# Nahl Sûresi, 79. Âyet (16:79)

> أَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَى ٱلطَّيْرِ مُسَخَّرَٰتٍ فِى جَوِّ ٱلسَّمَآءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا ٱللَّهُ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

*Elem yerav ilâ-ttayri museḣḣarâtin fî cevvi-ssemâ-i mâ yumsikuhunne illa(A)llâh(u)(k) inne fî żâlike leâyâtin likavmin yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Gökyüzünde Allah'ın emrine boyun eğerek uçan kuşları görmüyorlar mı? Onları gökte ancak Allah tutar. Şüphesiz bunda inanan bir toplum için ibretler vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/79

---

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","tevhid","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَرَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"görmüyorlar mı"},{"position":3,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":4,"surface":"ٱلطَّيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ي-ر","rootLatin":"ṭ-y-r","lemma":"طَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cer 'إلى'den sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kuşlar"},{"position":5,"surface":"مُسَخَّرَٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-kh-r","lemma":"مُسَخَّرَة","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"boyun eğdirilmiş olarak"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"جَوِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-و-و","rootLatin":"j-w-w","lemma":"جَوّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cer 'في'den sonra geldiği için mecrûr","gloss":"boşluk"},{"position":8,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gök"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":10,"surface":"يُمْسِكُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-س-ك","rootLatin":"m-s-k","lemma":"أَمْسَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"tutar"},{"position":10,"surface":"هُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onları"},{"position":11,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":13,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":14,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":15,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer 'في'den sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"bu"},{"position":16,"surface":"لَـَٔايَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"elbette ibretler vardır"},{"position":17,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":17,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cer 'لِ'den sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":18,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"iman edenler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 79. ayet, Allah'ın kudretini ve yaratıcılığını kuşların gökyüzündeki seyrüseferleri üzerinden vurgulamaktadır. Ayet, 'görme', 'kuşlar', 'boyun eğdirilme', 'tutma' ve 'ayetler' gibi anahtar kavramlar aracılığıyla tefekkür ve imana davet ederken, bu kavramların dilbilimsel derinliği, Kur'an'ın mucizevi anlatımını ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَرَوْا۟","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Görmek, müşahede etmek, ibret almak anlamında bir bakıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رأى' fiilinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, sadece fiziksel bir görme değil, aynı zamanda kuşların uçuşundaki ilahi kudreti tefekkür ederek ibret almayı ve anlamayı içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'görme' fiilinin çoğu zaman sadece duyusal bir eylem olmaktan öte, derin bir idrak ve imanla bağlantılı olduğunu vurgular. Ayetteki 'أَلَمْ يَرَوْا۟' ifadesi, muhatapları kuşların yaratılışındaki mucizeyi fark etmeye ve bu yolla Allah'ın varlığına ve kudretine inanmaya teşvik eder."}]},{"word":"ٱلطَّيْرِ","root":"ط ي ر","rootLatin":"t-y-r","meaning":"Gökyüzünde uçan canlılar, kuşlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'الطير' kelimesinin 'uçmak' fiilinden türediğini ve genel olarak uçan varlıkları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, gökyüzünde serbestçe hareket eden, ancak aslında ilahi bir düzenlemeye tabi olan kuşları işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'الطير' kelimesinin Kur'an'da bazen mecazi anlamda da kullanılabileceğini belirtse de, bu ayetteki bağlamda açıkça bilinen kuşları ifade ettiğini ve onların uçuşunun bir kudret delili olarak sunulduğunu açıklar."}]},{"word":"مُسَخَّرَٰتٍ","root":"س خ ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Allah'ın emrine boyun eğdirilmiş, hizmetine verilmiş, belli bir düzene tabi kılınmış.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'تسخير' kelimesinin bir şeyi zorla veya isteyerek bir işe koşmak, emrine amade kılmak anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'مُسَخَّرَٰتٍ' ifadesi, kuşların uçuşlarının kendi iradeleriyle değil, Allah'ın koyduğu yasalara ve emrine göre gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'سخر' kökünün, bir şeyi bir amaca hizmet ettirmek için boyun eğdirmek anlamını taşıdığını belirtir. Kuşların gökyüzünde 'musahhar' kılınması, onların uçuş mekanizmalarının ve yönelimlerinin ilahi bir düzenleme ile var olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'teshir' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın yaratıkları üzerindeki mutlak egemenliğini ve onları belirli bir düzene göre işlettiğini ifade ettiğini belirtir. Kuşların 'musahhar' olması, onların uçuşlarının tesadüfi değil, ilahi bir planın parçası olduğunu gösterir."}]},{"word":"يُمْسِكُهُنَّ","root":"م س ك","rootLatin":"m-s-k","meaning":"Tutmak, alıkoymak, düşmesini engellemek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'إمساك' fiilinin bir şeyi elinde tutmak, bırakmamak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا ٱللَّهُ' ifadesi, kuşların havada kalmasını sağlayan gücün sadece Allah olduğunu, yerçekimine rağmen düşmelerini engelleyenin O olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'مسك' kökünün, bir şeyi kontrol altında tutma ve muhafaza etme anlamlarını içerdiğini açıklar. Kuşların gökyüzünde 'tutulması', onların fiziksel yapıları ve uçuş dinamiklerinin Allah tarafından yaratılan ve sürdürülen bir denge içinde olduğunu gösterir."}]},{"word":"لَـَٔايَـٰتٍ","root":"أ ي ى","rootLatin":"e-y-y","meaning":"İşaretler, deliller, ibretler, mucizeler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'آية' kelimesinin, bir şeyin varlığına veya doğruluğuna işaret eden alamet, delil ve mucize anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لَـَٔايَـٰتٍ' ifadesi, kuşların uçuşunun Allah'ın kudretine ve birliğine dair açık ve anlaşılır deliller olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ayet' kavramının sadece bir ayet numarası olmaktan öte, Allah'ın evrendeki ve Kur'an'daki işaretlerini ifade ettiğini belirtir. Kuşların uçuşu, düşünen insanlar için Allah'ın varlığını ve kudretini gösteren bir 'ayet'tir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/79*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/79*