# İsrâ Sûresi, 110. Âyet (17:110)

> قُلِ ٱدْعُوا۟ ٱللَّهَ أَوِ ٱدْعُوا۟ ٱلرَّحْمَـٰنَ ۖ أَيًّا مَّا تَدْعُوا۟ فَلَهُ ٱلْأَسْمَآءُ ٱلْحُسْنَىٰ ۚ وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَٱبْتَغِ بَيْنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا

*Kuli-d'û(A)llâhe evi-d'û-rrahmân(e)(s) eyyen mâ ted'û felehu-l-esmâu-lhusnâ(c) velâ techer bisalâtike velâ tuḣâfit bihâ vebteġi beyne żâlike sebîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "(Rabbinizi) ister Allah diye çağırın, ister Rahman diye çağırın. Hangisiyle çağırırsanız çağırın, nihayet en güzel isimler O'nundur." Namazında sesini pek yükseltme, çok da kısma. İkisi ortası bir yol tut.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/110

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi 110. ayet, Allah'ın isimlerinin yüceliğini ve ibadetteki dengeyi vurgular. Ayet, 'Allah' ve 'Rahman' isimlerinin eşdeğerliğini, 'el-Esmâü'l-Hüsnâ' kavramının kapsayıcılığını ve namazda ses tonunun ayarlanması gerektiğini dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"ٱدْعُوا۟","root":"د ع و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"Çağırmak, dua etmek, isim vermek anlamlarına gelir ve ayette Allah'a yönelişi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دعوة' kelimesinin asıl anlamının 'seslenmek, çağırmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ادعوا الله' ifadesi, Allah'a yönelme, O'nu anma ve O'na dua etme anlamlarını taşır. İsimlerin zikredilmesi de bu çağırma fiilinin bir parçasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دعاء' kelimesinin Kur'an'da farklı mecazî kullanımları olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'ادعوا' fiili, 'سمّوا' (isim verin, adlandırın) anlamında kullanılmıştır; yani 'Allah deyin veya Rahman deyin' şeklinde bir isim verme eylemini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dua' kavramının Kur'an'daki geniş anlam yelpazesine dikkat çeker. Bu ayette, 'دعاء' sadece bir yakarış değil, aynı zamanda Allah'ın isimlerini anarak O'na yönelme ve O'nu tanıma eylemini de kapsar. İsimlerin zikredilmesi, Allah'ın varlığına ve sıfatlarına bir çağrıdır."}]},{"word":"ٱلرَّحْمَـٰنَ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın en geniş rahmet ve merhametini ifade eden özel bir ismidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رحمة' kelimesinin 'kalbin incelmesi ve şefkat göstermesi' anlamına geldiğini belirtir. 'Rahman' ise bu sıfatın en ileri derecesini ifade eder ve Allah'a mahsus bir isimdir. Ayette, 'Allah' ismiyle birlikte zikredilerek O'nun rahmetinin kuşatıcılığına vurgu yapılır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rahman' isminin sadece Allah'a özgü olduğunu ve O'nun tüm yaratılmışlara şamil olan genel rahmetini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'Allah' ismiyle eşdeğer tutularak, O'nun zatının ve rahmet sıfatının ayrılmaz bir bütün olduğu vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rahman' isminin Kur'an'da Allah'ın en temel ve evrensel sıfatlarından biri olarak öne çıktığını belirtir. Bu ayette, 'Allah' ismiyle birlikte kullanılması, O'nun zatının rahmetle özdeşleştiğini ve bu ismin de tıpkı 'Allah' gibi O'nu çağırmak için kullanılabileceğini gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَسْمَآءُ ٱلْحُسْنَىٰ","root":"س م و / ح س ن","rootLatin":"s-m-w / h-s-n","meaning":"Allah'ın en güzel isimlerini ifade eden bir terimdir ve O'nun tüm kemal sıfatlarını kapsar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'اسم' kelimesinin 'bir şeyi diğerinden ayıran alamet' olduğunu, 'حسن' kelimesinin ise 'güzellik' anlamına geldiğini belirtir. 'el-Esmâü'l-Hüsnâ' terimi, Allah'ın zatına layık olan, en güzel ve mükemmel isimlerini ifade eder. Ayette, hangi isimle çağrılırsa çağrılsın, tüm güzel isimlerin O'na ait olduğu vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'el-Esmâü'l-Hüsnâ'nın Allah'ın kemal sıfatlarını ve yüce mertebesini gösteren isimler olduğunu açıklar. Bu ayetteki kullanımı, 'Allah' ve 'Rahman' isimlerinin de bu güzel isimler kümesinin bir parçası olduğunu ve O'nun yüceliğini ifade ettiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'el-Esmâü'l-Hüsnâ' kavramının Kur'an'da Allah'ın zatını ve sıfatlarını en mükemmel şekilde ifade eden isimler bütünü olduğunu vurgular. Ayetteki bağlamda, bu isimlerin Allah'ın birliğini ve yüceliğini gösterdiği, dolayısıyla O'na hangi isimle yönelinirse yönelinilsin, bu isimlerin O'nun kemaline işaret ettiği belirtilir."}]},{"word":"تَجْهَرْ","root":"ج ه ر","rootLatin":"c-h-r","meaning":"Sesi yükseltmek, açığa vurmak anlamına gelir ve ayette namazda sesli okumayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'جهر' kelimesinin 'açıkça söylemek, sesi yükseltmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لا تجهر بصلاتك' ifadesi, namazda Kur'an okurken sesi aşırı yükseltmekten kaçınmayı emreder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'جهر' kelimesinin 'açık ve yüksek sesle konuşmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, namazda sesin gereğinden fazla yükseltilmemesi gerektiği, bunun bir edep ve denge meselesi olduğu vurgulanır."}]},{"word":"تُخَافِتْ","root":"خ ف ت","rootLatin":"h-f-t","meaning":"Sesi kısmak, gizlemek anlamına gelir ve ayette namazda sesi çok alçaltmayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'خفت' kelimesinin 'sesi alçaltmak, gizlemek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ولا تخافت بها' ifadesi, namazda Kur'an okurken sesi tamamen kısmaktan veya fısıltı düzeyine indirmekten kaçınmayı emreder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'خفت' kelimesinin 'sesi duyulmayacak kadar alçaltmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, namazda sesin tamamen kısılmaması gerektiği, bunun da aşırı bir uç olduğu ve dengenin korunması gerektiği belirtilir."}]},{"word":"سَبِيلًا","root":"س ب ل","rootLatin":"s-b-l","meaning":"Yol, yöntem anlamına gelir ve ayette namazda ses tonu konusunda orta yolu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'سبيل' kelimesinin 'yol' anlamına geldiğini ve hem maddi hem de manevi yollar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ابتغ بين ذلك سبيلا' ifadesi, namazda sesin ne çok yüksek ne de çok alçak olması gerektiğini, ikisi arasında dengeli bir yol tutulması gerektiğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'سبيل' kelimesinin Kur'an'da genellikle doğru yolu, yöntemi veya şeriatı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, namazda ses tonu konusunda 'orta yol'un bulunması ve uygulanması gerektiği, bunun da İslam'ın genel denge prensibine uygun olduğu vurgulanır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["esma-i-husna","dua","namaz","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"ٱدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (sonundaki nun düşmesiyle)","gloss":"çağırın/deyin"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":4,"surface":"أَوِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":5,"surface":"ٱدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (sonundaki nun düşmesiyle)","gloss":"çağırın/deyin"},{"position":6,"surface":"ٱلرَّحْمَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"ٱلرَّحْمَـٰن","form":"Fa'lân","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rahman'ı"},{"position":7,"surface":"أَيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih mukaddem olduğu için mansûb","gloss":"hangisini"},{"position":8,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"her ne"},{"position":9,"surface":"تَدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm (nun düşmesiyle)","gloss":"çağırırsanız/derseniz"},{"position":10,"surface":"فَلَهُ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Fâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":10,"surface":"لَهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":11,"surface":"ٱلْأَسْمَآءُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"ٱسْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"isimler"},{"position":12,"surface":"ٱلْحُسْنَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَن","form":"Ef'al","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"en güzelleri"},{"position":13,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapma"},{"position":14,"surface":"تَجْهَرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ه-ر","rootLatin":"j-h-r","lemma":"جَهَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâ'sından sonra geldiği için meczûm","gloss":"sesini yükseltme"},{"position":15,"surface":"بِصَلَاتِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":15,"surface":"صَلَاتِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"namazın"},{"position":15,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":16,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapma"},{"position":17,"surface":"تُخَافِتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ف-ت","rootLatin":"kh-f-t","lemma":"خَافَتَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâ'sından sonra geldiği için meczûm","gloss":"gizli okuma"},{"position":18,"surface":"بِهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":18,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onunla"},{"position":19,"surface":"وَٱبْتَغِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"ٱبْتَغِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"ٱبْتَغَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (illet harfinin düşmesiyle)","gloss":"ara/tut"},{"position":20,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":21,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bunun"},{"position":22,"surface":"سَبِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir yol"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. sure 110. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. sure 110. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. sure 110. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. sure 110. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İsrâ 17/110*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İsrâ 17/110*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *17/110*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *İsrâ, 17/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *İsrâ, 17/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *İsrâ, 17/110*