, şükretmenin temelini oluşturan derin bir idrak yeteneğidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fu'âd'ın kalbin bir mertebesi olduğunu ve özellikle idrak, anlama ve düşünme yeteneğiyle ilişkilendirildiğini belirtir. Nahl 78'deki 'ef'ide'nin verilmesi, insanın duyularından gelen bilgiyi işleyerek anlamlandırmasını, doğruyu yanlıştan ayırmasını ve Allah'ın lütuflarını idrak ederek şükran duygusu geliştirmesini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Va(A)llâhu"},{"position":2,"translit":"aḣracekum"},{"position":3,"translit":"min"},{"position":4,"translit":"butûni"},{"position":5,"translit":"ummehâtikum"},{"position":6,"translit":"lâ"},{"position":7,"translit":"ta'lemûne"},{"position":8,"translit":"şey-en"},{"position":9,"translit":"vece'ale"},{"position":10,"translit":"lekumu"},{"position":11,"translit":"ssem'a"},{"position":12,"translit":"vel-ebsâra"},{"position":13,"translit":"vel-af-idete(ﻻ)"},{"position":14,"translit":"le'allekum"},{"position":15,"translit":"teşkurûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/78*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/78*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:78*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:78*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:78*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/78*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/78*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *16/78*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *16/78*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/78*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/78*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/78*