# Nahl Sûresi, 89. Âyet (16:89)

> وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِى كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِم مِّنْ أَنفُسِهِمْ ۖ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَىٰ هَـٰٓؤُلَآءِ ۚ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ ٱلْكِتَـٰبَ تِبْيَـٰنًا لِّكُلِّ شَىْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ

*Veyevme neb'aśu fî kulli ummetin şehîden ‘aleyhim min enfusihim(s) veci/nâ bike şehîden ‘alâ hâulâ-/(i)(c) venezzelnâ ‘aleyke-lkitâbe tibyânen likulli şey-in vehuden verahmeten vebuşrâ lilmuslimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) Her ümmetin kendi içinden üzerlerine bir şahit göndereceğimiz, seni de onların üzerine bir şahit olarak getireceğimiz günü düşün. Sana bu kitabı; her şey için bir açıklama, doğru yolu gösteren bir rehber, bir rahmet ve müslümanlar için bir müjde olarak indirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/89

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","peygamberlik","hesap-mizan","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mansûb","gloss":"gün"},{"position":2,"surface":"نَبْعَثُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-th","lemma":"بَعَثَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"göndeririz"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":5,"surface":"أُمَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-م","rootLatin":"a-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ümmet"},{"position":6,"surface":"شَهِيدًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهِيد","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şahit"},{"position":7,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":7,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":8,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":9,"surface":"أَنفُسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefisleri"},{"position":9,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"جِئْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-a","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirdik"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"seni"},{"position":12,"surface":"شَهِيدًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهِيد","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"şahit olarak"},{"position":13,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"هَـٰٓؤُلَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَؤُلَاءِ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bunlar"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"نَزَّلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdik"},{"position":16,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":16,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sana"},{"position":17,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kitabı"},{"position":18,"surface":"تِبْيَـٰنًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"تِبْيَان","form":"Tef'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün lieclih olduğu için mansûb","gloss":"açıklama olarak"},{"position":19,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":19,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":20,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"هُدًۭى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدًى","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"bir hidayet"},{"position":22,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":22,"surface":"رَحْمَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"bir rahmet"},{"position":23,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"بُشْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-sh-r","lemma":"بُشْرَى","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"bir müjde"},{"position":24,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":24,"surface":"لْمُسْلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"مُسْلِم","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Müslümanlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 89. ayet, kıyamet günündeki şahitlik müessesesini, peygamberin ümmetine şahitliğini ve Kur'an'ın kapsamlı bir rehber, rahmet ve müjde oluşunu vurgulamaktadır. Ayet, 'şehid', 'ümmet', 'kitab', 'tibyan', 'hüda', 'rahmet' ve 'büşra' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi adaleti ve Kur'an'ın evrensel mesajını dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"نَبْعَثُ","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-a-s","meaning":"Allah'ın birini bir göreve tayin etmesi, göndermesi veya diriltmesi anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ba's (بعث) kelimesi, bir şeyi yerinden kaldırmak, uyandırmak, göndermek ve diriltmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'نَبْعَثُ' ifadesi, kıyamet günü her ümmetten bir şahidi ortaya çıkarmak, göndermek ve görevlendirmek manasındadır, bu da ilahi bir tayini ve diriltmeyi içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ba's (بعث) fiili, burada 'göndermek' ve 'ortaya çıkarmak' anlamında kullanılmıştır. Allah'ın her ümmetten bir şahit göndermesi, onların amellerine tanıklık etmeleri için onları görevlendirmesi demektir."}]},{"word":"أُمَّةٍ","root":"أ م م","rootLatin":"e-m-m","meaning":"Belirli bir zaman diliminde yaşayan veya belirli bir inanç etrafında toplanmış insan topluluğu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ümmet (أمة), bir araya gelmiş, aynı hedefi veya aynı zamanı paylaşan topluluk demektir. Ayetteki 'فِى كُلِّ أُمَّةٍ' ifadesi, her bir peygamberin gönderildiği ve belirli bir inanç veya yaşam tarzı etrafında toplanmış insan topluluğunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ümmet, bir peygambere tabi olan veya belirli bir dinin mensubu olan topluluktur. Nahl 89'daki kullanımı, kıyamet günü her bir dinî veya kavmî topluluğun kendi içinden bir şahitle temsil edileceğini gösterir."}]},{"word":"شَهِيدًا","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Görgü tanığı, şahitlik eden, hazır bulunan veya bir şeyi bilen kişi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehid (شهيد), bir olaya tanık olan ve o olayı bilen kişidir. Ayetteki 'شَهِيدًا عَلَيْهِم' ifadesi, peygamberlerin kendi ümmetlerinin amellerine şahitlik edeceklerini, onların yaptıklarını bildiklerini ve kıyamet günü buna tanıklık edeceklerini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehid, hem hazır bulunan hem de bir şeyi haber veren ve tanıklık eden anlamlarına gelir. Nahl 89'da, peygamberlerin ümmetlerine karşı, Hz. Muhammed'in de kendi ümmetine karşı amellerine tanıklık eden kişi olarak konumlandırıldığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şehid kavramı Kur'an'da sadece 'tanık' anlamında değil, aynı zamanda 'Allah'ın varlığına ve birliğine tanıklık eden' ve 'hakikati tasdik eden' anlamlarında da kullanılır. Bu ayetteki 'şehid', peygamberlerin ümmetlerinin amellerine dair nihai ve kesin tanıklığını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah tarafından indirilmiş ilahi mesajlar bütünü, Kur'an.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitab (كتاب), yazılı olan şey demektir. Kur'an bağlamında ise Allah'ın vahyettiği, yazılıp korunan ilahi kelamdır. Ayetteki 'وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ ٱلْكِتَـٰبَ' ifadesi, Hz. Muhammed'e indirilen Kur'an'ı kasteder ve onun ilahi menşeini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kitab kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın vahyini, ilahi kanunları ve hükümleri içeren kutsal metni ifade eder. Nahl 89'da, Kur'an'ın evrensel bir rehber ve açıklayıcı olma özelliğini belirtmek için kullanılmıştır."}]},{"word":"تِبْيَـٰنًا","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Her şeyi açıklayan, netleştiren ve ortaya koyan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tibyân (تبيان), bir şeyi açıkça ortaya koymak, izah etmek ve netleştirmek demektir. Ayetteki 'تِبْيَـٰنًا لِّكُلِّ شَىْءٍ' ifadesi, Kur'an'ın dinî, ahlakî ve hukuki konularda her şeyi açıklayıcı ve aydınlatıcı bir kaynak olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Tibyân, beyan etme, açıklama ve izah etme masdarıdır. Kur'an'ın 'tibyânen li-külli şey'in' olması, onun insan hayatının tüm yönlerini kapsayan, doğruyu yanlıştan ayıran ve gerekli tüm bilgileri içeren bir rehber olduğunu gösterir."}]},{"word":"هُدًى","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu gösteren rehberlik, kılavuzluk.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüda (هدى), doğru yola iletmek, rehberlik etmek demektir. Ayetteki 'وَهُدًى' ifadesi, Kur'an'ın insanları sapkınlıktan kurtarıp doğru inanca ve salih amellere yönlendiren bir kılavuz olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hüda kavramı Kur'an'da, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, onları hakikate ulaştırması anlamında merkezi bir yere sahiptir. Nahl 89'da Kur'an'ın 'hüda' olması, onun insanlığa ilahi bir rehberlik sunduğunu ve onları kurtuluşa erdirdiğini ifade eder."}]},{"word":"رَحْمَةً","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına yönelik merhameti, şefkati ve lütfu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet (رحمة), acımak, şefkat göstermek ve iyilikte bulunmak demektir. Kur'an'ın 'rahmet' olması, onun insanlara Allah'ın lütfunu, bağışlamasını ve kurtuluşunu getiren bir nimet olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahmet, Allah'ın kullarına yönelik ihsanı ve merhametidir. Nahl 89'da Kur'an'ın 'rahmet' olarak nitelendirilmesi, onun insanlığa Allah'ın sonsuz şefkatinin bir tezahürü olduğunu ve ona uyanların dünya ve ahirette iyiliğe kavuşacağını ifade eder."}]},{"word":"وَبُشْرَىٰ","root":"ب ش ر","rootLatin":"b-ş-r","meaning":"İyi haber, müjde.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Büşra (بشرى), sevindirici haber, müjde demektir. Kur'an'ın 'büşra' olması, onun müminlere cennet, mağfiret ve Allah'ın rızası gibi güzel akıbetleri müjdelediğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Büşra, insanı sevindiren haberdir. Ayette Kur'an'ın 'büşra' olması, onun Müslümanlara dünya ve ahiretteki başarıları, Allah'ın vaatleri ve mükafatları hakkında iyi haberler getirdiğini ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/89*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/89*