# İsrâ Sûresi, 111. Âyet (17:111)

> وَقُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٌ فِى ٱلْمُلْكِ وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ وَلِىٌّ مِّنَ ٱلذُّلِّ ۖ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيرًۢا

*Vekuli-lhamdu li(A)llâhi-lleżî lem yetteḣiż veleden velem yekun lehu şerîkun fî-lmulki velem yekun lehu veliyyun mine-żżull(i)(s) vekebbirhu tekbîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** "Hamd, çocuk edinmeyen, mülkte ortağı olmayan, zillet ve acizliğin gerektirdiği bir yardımcıya ihtiyacı bulunmayan Allah'a mahsustur" de ve O'nu tekbir ile yücelt.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/111

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 111. ayeti, Allah'ın eşsizliğini, mutlak hükümranlığını ve her türlü noksanlıktan münezzeh olduğunu vurgulayan temel kavramlar üzerine kuruludur. Ayet, tevhid inancının özünü oluşturan bu nitelikleri 'hamd', 'veled', 'şerik', 'mülk' ve 'veli' kelimeleri üzerinden derinlemesine ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَمْدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Her türlü övgü ve şükrün yalnızca Allah'a ait olduğunu ifade eden kapsamlı bir övgü kavramıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd, bir nimete karşılık veya bir güzelliğe hayranlık duyarak yapılan övgüdür. Ayetteki 'el-Hamd' ifadesi, tüm övgülerin ve şükürlerin yalnızca Allah'a mahsus olduğunu, O'nun zatına ve sıfatlarına layık olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın mutlak kemalini ve her türlü noksanlıktan münezzeh oluşunu tasdik etmektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'hamd', Kur'an'da Allah'a yöneltilen en temel övgü biçimlerinden biridir ve O'nun yaratıcı, rızık verici ve hükümran sıfatlarına karşılık gelir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın çocuk edinmemesi, ortağı olmaması ve zayıflıktan uzak olması gibi eşsiz nitelikleri sebebiyle O'na duyulan minnet ve yüceltmeyi ifade eder."}]},{"word":"وَلَدًا","root":"و ل د","rootLatin":"v-l-d","meaning":"Allah'ın herhangi bir çocuk edinmediğini, dolayısıyla O'nun zatının ve birliğinin eşsiz olduğunu vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'veled' kelimesinin hem erkek hem de kız çocuk için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lem yettehiz veleden' ifadesi, Allah'ın doğurma ve doğurulma gibi beşerî özelliklerden münezzeh olduğunu, O'nun mutlak birliğini ve eşsizliğini teyit eder. Bu, Hristiyanların İsa'yı Allah'ın oğlu olarak görmesi gibi inançları reddeder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Veled, doğan veya doğurulan şeydir. Râgıb, Allah hakkında 'veled' edinme fiilinin reddedilmesinin, O'nun yaratılmışlara benzemekten uzak olduğunu ve zatının hiçbir şeye muhtaç olmadığını gösterdiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratıcı ve münezzeh vasfını pekiştirir."}]},{"word":"شَرِيكٌ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'ın hükümranlığında hiçbir ortağının bulunmadığını, O'nun mutlak ve tek egemen olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şerik' kelimesinin ortak, hissedar anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lem yekun lehu şerikun fi'l-mülk' ifadesi, Allah'ın mülkünde, yani evrenin yönetiminde ve yaratılışında hiçbir ortağının olmadığını, O'nun tek başına hükümran olduğunu mecazi bir dille anlatır. Bu, tevhidin temelini oluşturur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şirk' kökünden gelen 'şerik' kelimesinin, bir işe veya mülke ortak olmayı ifade ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretinde, iradesinde ve yaratmasında hiçbir varlığın O'na denk veya ortak olamayacağını vurgulayarak, O'nun mutlak ve eşsiz egemenliğini pekiştirir."}]},{"word":"ٱلْمُلْكِ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini, hükümranlığını ve sahipliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mülk' kelimesinin sahip olma, egemen olma ve yönetme anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'fi'l-mülk' ifadesi, Allah'ın tüm varlık âleminin tek sahibi, yöneticisi ve hükümranı olduğunu, bu alanda hiçbir ortağının bulunmadığını açıkça ortaya koyar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mülk'ün, bir şey üzerinde tam tasarruf yetkisine sahip olmak olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın evrenin yaratılışından işleyişine kadar her şeyi tek başına idare ettiğini, hiçbir dış etkiye veya ortağa ihtiyaç duymadığını vurgular. Bu, O'nun mutlak kudretini ve iradesini gösterir."}]},{"word":"وَلِيٌّ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Allah'ın düşkünlükten uzak olduğunu ve kendisine yardımcı olacak bir dosta veya destekçiye ihtiyacı olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'veli' kelimesinin dost, yardımcı, koruyucu ve işleri üzerine alan anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lem yekun lehu veliyyun mine'z-zülli' ifadesi, Allah'ın zayıflık, acizlik veya düşkünlük gibi insani hallerden münezzeh olduğunu, dolayısıyla kendisine yardım edecek veya destek olacak bir 'veli'ye ihtiyacı olmadığını vurgular. O, her şeye kadirdir ve kimseye muhtaç değildir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'veli' kavramının Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, ancak bu ayetteki kullanımının Allah'ın mutlak güç ve bağımsızlığını ifade ettiğini belirtir. 'Min ez-zülli' (düşkünlükten dolayı) kaydı, Allah'ın zayıf veya aciz olmadığı için bir yardımcıya ihtiyaç duymadığını açıkça ortaya koyar. Bu, O'nun kemal sıfatlarının bir göstergesidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","zikir","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"قُلِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"ٱلْحَمْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hamd","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"ki o","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Sıfat"},{"position":5,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":6,"surface":"يَتَّخِذْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'lem'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"edinmedi","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"وَلَدًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَلَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çocuk","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":9,"surface":"يَكُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'lem'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"olmadı","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"لَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"شَرِيكٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"شَرِيك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Kane'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"ortak","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"ٱلْمُلْكِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مُلْك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"mülkte","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":15,"surface":"يَكُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'lem'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"olmadı","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs muzâri fiil"},{"position":16,"surface":"لَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":16,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"وَلِىٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Kane'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"yardımcı","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":18,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":19,"surface":"ٱلذُّلِّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ل-ل","rootLatin":"dh-l-l","lemma":"ذُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zilletten","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":20,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":20,"surface":"كَبِّرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"كَبَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"büyükle","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":20,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":21,"surface":"تَكْبِيرًۢا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"تَكْبِير","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"büyük bir şekilde","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vekuli"},{"position":2,"translit":"lhamdu"},{"position":3,"translit":"li(A)llâhi"},{"position":4,"translit":"lleżî"},{"position":5,"translit":"lem"},{"position":6,"translit":"yetteḣiż"},{"position":7,"translit":"veleden"},{"position":8,"translit":"velem"},{"position":9,"translit":"yekun"},{"position":10,"translit":"lehu"},{"position":11,"translit":"şerîkun"},{"position":12,"translit":"fî"},{"position":13,"translit":"lmulki"},{"position":14,"translit":"velem"},{"position":15,"translit":"yekun"},{"position":16,"translit":"lehu"},{"position":17,"translit":"veliyyun"},{"position":18,"translit":"mine"},{"position":19,"translit":"żżull(i)(s)"},{"position":20,"translit":"vekebbirhu"},{"position":21,"translit":"tekbîrâ(n)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İsrâ 17/111*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-İsrâ 17/111*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/111*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/111*