# İsrâ Sûresi, 11. Âyet (17:11)

> وَيَدْعُ ٱلْإِنسَـٰنُ بِٱلشَّرِّ دُعَآءَهُۥ بِٱلْخَيْرِ ۖ وَكَانَ ٱلْإِنسَـٰنُ عَجُولًا

*Veyed'u-l-insânu bi-şşerri du'âehu bilḣayr(i)(s) vekâne-l-insânu ‘acûlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** İnsan hayra dua eder gibi şerre dua eder. İnsan çok acelecidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 11. ayeti, insanın dua etme eğilimini ve aceleciliğini ele almaktadır. Ayet, insanın hem iyiliği hem de kötülüğü talep etmedeki tutarsızlığını ve doğasındaki aceleciliği dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"يَدْعُو","root":"د ع و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"İstemek, talep etmek, çağırmak, dua etmek anlamlarına gelir ve ayette insanın bir şeyi dilemesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دعاء' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi kendine doğru çekmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'yed'û' fiili, insanın bir şeyi kendine çağırması, yani talep etmesi ve dilemesi anlamında kullanılmıştır, bu da hem hayrı hem şerri isteme durumunu kapsar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دعاء' kelimesini 'çağırmak' ve 'istemek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, insanın bir şeyi dilemesi, ona yönelmesi ve onu talep etmesi mecazını taşır; bu da insanın bilinçli veya bilinçsiz olarak bir durumu kendine çekme arzusunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dua' kavramının Kur'an'da sadece Allah'a yönelme değil, aynı zamanda bir şeyi talep etme ve çağırma anlamında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yed'û' fiili, insanın kendi istekleri doğrultusunda bir şeyi çağırması, yani 'istemesi' anlamında, hem olumlu hem olumsuz talepleri kapsayan geniş bir yelpazede ele alınmıştır."}]},{"word":"ٱلْإِنسَـٰنُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"İnsan türünü ifade eder ve ayetteki bağlamda insanın genel karakteristiğini, özellikle de aceleciliğini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'insan' kelimesinin 'ünsiyet' ve 'unutkanlık' köklerinden türeyebileceğini belirtir. Ayetteki 'el-insân' ifadesi, bu varlığın genel özelliklerini, özellikle de acelecilik gibi fıtrî zaaflarını temsil eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'insan'ın 'nisyân' (unutkanlık) veya 'üns' (yakınlık, sosyallik) kökünden geldiğini ifade eder. Ayetteki 'el-insân' kelimesi, bu varlığın genel bir tanımı olarak, onun düşünmeden, aceleci davranma eğilimini vurgulamak için kullanılmıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının genellikle zayıflıkları, nankörlüğü ve aceleciliği gibi olumsuz özellikleriyle birlikte ele alındığını belirtir. Bu ayette de 'el-insân' kelimesi, insanın 'aceleci' (acûlen) olma özelliğini pekiştirmek için kullanılmıştır."}]},{"word":"بِٱلشَّرِّ","root":"ش ر ر","rootLatin":"ş-r-r","meaning":"Kötülük, zarar, şer anlamlarına gelir ve ayette insanın bazen kendi zararına olacak şeyleri de talep edebileceğini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şerr' kelimesini 'zarar veren, kötü olan şey' olarak açıklar. Ayetteki 'bi'ş-şerr' ifadesi, insanın bazen kendi aleyhine, sonuçları kötü olacak şeyleri de iyilik gibi talep edebileceğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şerr'in 'hayr'ın zıttı olduğunu ve 'hoş olmayan, zarar veren şey' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'bi'ş-şerr' kullanımı, insanın aceleciliği nedeniyle, aslında kendisine zarar verecek olan şeyleri bile iyilik zannederek isteyebileceğine işaret eder."}]},{"word":"بِٱلْخَيْرِ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"İyilik, hayır, fayda anlamlarına gelir ve ayette insanın doğal olarak arzu ettiği olumlu şeyleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hayr' kelimesini 'faydalı ve iyi olan şey' olarak açıklar. Ayetteki 'bi'l-hayr' ifadesi, insanın doğal olarak kendisine fayda sağlayacak, iyi olduğunu düşündüğü şeyleri talep etme eğilimini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayr'ın 'şerr'in zıttı olduğunu ve 'herkesin arzu ettiği, faydalı ve güzel olan şey' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'bi'l-hayr' kullanımı, insanın iyiliği isteme fıtratını, ancak bu isteğin bazen şerri de kapsayacak şekilde genişleyebileceğini ortaya koyar."}]},{"word":"عَجُولًا","root":"ع ج ل","rootLatin":"a-c-l","meaning":"Aceleci, sabırsız anlamlarına gelir ve ayette insanın düşünmeden, hızlı karar verme eğilimini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'acûl' kelimesini 'işleri aceleyle yapan, sabırsız' olarak açıklar. Ayetteki 'acûlen' ifadesi, insanın düşünmeden, sonuçlarını hesaplamadan hızlıca bir şeyleri isteme ve yapma eğilimini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'acele'nin 'bir şeyi vaktinden önce istemek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'acûlen' kelimesi, insanın doğasında var olan bu aceleciliğin, onun hem hayrı hem şerri talep etmesindeki tutarsızlığın temel nedeni olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'acele' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, insanın sabırsızlığını ve düşüncesizliğini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'acûlen' kelimesi, insanın bu aceleciliğinin, onun dua etme şekline de yansıdığını ve bazen kendi aleyhine sonuçlar doğurabileceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","dua","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَيَدْعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"dua eder"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":3,"surface":"بِٱلشَّرِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"ٱلشَّرِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"ş-r-r","lemma":"شَرّ","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şer, kötülük"},{"position":4,"surface":"دُعَآءَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دُعَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"duası"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"بِٱلْخَيْرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"ٱلْخَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hayır, iyilik"},{"position":6,"surface":"وَكَانَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":7,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":8,"surface":"عَجُولًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ج-ل","rootLatin":"'-j-l","lemma":"عَجُول","form":"-","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"aceleci"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/11*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/11*