# İsrâ Sûresi, 108. Âyet (17:108)

> وَيَقُولُونَ سُبْحَـٰنَ رَبِّنَآ إِن كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولًا

*Veyekûlûne subhâne rabbinâ in kâne va'du rabbinâ lemef'ûlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** "Rabbimizin şanı yücedir. Rabbimizin va'di mutlaka gerçekleşecektir" derler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/108

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","iman","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَيَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"derler"},{"position":2,"surface":"سُبْحَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سُبْحَان","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mutlak mef'ûl olduğu için mansûb","gloss":"münezzehtir"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbimiz"},{"position":3,"surface":"نَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh konumunda olduğu için mebnî","gloss":"bizim"},{"position":4,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":5,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":6,"surface":"وَعْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ع-د","rootLatin":"w-'-d","lemma":"وَعْد","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"sözü"},{"position":7,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbimiz"},{"position":7,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh konumunda olduğu için mebnî","gloss":"bizim"},{"position":8,"surface":"لَمَفْعُولًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"مَفْعُول","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yerine gelecektir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Kur'an'ın hakikatini tasdik edenlerin teslimiyetini ve Allah'ın vaadinin kesinliğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, Allah'ın yüceliğini, vaadin gerçekleşme zorunluluğunu ve bu vaadin ilahi kökenini dilbilimsel olarak derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"سُبْحَـٰنَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih etme, O'nun yüceliğini ve kemalini ifade etme.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tesbih' kelimesinin kök anlamının 'hızlı hareket etmek' olduğunu belirtir ve bu bağlamda Allah'ı her türlü noksanlıktan uzak tutma, O'nu yüceltme anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'sübhâne' ifadesi, Allah'ın vaadinin gerçekleşeceği kesinliği karşısında O'nun kudretini ve her türlü acizlikten münezzeh olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sübhânallah' ifadesinin 'Allah'ı tenzih ederim' anlamına geldiğini ve bu tür ifadelerin Arapçada 'Allah'ı yüceltme' maksadıyla kullanıldığını belirtir. Ayette, 'Rabbimiz münezzehtir' denilerek, O'nun vaadini yerine getirme kudretine ve doğruluğuna olan inanç pekiştirilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'da Allah'ın aşkınlığını ve mutlak yüceliğini ifade eden merkezi bir kavram olduğunu vurgular. Ayetteki kullanımı, Allah'ın vaadinin gerçekleşmesinin O'nun yüce sıfatlarının bir gereği olduğunu ve bu vaadin asla boşa çıkmayacağını gösterir."}]},{"word":"رَبِّنَا","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, yetiştiren, sahip olan, yöneten ve koruyan yüce varlık olan Allah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen 'terbiye etmek, bir şeyi aşama aşama kemale erdirmek' anlamına geldiğini belirtir. Bu bağlamda 'Rabbimiz' ifadesi, Allah'ın kullarını terbiye eden, onlara nimet veren ve işlerini düzenleyen yüce varlık olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Rabbimiz'in vaadi' ifadesi, bu terbiye edici ve yönetici sıfatın bir tezahürü olarak vaadin gerçekleşeceğine olan güveni pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi' gibi anlamlara geldiğini ve Allah için kullanıldığında tüm bu anlamları kapsadığını açıklar. Ayetteki 'Rabbimiz' ifadesi, Allah'ın mutlak otoritesini ve vaadini yerine getirme gücünü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah ile insan arasındaki ilişkiyi tanımlayan temel kavramlardan biri olduğunu belirtir. 'Rab' hem yaratıcı hem de koruyucu ve yönetici olarak tasvir edilir. Ayetteki 'Rabbimiz'in vaadi' ifadesi, bu ilişkinin bir sonucu olarak Allah'ın sözünün kesinliğini ve güvenilirliğini ifade eder."}]},{"word":"وَعْدُ","root":"و ع د","rootLatin":"v-'-d","meaning":"Allah'ın kullarına verdiği söz, vaat veya tehdit.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'vaad' kelimesinin hem hayır hem de şer için verilen söz anlamına geldiğini belirtir. Ancak ayetteki bağlamda, 'Rabbimiz'in vaadi' ifadesi, genellikle müminlere yönelik hayırlı bir sözü, yani Kur'an'ın hakikatini ve ahiret gününün kesinliğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'vaad' kelimesinin 'söz vermek' anlamına geldiğini ve Kur'an'da Allah'ın kullarına verdiği sözler için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'va'd' kelimesi, Allah'ın Kur'an'da bildirdiği hakikatlerin ve gelecekteki olayların kesinlikle gerçekleşeceğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vaad' kavramının Kur'an'da Allah'ın kudretinin ve doğruluğunun bir göstergesi olarak sıkça kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'va'd' kelimesi, Allah'ın sözünün değişmezliğini ve kesinliğini ifade ederek, müminlerin bu vaade olan güvenini pekiştirir."}]},{"word":"لَمَفْعُولًا","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-'-l","meaning":"Kesinlikle yerine getirilecek, gerçekleşecek olan.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mef'ûl' kelimesinin 'yapılmış, edilmiş' anlamına geldiğini ve burada 'kesinlikle gerçekleşecek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lemef'ûlâ' ifadesi, 'lâm-ı te'kid' (vurgu lâmı) ile birlikte Allah'ın vaadinin gerçekleşmesinin mutlak ve kaçınılmaz olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mef'ûl' kelimesinin 'fiile dönüşen, gerçekleşen' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'lemef'ûlâ' ifadesi, Allah'ın vaadinin sadece bir söz olarak kalmayıp, kesinlikle fiiliyata döküleceğini ve gerçekleşeceğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fiil' kökünün 'bir işi yapmak, gerçekleştirmek' anlamına geldiğini belirtir. 'Mef'ûl' ise 'yapılan şey' demektir. Ayetteki 'lemef'ûlâ' ifadesi, Allah'ın vaadinin gerçekleşmesinin kaçınılmaz olduğunu, sanki şimdiden gerçekleşmiş gibi kesin olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/108*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/108*