# Nahl Sûresi, 94. Âyet (16:94)

> وَلَا تَتَّخِذُوٓا۟ أَيْمَـٰنَكُمْ دَخَلًۢا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ بَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُوا۟ ٱلسُّوٓءَ بِمَا صَدَدتُّمْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ وَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

*Velâ tetteḣiżû eymânekum deḣalen beynekum fetezille kademun ba'de śubûtihâ veteżûkû-ssû-e bimâ sadedtum ‘an sebîli(A)llâh(i)(s) velekum ‘ażâbun ‘azîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Yeminlerinizi aranızda hile ve fesat sebebi yapmayın. Sonra sağlamca bastıktan sonra ayak(larınız) kayar da Allah yolundan sapmanız sebebiyle kötü azabı tadarsınız. (Ahirette de) sizin için büyük bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/94

---

## Tefsir

{"topics":["soz-yalan","hukuk-ceza","ahiret-mukafat","seytan-vesvese"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 94. ayet, yeminlerin aldatma aracı olarak kullanılmasının yol açacağı kötü sonuçları, özellikle de istikrarın bozulması ve ilahi azapla karşılaşma tehlikesini vurgulamaktadır. Ayet, ahde vefa ve dürüstlük ilkelerinin önemini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَتَّخِذُوا۟","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi edinmek, benimsemek, tutmak veya kullanmak anlamındadır; burada yeminleri bir araç olarak kullanmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أخذ' kelimesinin bir şeyi ele geçirmek, benimsemek veya kullanmak manalarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'تَتَّخِذُوا۟ أَيْمَـٰنَكُمْ' ifadesi, yeminleri bir aldatma aracı olarak kullanma, onları bu amaçla benimseme anlamını taşır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'أخذ' fiilinin geniş bir kullanım alanına sahip olduğunu ve bir şeyi kendine mal etmek, bir şeyi bir amaç için kullanmak gibi anlamlara geldiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, yeminlerin 'dehal' (hile) için bir araç olarak alınması, yani bu amaçla kullanılması kastedilir."}]},{"word":"أَيْمَـٰنَكُمْ","root":"ي م ن","rootLatin":"y-m-n","meaning":"Yeminler, antlar anlamına gelir; burada verilen sözlerin ve ahitlerin ciddiyetini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'يمين' kelimesinin 'sağ el' ve 'yemin' anlamlarına geldiğini belirtir. Yemin, genellikle sağ elin kullanıldığı bir antlaşma veya söz verme eylemiyle ilişkilendirilir. Ayetteki 'أَيْمَـٰنَكُمْ' ifadesi, insanların birbirlerine verdikleri sözleri ve ettikleri yeminleri ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'يمين' kelimesinin 'sağ taraf' ve 'yemin' anlamlarını taşıdığını, yemin etmenin ise bir şeyi tasdik etmek veya bir şeye söz vermek için Allah'ın adını anmak olduğunu açıklar. Ayette, bu yeminlerin aldatma amacıyla kullanılmaması gerektiği vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'yemin' kavramının Kur'an'da ahde vefa ve güven ilişkisi bağlamında sıkça geçtiğini belirtir. Ayetteki 'أَيْمَـٰنَكُمْ' ifadesi, insanların birbirlerine karşı sorumluluklarını ve bu yeminlerin ihlalinin doğuracağı sonuçları işaret eder."}]},{"word":"دَخَلًۢا","root":"د خ ل","rootLatin":"d-h-l","meaning":"Hile, aldatma, fesat veya bozgunculuk anlamındadır; yeminlerin kötü niyetle kullanılması durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دَخَل' kelimesinin 'içine giren, karışan' anlamından türeyerek 'hile, fesat' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'دَخَلًۢا' ifadesi, yeminlerin samimiyetsiz bir şekilde, içten pazarlıklı ve aldatıcı bir amaçla kullanılması durumunu anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دَخَل' kelimesinin bir şeyin içine girip onu bozması, fesat çıkarması anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayette, yeminlerin bir aldatma aracı olarak kullanılmasıyla ortaya çıkan içsel bozulma ve fesat kastedilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'hile' ve 'aldatma' kavramlarının toplumsal düzeni bozan ve güveni sarsan eylemler olarak ele alındığını belirtir. 'دَخَلًۢا' kelimesi, yeminlerin bu tür kötü niyetli amaçlar için kullanılmasının ahlaki ve dini açıdan kabul edilemez olduğunu vurgular."}]},{"word":"فَتَزِلَّ","root":"ز ل ل","rootLatin":"z-l-l","meaning":"Kaymak, sürçmek, hata yapmak veya sapmak anlamındadır; burada istikrarın bozulmasını ve doğru yoldan sapmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'زَلَّ' fiilinin 'ayağın kayması, sürçmesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ' ifadesi, yeminleri kötüye kullanmanın bir sonucu olarak kişinin istikrarını kaybetmesini, doğru yoldan sapmasını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'زَلَل' kelimesinin hem maddi (ayağın kayması) hem de manevi (hata yapmak, günaha düşmek) anlamlara geldiğini açıklar. Ayetteki kullanım, yeminleri bozmanın veya kötüye kullanmanın kişinin dini ve ahlaki duruşunda bir kaymaya yol açacağını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'زَلَّ' fiilinin 'istikrarsızlık' ve 'sapma' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ بَعْدَ ثُبُوتِهَا' ifadesi, sağlam bir zeminde dururken dahi yeminleri kötüye kullanmanın kişiyi kaygan bir zemine sürükleyebileceğini ve istikrarını bozabileceğini vurgular."}]},{"word":"ثُبُوتِهَا","root":"ث ب ت","rootLatin":"s-b-t","meaning":"Sabit olmak, sağlam olmak, yerleşmek veya istikrarlı olmak anlamındadır; burada kişinin sağlam duruşunu ve istikrarını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ثَبَتَ' fiilinin bir şeyin yerinde sağlam durması, istikrarlı olması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'بَعْدَ ثُبُوتِهَا' ifadesi, kişinin daha önce sağlam bir zeminde, doğru bir duruşta olduğunu, ancak yeminleri kötüye kullanmanın bu sağlamlığı bozacağını anlatır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ثبات' kavramının 'istikrar, kararlılık ve sağlamlık' anlamlarını içerdiğini açıklar. Ayette, yeminleri kötüye kullanmanın, kişinin dini ve ahlaki istikrarını, yani 'sağlamca yere basan ayağını' kaydıracağı uyarısı yapılır."}]},{"word":"صَدَدتُّمْ","root":"ص د د","rootLatin":"s-d-d","meaning":"Engellemek, alıkoymak veya yüz çevirmek anlamındadır; burada insanları Allah yolundan alıkoymayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'صَدَّ' fiilinin 'engellemek, mani olmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'بِمَا صَدَدتُّمْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ' ifadesi, yeminleri kötüye kullanarak insanları Allah'ın yolundan, yani doğru ve hak yoldan alıkoyma eylemini anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'صَدَّ' kelimesinin hem 'yüz çevirmek' hem de 'engellemek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, yeminleri aldatma aracı olarak kullanmanın, insanları Allah'ın yolundan uzaklaştırma ve engelleme sonucunu doğuracağı vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'Allah yolundan alıkoyma' kavramının, İslam'ın temel ahlaki ve dini prensiplerine karşı gelme ve insanları doğru yoldan saptırma olarak ele alındığını belirtir. 'صَدَدتُّمْ' kelimesi, bu tür bir engelleme eyleminin ciddiyetini ve sonuçlarını vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve, -me","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"تَتَّخِذُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmı ile meczûm","gloss":"edinmeyin","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"أَيْمَـٰنَكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeminlerinizi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"دَخَلًۢا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-kh-l","lemma":"دَخَل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sâni olduğu için mansûb","gloss":"hile, aldatma aracı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"بَيْنَكُمْ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"aranızda","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"فَتَزِلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"تَزِلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ز-ل-ل","rootLatin":"z-l-l","lemma":"زَلَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fâ-i sebebiyye ile mansûb","gloss":"sürçer","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"قَدَمٌۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-د-م","rootLatin":"q-d-m","lemma":"قَدَم","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ayak","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":8,"surface":"بَعْدَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"sonra","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"ثُبُوتِهَا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ث-ب-ت","rootLatin":"th-b-t","lemma":"ثُبُوت","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sağlamlaşmasından","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"وَتَذُوقُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"تَذُوقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-و-ق","rootLatin":"dh-w-q","lemma":"ذَاقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fâ-i sebebiyye üzerine atfedildiği için mansûb","gloss":"tadarsınız","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"ٱلسُّوٓءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ا","rootLatin":"s-w-'","lemma":"سُوء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kötülüğü","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"بِمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sebebiyle","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tetimme"},{"position":13,"surface":"صَدَدتُّمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-د-د","rootLatin":"s-d-d","lemma":"صَدَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"alıkoydunuz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":14,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yolundan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"وَلَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":17,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":18,"surface":"عَذَابٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (muahhar mübteda)","gloss":"azap","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":19,"surface":"عَظِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"büyük","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Velâ"},{"position":2,"translit":"tetteḣiżû"},{"position":3,"translit":"eymânekum"},{"position":4,"translit":"deḣalen"},{"position":5,"translit":"beynekum"},{"position":6,"translit":"fetezille"},{"position":7,"translit":"kademun"},{"position":8,"translit":"ba'de"},{"position":9,"translit":"śubûtihâ"},{"position":10,"translit":"veteżûkû"},{"position":11,"translit":"ssû-e"},{"position":12,"translit":"bimâ"},{"position":13,"translit":"sadedtum"},{"position":14,"translit":"‘an"},{"position":15,"translit":"sebîli"},{"position":16,"translit":"(A)llâh(i)(s)"},{"position":17,"translit":"velekum"},{"position":18,"translit":"‘ażâbun"},{"position":19,"translit":"‘azîm(un)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/94*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/94*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:94*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:94*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:94*