# İsrâ Sûresi, 12. Âyet (17:12)

> وَجَعَلْنَا ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ ءَايَتَيْنِ ۖ فَمَحَوْنَآ ءَايَةَ ٱلَّيْلِ وَجَعَلْنَآ ءَايَةَ ٱلنَّهَارِ مُبْصِرَةً لِّتَبْتَغُوا۟ فَضْلًا مِّن رَّبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوا۟ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلْحِسَابَ ۚ وَكُلَّ شَىْءٍ فَصَّلْنَـٰهُ تَفْصِيلًا

*Vece'alnâ-lleyle ve-nnehâra âyeteyn(i)(s) femahavnâ âyete-lleyli vece'alnâ âyete-nnehâri mubsiraten litebteġû fadlen min rabbikum velita'lemû ‘adede-ssinîne velhisâb(e)(c) vekulle şey-in fassalnâhu tafsîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Biz geceyi ve gündüzü (kudretimizi gösteren) iki alamet yaptık. Rabbinizden lütuf isteyesiniz, yılların sayısını ve hesabını bilesiniz diye gece alametini giderip gündüz alametini aydınlatıcı kıldık. İşte biz her şeyi açıkça anlattık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi 12. ayet, gece ve gündüzün Allah'ın kudretine işaret eden ayetler olduğunu vurgulayarak, bu döngünün insanın rızık arayışı ve zamanı hesaplaması için bir düzen olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Ayet, 'ayet', 'mahv' ve 'mubsıra' gibi kavramlar üzerinden ilahi düzenin hikmetini açıklamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ءَايَتَيْنِ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Gece ve gündüzün Allah'ın varlığına, kudretine ve birliğine işaret eden iki delil, alamet ve mucize olmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ayet' kelimesinin 'açık alamet' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette ise gece ve gündüzün, Allah'ın kudretini ve hikmetini gösteren, üzerinde düşünülmesi gereken iki büyük alamet olduğunu ifade eder. İnsanların bu alametler aracılığıyla Allah'ın varlığını ve birliğini idrak etmeleri amaçlanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ayet' kelimesini 'alamet' ve 'nişane' olarak açıklar. İsrâ 12'deki 'ayeteyn' ifadesiyle, gece ve gündüzün, Allah'ın yaratma gücünün ve evrendeki düzenin açık birer göstergesi olduğunu, insanların bu işaretlerden ders çıkarması gerektiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ayet' kavramının sadece bir işaret değil, aynı zamanda Allah'ın gücünün ve iradesinin somut bir tezahürü olduğunu belirtir. Gece ve gündüzün birer 'ayet' olarak sunulması, onların sıradan doğa olayları olmaktan öte, ilahi bir mesaj taşıdığını ve insanı Allah'a yönlendirdiğini gösterir."}]},{"word":"فَمَحَوْنَآ","root":"م ح و","rootLatin":"m-h-v","meaning":"Geceye ait olan alametin, yani karanlığın ve ışığın azlığının giderilmesi, silinmesi ve belirsizleştirilmesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mahv' kelimesinin 'silmek, yok etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette ise 'gecenin ayetini mahvettik' ifadesiyle, gecenin karanlığının ve dolayısıyla gecenin belirgin özelliğinin ortadan kaldırıldığını, yani gündüzün gelişiyle gecenin ışığının silindiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mahv' kelimesini 'bir şeyin eserini gidermek, izini silmek' olarak açıklar. Ayetteki 'femehavnâ âyete'l-leyl' ifadesi, gecenin karanlığının ve dolayısıyla gecenin belirgin özelliğinin, gündüzün aydınlığıyla ortadan kaldırılmasını, silinmesini ifade eder. Bu, gecenin pasifize edilerek gündüzün aktif hale getirilmesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mahv'ın bir şeyin varlığını ortadan kaldırmak veya izini silmek olduğunu belirtir. İsrâ 12'de gecenin ayetinin 'mahvedilmesi', gecenin karanlığının ve dinlenme halinin, gündüzün aydınlığı ve hareketliliği ile yer değiştirmesini, gecenin fonksiyonunun geçici olarak askıya alınmasını ifade eder."}]},{"word":"مُبْصِرَةً","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Gündüzün, her şeyi açıkça gösteren, aydınlık ve görünür kılan bir niteliğe sahip olmasıdır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mubsıra' kelimesini 'görünür kılan, aydınlatan' olarak açıklar. Gündüzün 'mubsıra' kılınması, onun her şeyi açıkça gösteren, insanların görmesini ve işlerini yapmasını sağlayan bir ışık kaynağı olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'basar' kökünden türeyen 'mubsıra' kelimesinin 'görmeyi sağlayan, aydınlatan' anlamına geldiğini ifade eder. Ayette gündüzün 'mubsıra' olması, onun sadece ışık vermekle kalmayıp, aynı zamanda insanların etrafı net bir şekilde görmesini, böylece rızıklarını aramasını ve işlerini yapmasını mümkün kılan bir özellik taşıdığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mubsıra' kelimesinin 'gözleri açan, aydınlatan' anlamında kullanıldığını belirtir. Gündüzün 'mubsıra' olması, onun sadece fiziksel bir aydınlık sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda insanların faaliyetlerini gerçekleştirmeleri için gerekli olan netliği ve görünürlüğü temin ettiğini ifade eder."}]},{"word":"لِّتَبْتَغُوا۟","root":"ب غ ي","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"İnsanların gündüzün aydınlığından faydalanarak Rablerinin lütfunu, rızkını ve geçimini aramaları, talep etmeleridir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ibtiga' kelimesinin 'istemek, aramak' anlamına geldiğini belirtir. Ayette 'Rabbinizin fazlını aramanız için' ifadesiyle, gündüzün aydınlığının insanların geçimlerini temin etmek, rızık peşinde koşmak ve dünya işlerini halletmek amacıyla hareket etmeleri için bir fırsat olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ibtiga'yı 'bir şeyi elde etmek için çaba sarf etmek, talep etmek' olarak açıklar. İsrâ 12'de bu kelime, insanların gündüzün aydınlığında aktif bir şekilde çalışarak, Allah'ın kendilerine bahşettiği rızıkları ve nimetleri elde etme gayretini ifade eder. Bu, sadece maddi kazanç değil, aynı zamanda manevi faydaları da kapsar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ibtiga' fiilinin Kur'an'da genellikle bir şeyi elde etmek için gösterilen ciddi çabayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, gündüzün aydınlığının, insanların sadece dinlenmek yerine, aktif olarak rızıklarını ve Allah'ın lütfunu aramak için bir ortam sağladığını vurgular."}]},{"word":"وَٱلْحِسَابَ","root":"ح س ب","rootLatin":"h-s-b","meaning":"Yılların sayısını bilmenin yanı sıra, zamanın akışını, olayların düzenini ve yaşamın muhasebesini yapabilmektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hisab' kelimesinin 'saymak, hesaplamak' anlamına geldiğini belirtir. Ayette 'yılların sayısını ve hesabı bilmeniz için' ifadesiyle, gece ve gündüz döngüsünün, insanların sadece zamanı ölçmekle kalmayıp, aynı zamanda geçmiş ve gelecek hakkında muhasebe yapmalarına, planlamalarına ve yaşamlarını düzenlemelerine olanak tanıdığını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hisab'ın 'bir şeyin miktarını bilmek, ölçmek' olduğunu açıklar. İsrâ 12'de 'hisab' kavramı, sadece takvimsel hesaplamaları değil, aynı zamanda insanın ömrünü, amellerini ve dünya ile ahiret arasındaki dengeyi düşünmesini sağlayan bir muhasebe yeteneğini de içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'hisab' kavramının sadece matematiksel bir hesaplama olmadığını, aynı zamanda ilahi adaletin ve sorumluluğun bir göstergesi olduğunu belirtir. Bu ayette, gece ve gündüzün düzeni sayesinde insanların zamanı hesaplayarak, hem dünyevi işlerini planlamaları hem de ahiret için hazırlık yapmaları gerektiği mesajını taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","rizik","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":2,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"gündüzü"},{"position":4,"surface":"ءَايَتَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sâni olduğu için mansûb","gloss":"iki delil"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":5,"surface":"مَحَوْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ح-و","rootLatin":"m-h-w","lemma":"مَحَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sildik"},{"position":6,"surface":"ءَايَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"delilini"},{"position":7,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gecenin"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":9,"surface":"ءَايَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"delilini"},{"position":10,"surface":"ٱلنَّهَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gündüzün"},{"position":11,"surface":"مُبْصِرَةً","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"مُبْصِر","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"aydınlatıcı"},{"position":12,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"تَبْتَغُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"اِبْتَغَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olan 'lâm-ı ta'lil'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"arayasınız"},{"position":13,"surface":"فَضْلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"lütuf"},{"position":14,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":15,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbinizin"},{"position":15,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":16,"surface":"تَعْلَمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olan 'lâm-ı ta'lil'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"bilesiniz"},{"position":17,"surface":"عَدَدَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-د-د","rootLatin":"'-d-d","lemma":"عَدَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sayısını"},{"position":18,"surface":"ٱلسِّنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ن-و","rootLatin":"s-n-w","lemma":"سَنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yılların"},{"position":19,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"ٱلْحِسَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-س-ب","rootLatin":"h-s-b","lemma":"حِسَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"hesabı"},{"position":20,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"كُلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih mukaddem olduğu için mansûb","gloss":"her"},{"position":21,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şeyi"},{"position":22,"surface":"فَصَّلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-s-l","lemma":"فَصَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"açıkladık"},{"position":22,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":23,"surface":"تَفْصِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-s-l","lemma":"تَفْصِيل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"ayrıntılı bir açıklama ile"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *İsrâ, 17:12*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **En'âm Sûresi** · *17/12*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **En'âm Sûresi** · *17/12*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/12*