# Nahl Sûresi, 88. Âyet (16:88)

> ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ زِدْنَـٰهُمْ عَذَابًا فَوْقَ ٱلْعَذَابِ بِمَا كَانُوا۟ يُفْسِدُونَ

*Elleżîne keferû vesaddû ‘an sebîli(A)llâhi zidnâhum ‘ażâben fevka-l'ażâbi bimâ kânû yufsidûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İnkar eden ve insanları Allah'ın yolundan alıkoyanların, yapmakta oldukları bozgunculuklarına karşılık azaplarının üstüne azap ekleriz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/88

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","ahiret-mukafat","cehennem","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"l-dh-y","rootLatin":"l-dh-y","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-f-r","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"صَدُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"s-d-d","rootLatin":"s-d-d","lemma":"صَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"alıkoydular"},{"position":4,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-b-l","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yolu"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهِ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":7,"surface":"زِدْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"z-y-d","rootLatin":"z-y-d","lemma":"زَادَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"arttırdık"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onlara"},{"position":8,"surface":"عَذَابًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-dh-b","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azap"},{"position":9,"surface":"فَوْقَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"f-w-q","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"üstüne"},{"position":10,"surface":"ٱلْعَذَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-dh-b","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"azabın"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sebebiyle"},{"position":11,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Masdariye Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şey"},{"position":12,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":13,"surface":"يُفْسِدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"f-s-d","rootLatin":"f-s-d","lemma":"أَفْسَدَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bozgunculuk yapıyorlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 88. ayet, inkâr edenlerin ve insanları Allah yolundan alıkoyanların, bozgunculukları sebebiyle çekecekleri şiddetli azabı vurgulamaktadır. Ayet, 'küfür', 'sedd', 'azap' ve 'fesad' kavramları üzerinden ilahi adaletin tecellisini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın varlığını, birliğini ve peygamberlerini inkâr etmek, gerçeği örtmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökü, bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. Şer'î anlamda ise Allah'ın nimetlerini örtmek, yani inkâr etmek demektir. Ayetteki 'keferû' ifadesi, hakikati bilerek veya bilmeyerek reddedenleri, Allah'ın ayetlerini ve peygamberlerini yalanlayanları ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'küfr', İslam öncesi Arap toplumunda 'nankörlük' anlamında kullanılırken, Kur'an'da 'Allah'a ve O'nun gönderdiklerine inanmamak, gerçeği örtmek' şeklinde merkezi bir dinî kavram haline gelmiştir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yolundan alıkoyma eylemiyle birleşerek daha da ağır bir anlam kazanır."}]},{"word":"صَدُّوا۟","root":"ص د د","rootLatin":"s-d-d","meaning":"Bir şeyi engellemek, alıkoymak, yolunu kesmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"S-d-d kökü, bir şeyi men etmek, engellemek demektir. 'Saddu an sebîlillâh' ifadesi, insanları Allah'ın dinine girmekten veya O'nun emirlerine uymaktan alıkoymak, engellemek anlamına gelir. Bu, hem fiili engellemeyi hem de sözlü caydırmayı kapsar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sedd' kelimesinin hem geçişli (birini engellemek) hem de geçişsiz (engellenmek, yüz çevirmek) kullanımları olduğunu belirtir. Ayetteki 'saddu' fiili, 'an sebîlillâh' ile birlikte kullanıldığında, başkalarını Allah'ın doğru yolundan çevirme, engelleme anlamını pekiştirir."}]},{"word":"عَذَابًا","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Acı veren ceza, eziyet ve sıkıntı anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"A-z-b kökü, 'tatlı su' anlamına gelen 'azb' kelimesinin zıttıdır. Dolayısıyla 'azap', tatlılıktan, hoşluktan uzak, acı veren her türlü cezayı ifade eder. Ayetteki 'azâben fevka'l-azâb' ifadesi, bu cezanın katmerli ve şiddetli olacağını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'azap' kelimesinin, nefse elem veren, onu rahatsız eden her şey için kullanıldığını belirtir. Kur'an'da genellikle Allah'ın günahkârlara verdiği dünyevi veya uhrevi cezaları ifade eder. Nahl 88'deki kullanımı, inkâr ve bozgunculuk eylemlerinin karşılığı olan şiddetli ve artırılmış bir cezayı işaret eder."}]},{"word":"يُفْسِدُونَ","root":"ف س د","rootLatin":"f-s-d","meaning":"Bozgunculuk yapmak, düzeni bozmak, fesat çıkarmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"F-s-d kökü, bir şeyin itidalden çıkması, bozulması anlamına gelir. 'Salâh' (iyilik, düzelme) kelimesinin zıttıdır. Ayetteki 'yüfsidûn' ifadesi, inkâr edenlerin ve insanları Allah yolundan alıkoyanların, yeryüzünde bozgunculuk yaparak düzeni ve ahengi bozduklarını anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fesad' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, hem maddi hem de manevi bozulmayı ifade ettiğini belirtir. Nahl 88'de, inkâr ve Allah yolundan alıkoyma eylemleriyle birlikte anılması, bu tür davranışların toplumsal ve ahlaki düzeni temelden sarsan bir fesat olduğunu gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/88*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/88*