# İsrâ Sûresi, 100. Âyet (17:100) > قُل لَّوْ أَنتُمْ تَمْلِكُونَ خَزَآئِنَ رَحْمَةِ رَبِّىٓ إِذًا لَّأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ ٱلْإِنفَاقِ ۚ وَكَانَ ٱلْإِنسَـٰنُ قَتُورًا *Kul lev entum temlikûne ḣazâ-ine rahmeti rabbî iżen leemsektum ḣaşyete-l-infâk(i)(c) vekâne-l-insânu katûrâ(n)* **Meal (Diyanet):** De ki: "Eğer siz Rabbimin rahmet hazinelerine sahip olsaydınız, o zaman da tükenir korkusuyla cimrilik ederdiniz. Zaten insan çok cimridir." **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/100 --- ## Tefsir {"topics":["comertlik","rizik","insanin-yaratilisi","mal-mulk"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"لَّوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":3,"surface":"أَنتُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zamir olduğu için mebnî","gloss":"siz"},{"position":4,"surface":"تَمْلِكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلْك","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sahip olsaydınız"},{"position":5,"surface":"خَزَآئِنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ز-ن","rootLatin":"ḫ-z-n","lemma":"خَزِينَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hazinelerine"},{"position":6,"surface":"رَحْمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-ḥ-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"rahmet"},{"position":7,"surface":"رَبِّىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbimin"},{"position":7,"surface":"ىٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"benim"},{"position":8,"surface":"إِذًۭا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap ve Cezâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":9,"surface":"لَّأَمْسَكْتُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":9,"surface":"أَمْسَكْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-ك","rootLatin":"m-s-k","lemma":"إِمْسَاك","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"cimrilik ederdiniz"},{"position":10,"surface":"خَشْيَةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ش-ي","rootLatin":"ḫ-ş-y","lemma":"خَشْيَة","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün lieclih olduğu için mansûb","gloss":"korkusuyla"},{"position":11,"surface":"ٱلْإِنفَاقِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"إِنْفَاق","form":"İf'âl","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"tükenme"},{"position":12,"surface":"وَكَانَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":13,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":14,"surface":"قَتُورًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ت-ر","rootLatin":"q-t-r","lemma":"قَتُور","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"pek cimri"}] ## Kelime Tahlili {"summary":"İsrâ Suresi 100. ayet, insanın doğasındaki cimriliği ve mal hırsını, Allah'ın rahmetinin sınırsızlığı karşısında dahi sergileyeceğini vurgular. Ayet, 'hazine', 'rahmet', 'cimrilik' ve 'insan' gibi temel kavramlar üzerinden bu psikolojik durumu dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"تَمْلِكُونَ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Bir şeye sahip olmak, üzerinde yetki sahibi olmak, hükmetmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mülk (ملك), bir şey üzerinde tasarruf ve kudret sahibi olmak demektir. Ayetteki 'temlikûne' (تملكون) fiili, 'sahip olsaydınız' anlamında kullanılarak, insanların Allah'ın hazinelerine sahip olma varsayımını ifade eder ve bu sahipliğin getireceği sorumluluk ve tasarruf yetkisini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mülk (ملك) kelimesi, bir şeyin üzerinde tam bir egemenlik ve tasarruf hakkına sahip olmayı ifade eder. Ayetteki kullanımı, insanların Allah'ın rahmet hazinelerine sahip olmaları durumunda dahi, bu mülkiyetin onlara cömertlik değil, cimrilik getireceğini mecazi bir dille anlatır."}]},{"word":"خَزَآئِنَ","root":"خ ز ن","rootLatin":"h-z-n","meaning":"Değerli şeylerin saklandığı yer, depo, hazine anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hazine (خزانة), bir şeyin muhafaza edildiği yerdir. Ayetteki 'hazâin' (خزائن) kelimesi, Allah'ın rahmetinin bolluğunu ve sınırsızlığını ifade etmek için kullanılmıştır. İnsanların bu hazinelere sahip olsalar bile, onları tüketme korkusuyla cimrilik edecekleri belirtilir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hazine (خزانة), biriktirilmiş ve saklanmış mal anlamına gelir. Ayetteki 'hazâin' (خزائن) kelimesi, Allah'ın rahmetinin sonsuz kaynaklarını ve bereketini sembolize eder. İnsanların bu kaynaklara sahip olsalar dahi, kendi dar görüşlülükleri yüzünden cimrilik edecekleri vurgulanır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hazine (خزانة), değerli eşyaların saklandığı yerdir. Ayetteki 'hazâin' (خزائن) kelimesi, Allah'ın rahmetinin zenginliğini ve tükenmezliğini ifade eder. Bu, insanların sahip olsalar bile, kendi cimrilikleri nedeniyle bu zenginliği paylaşmaktan kaçınacakları gerçeğini pekiştirir."}]},{"word":"رَحْمَةِ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Acımak, merhamet etmek, şefkat göstermek, bağışlamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet (رحمة), Allah'tan geldiğinde ihsan ve nimet, insanlardan geldiğinde ise acıma ve şefkat anlamına gelir. Ayetteki 'rahmet' (رحمة) kelimesi, Allah'ın kullarına olan lütfunu, ihsanını ve nimetlerini ifade eder. İnsanların bu sınırsız rahmet hazinelerine sahip olsalar bile, cimrilik edecekleri belirtilerek, Allah'ın rahmetinin büyüklüğü ile insan doğasının zayıflığı karşılaştırılır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahmet (رحمة), Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olarak geçer ve O'nun yaratılmışlara karşı gösterdiği şefkat, merhamet ve lütfu ifade eder. Ayetteki 'rahmet' (رحمة) kelimesi, Allah'ın sınırsız cömertliğini ve iyiliğini temsil ederken, insanların bu sonsuz kaynağa sahip olsalar bile, kendi içlerindeki cimrilik nedeniyle onu dağıtmaktan çekinecekleri vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahmet (رحمة), kalpteki incelik ve şefkatten kaynaklanan bir iyilik ve lütuf halidir. Ayetteki 'rahmet' (رحمة) kelimesi, Allah'ın kullarına olan sonsuz lütfunu ve cömertliğini ifade eder. İnsanların bu lütuf hazinelerine sahip olsalar bile, kendi cimrilikleri yüzünden onu başkalarıyla paylaşmaktan imtina edecekleri belirtilir."}]},{"word":"لَأَمْسَكْتُمْ","root":"م س ك","rootLatin":"m-s-k","meaning":"Tutmak, alıkoymak, elinde tutmak, cimrilik etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İmsâk (إمساك), bir şeyi tutmak, alıkoymak veya vermekten kaçınmak anlamına gelir. Ayetteki 'leemsektüm' (لأمسكتم) fiili, 'cimrilik ederdiniz' anlamında kullanılarak, insanların sahip oldukları şeyleri başkalarıyla paylaşmaktan çekinme eğilimini ifade eder. Bu, özellikle mal ve nimet konusunda görülen bir cimrilik halidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İmsâk (إمساك), bir şeyi tutmak ve bırakmamak demektir. Ayetteki 'leemsektüm' (لأمسكتم) fiili, mecazi olarak cimrilik etmeyi, yani sahip olunanı başkalarından esirgemeyi ifade eder. Bu, insanların Allah'ın rahmet hazinelerine sahip olsalar bile, kendi cimrilikleri yüzünden onu dağıtmaktan kaçınacaklarını gösterir."}]},{"word":"قَتُورًا","root":"ق ت ر","rootLatin":"k-t-r","meaning":"Çok cimri, eli sıkı, pinti anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katur (قتور), aşırı derecede cimri olan kişiyi ifade eder. Ayetteki 'katûran' (قتورًا) kelimesi, insanın doğasında var olan aşırı cimriliği vurgular. Bu, sadece malda değil, aynı zamanda nimetleri paylaşma konusunda da görülen bir özelliktir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Katur (قتور), çok cimri ve eli sıkı demektir. Ayetteki 'katûran' (قتورًا) kelimesi, insanın genel karakteristiği olarak cimriliği ifade eder. Bu, insanların sahip oldukları şeyleri başkalarıyla paylaşmaktan kaçınma eğilimini pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Katur (قتور) kelimesi, Kur'an'da cimriliğin en şiddetli derecesini ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'katûran' (قتورًا) kelimesi, insanın fıtratında var olan bu aşırı cimriliği vurgulayarak, Allah'ın rahmetinin sınırsızlığı karşısında dahi bu özelliğin değişmeyeceğini belirtir."}]}]} ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Hadîd Sûresi** · *el-İsrâ 17/100* - **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İsrâ 17/100* - **Hadîd Sûresi** · *el-İsrâ 17/100* - **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İsrâ 17/100*