# İsrâ Sûresi, 1. Âyet (17:1)

>  سُبْحَـٰنَ ٱلَّذِىٓ أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِۦ لَيْلًا مِّنَ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ إِلَى ٱلْمَسْجِدِ ٱلْأَقْصَا ٱلَّذِى بَـٰرَكْنَا حَوْلَهُۥ لِنُرِيَهُۥ مِنْ ءَايَـٰتِنَآ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ

*Subhâne-lleżî esrâ bi'abdihi leylen mine-lmescidi-lharâmi ilâ-lmescidi-l-aksâ-lleżî bâraknâ havlehu linuriyehu min âyâtinâ(c) innehu huve-ssemî'u-lbasîr(u)*

**Meal (Diyanet):** Kendisine ayetlerimizden bir kısmını gösterelim diye kulunu (Muhammed'i) bir gece Mescid-i Haram'dan çevresini bereketlendirdiğimiz Mescid-i Aksa'ya götüren Allah'ın şanı yücedir. Hiç şüphesiz O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin ilk ayeti, Hz. Muhammed'in Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksa'ya gece yolculuğunu (İsrâ) anlatarak Allah'ın kudretini ve yüceliğini vurgular. Ayet, bu mucizevi olayın temel unsurlarını ve Allah'ın sıfatlarını dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"سُبْحَـٰنَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı her türlü noksanlıktan tenzih etme, O'nun yüceliğini ve kemalini ifade etme.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sübhân' kelimesinin 'sebh' kökünden geldiğini ve hızlı hareket etme, yüzme anlamlarına işaret ettiğini belirtir. Allah için kullanıldığında ise, O'nun her türlü noksanlıktan uzak, kemal sıfatlarla muttasıf olduğunu, varlığının ve fiillerinin kusursuzluğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, İsrâ gibi olağanüstü bir olayın faili olan Allah'ın kudretinin ve yüceliğinin tenzih edilmesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sübhân'ın Allah'ı her türlü noksanlıktan ve şerikten tenzih etmek olduğunu, bu kelimenin sadece Allah için kullanıldığını ve O'nun azametini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Sübhânellezî' ifadesi, İsrâ olayının büyüklüğü karşısında Allah'ın mutlak kudretini ve eşsizliğini vurgular."}]},{"word":"أَسْرَىٰ","root":"س ر ى","rootLatin":"s-r-y","meaning":"Gece yolculuğu yapmak, birini geceleyin yürüterek götürmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'esrâ' fiilinin 'serâ' kökünden türediğini ve 'geceleyin yürümek' veya 'geceleyin yürütmek' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'esrâ bi-abdihî' ifadesi, Allah'ın kulunu (Hz. Muhammed'i) geceleyin yürüttüğünü, yani İsrâ mucizesini gerçekleştirdiğini net bir şekilde ortaya koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'esrâ' kelimesinin mecazi olarak da 'geceleyin bir işi yapmak' anlamına gelebileceğini belirtir. Ancak bu ayetteki kullanımı, fiilin doğrudan ve gerçek anlamıyla, yani Hz. Muhammed'in fiziksel olarak geceleyin yolculuk ettirilmesi anlamındadır. Bu, olayın mucizevi boyutunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'seyr' ve 'isrâ' gibi kelimelerin Kur'an'da genellikle ilahi bir yönlendirme veya mucizevi bir hareketle ilişkili olduğunu belirtir. 'Esrâ' fiili, Allah'ın doğrudan müdahalesiyle gerçekleşen, insanüstü bir yolculuğu ifade eder ve bu, peygamberin özel statüsünü gösterir."}]},{"word":"بِعَبْدِهِۦ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk eden, O'na itaat eden kişi; burada Hz. Muhammed'i ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kelimesinin 'ubûdiyyet' kökünden geldiğini ve 'boyun eğme, itaat etme, kulluk etme' anlamlarına geldiğini belirtir. Allah'a nispet edildiğinde ise, 'abd' en yüce makamı ifade eder; zira Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk eden kişi, O'nun katında en değerli olandır. Ayette Hz. Muhammed'in 'kul' olarak anılması, onun peygamberlik makamının yanı sıra, Allah'a olan tam teslimiyetini ve kulluğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'abd' kelimesinin Kur'an'da hem genel anlamda insanı hem de özelde Allah'ın seçkin kullarını ifade ettiğini belirtir. İsrâ ayetinde 'abd' kelimesinin kullanılması, Hz. Muhammed'in beşerî yönünü ve Allah'a olan kulluğunu ön plana çıkararak, mucizenin Allah'ın kudretiyle gerçekleştiğini ve peygamberin bu olayın sadece bir vesilesi olduğunu gösterir."}]},{"word":"بَـٰرَكْنَا","root":"ب ر ك","rootLatin":"b-r-k","meaning":"Bereketli kılmak, feyiz ve hayır ihsan etmek, kutsamak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'bereket' kelimesinin 'berek' kökünden geldiğini ve 'devamlılık, artış, hayır ve feyiz' anlamlarına işaret ettiğini belirtir. 'Bâraknâ' fiili, Allah'ın bir yere veya şeye bolluk, hayır ve kutsallık verdiğini ifade eder. Ayette Mescid-i Aksa'nın çevresinin mübarek kılınması, o bölgenin ilahi lütuflarla donatıldığını ve kutsal bir mekan olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'bereket'in Allah'tan gelen ilahi bir lütuf olduğunu ve bir şeyin hayrının artması, devamlı olması anlamına geldiğini açıklar. Mescid-i Aksa'nın çevresinin mübarek kılınması, o bölgenin peygamberler yurdu olması, birçok ilahi vahye sahne olması gibi özellikleriyle ilahi bir kutsallığa sahip olduğunu vurgular."}]},{"word":"ءَايَـٰتِنَآ","root":"ء ى ى","rootLatin":"a-y-y","meaning":"Delillerimiz, işaretlerimiz, mucizelerimiz; Allah'ın varlığını, kudretini ve birliğini gösteren alametler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âyet' kelimesinin 'alamet, işaret' anlamına geldiğini ve Kur'an'da hem Allah'ın kudretine delil olan evrensel işaretler hem de peygamberlere verilen mucizeler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'âyâtinâ' ifadesi, Allah'ın Hz. Muhammed'e İsrâ ve Mirac yolculuğunda gösterdiği olağanüstü olayları ve ilahi sırları kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'âyet' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. 'Âyet'in sadece bir işaret değil, aynı zamanda Allah'ın konuşmasının ve varlığının bir tezahürü olduğunu ifade eder. İsrâ ayetindeki 'âyâtinâ' ifadesi, Allah'ın peygamberine gösterdiği bu mucizevi olayların, O'nun kudretinin ve mesajının somut delilleri olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'âyet' kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, hem kozmik işaretleri hem de vahyî mesajları içerdiğini belirtir. Bu ayetteki 'âyâtinâ', Hz. Muhammed'in şahit olduğu, insan aklının ötesindeki ilahi gerçeklikleri ve mucizeleri ifade eder ki bu da onun peygamberliğinin bir tasdiki niteliğindedir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","tabiat-ayetleri","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سُبْحَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"s-b-ḥ","rootLatin":"s-b-ḥ","lemma":"سُبْحَان","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"şan yüceliği"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"أَسْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"s-r-y","rootLatin":"s-r-y","lemma":"أَسْرَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gece yürüttü"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"عَبْدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"`-b-d","rootLatin":"`-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kulu"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"لَيْلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"l-y-l","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"bir gece"},{"position":6,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den, dan"},{"position":7,"surface":"ٱلْمَسْجِدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-j-d","rootLatin":"s-j-d","lemma":"مَسْجِد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"mescit"},{"position":8,"surface":"ٱلْحَرَامِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ḥ-r-m","rootLatin":"ḥ-r-m","lemma":"حَرَام","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"haram"},{"position":9,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e, a"},{"position":10,"surface":"ٱلْمَسْجِدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-j-d","rootLatin":"s-j-d","lemma":"مَسْجِد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"mescit"},{"position":11,"surface":"ٱلْأَقْصَا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"q-ṣ-w","rootLatin":"q-ṣ-w","lemma":"أَقْصَى","form":"Ef'al","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"en uzak"},{"position":12,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"o ki"},{"position":13,"surface":"بَـٰرَكْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"b-r-k","rootLatin":"b-r-k","lemma":"بَارَكَ","form":"Fâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"mübarek kıldık"},{"position":14,"surface":"حَوْلَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ḥ-w-l","rootLatin":"ḥ-w-l","lemma":"حَوْل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf-ı mekan olduğu için mansûb","gloss":"çevresi"},{"position":14,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":15,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"نُرِيَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"r-y-y","rootLatin":"r-y-y","lemma":"أَرَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i cer (lâm-ı ta'lil) ile nasb olduğu için mansûb","gloss":"gösterelim"},{"position":15,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":16,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den, dan"},{"position":17,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-y-y","rootLatin":"hamza-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetler"},{"position":17,"surface":"نَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":18,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":18,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":19,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":20,"surface":"ٱلسَّمِيعُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"s-m-`","rootLatin":"s-m-`","lemma":"سَمِيع","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"işiten"},{"position":21,"surface":"ٱلْبَصِيرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"b-ṣ-r","rootLatin":"b-ṣ-r","lemma":"بَصِير","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"gören"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kamer Sûresi** · *İsra sûresi 1. Âyet*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsrâ sûresi 1. Ayeti*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsrâ sûresi 1. Âyet*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsra sûresi 1. âyet*
- **Kamer Sûresi** · *İsrâ sûresi 1. Âyet*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsrâ sûresi 1. Ayeti*
- **Kamer Sûresi** · *İsra sûresi 1. Âyet*
- **Kamer Sûresi** · *İsrâ sûresi 1. Âyet*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsrâ sûresi 1. Âyet*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsra sûresi 1. âyet*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17 /1*
- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/1*