# İsrâ Sûresi, 14. Âyet (17:14)

> ٱقْرَأْ كِتَـٰبَكَ كَفَىٰ بِنَفْسِكَ ٱلْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا

*İkra/ kitâbeke kefâ binefsike-lyevme ‘aleyke hasîbâ(n)*

**Meal (Diyanet):** "Oku kitabını! Bugün hesap sorucu olarak sana nefsin yeter" denilecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 14. ayeti, kıyamet gününde insanın kendi amelleriyle yüzleşmesini ve kendi muhasebesini yapmasını vurgular. Ayet, 'kitap', 'nefis' ve 'hesap' kavramları üzerinden bireysel sorumluluğu ve ilahi adaleti dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"ٱقْرَأْ","root":"ق ر أ","rootLatin":"k-r-a","meaning":"Kıyamet gününde amel defterini okuma emri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ق ر أ' kökünü 'bir şeyi toplamak, bir araya getirmek' olarak açıklar. Okumak (kıraat), harfleri ve kelimeleri bir araya getirmektir. Ayetteki 'İkra'' emri, kişinin dünyada yaptığı amellerin yazıldığı defteri (kitabı) okuyarak, o amelleri bir araya getirmesi ve idrak etmesi anlamındadır. Bu, sadece harfleri telaffuz etmek değil, içeriğini kavramak ve muhasebesini yapmaktır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ق ر أ' fiilinin mecazi anlamlarına dikkat çeker. Burada 'oku' emri, kişinin kendi amellerini bilmesi, farkına varması ve onlarla yüzleşmesi anlamındadır. Sanki o amel defteri, kişinin kendi iç dünyasının bir yansımasıdır ve onu okumak, kendini okumak gibidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kıraat' kavramının Kur'an'daki önemini vurgular. Sadece bir metni deşifre etmek değil, aynı zamanda o metnin anlamını içselleştirmek ve ona göre hareket etmek anlamına gelir. Bu ayetteki 'oku' emri, kişinin kendi hayatının muhasebesini yapması ve yaptıklarının sonuçlarını idrak etmesi için bir çağrıdır."}]},{"word":"كِتَـٰبَكَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Kişinin dünyada yaptığı tüm amellerin kaydedildiği amel defteri.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kitap' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'kitap', kişinin dünyada yaptığı iyi ve kötü tüm amellerin yazıldığı, kaydedildiği defterdir. Bu defter, kıyamet gününde sahibine sunulacak ve onun şahitliğini yapacaktır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ك ت ب' kökünü 'bir şeyi bir araya getirmek, bağlamak' olarak tanımlar. Yazmak (kitabet), harfleri bir araya getirerek anlam oluşturmaktır. Ayetteki 'kitap', kişinin hayatı boyunca yaptığı amellerin bir araya getirilmiş, kaydedilmiş halidir. Bu, sadece bir kayıt değil, aynı zamanda kişinin kimliğini ve kaderini belirleyen bir belgedir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kitap' kelimesinin 'yazılı belge, hüküm, farz kılınan şey' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Bu ayetteki 'kitap', kişinin amellerinin yazıldığı ve kıyamet gününde kendisine sunulacak olan ilahi bir kayıttır. Bu kayıt, kişinin kendi aleyhine veya lehine şahitlik edecektir."}]},{"word":"بِنَفْسِكَ","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"Kişinin kendi benliği, özü ve şahsiyeti.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ن ف س' kelimesini 'can, ruh, benlik, zat' olarak açıklar. Ayetteki 'nefs' kelimesi, kişinin kendi öz varlığını, şahsiyetini ve iradesini ifade eder. 'Kendi nefsin sana yeter' ifadesi, kişinin kendi benliğinin, kendi amellerinin ve vicdanının en büyük şahit ve hesap görücü olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nefs'in farklı kullanımlarını ele alır. Burada 'nefs', insanın kendi öz varlığı, iradesi ve sorumluluk sahibi kişiliği anlamındadır. Ayet, kıyamet gününde kişinin dışarıdan bir şahide ihtiyaç duymadan, kendi benliğinin ve vicdanının muhasebe için yeterli olacağını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nefs' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine değinir. 'Nefs', sadece bedensel bir varlık değil, aynı zamanda ahlaki ve ruhsal bir varlıktır. Bu ayette 'nefs', kişinin kendi iç muhasebesini yapma kapasitesini ve kendi amellerinin sonuçlarını idrak etme yeteneğini temsil eder. Kişi, kendi nefsine karşı dürüst olmak zorundadır."}]},{"word":"حَسِيبًا","root":"ح س ب","rootLatin":"h-s-b","meaning":"Hesap görücü, muhasebeci, amelleri değerlendiren.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ح س ب' kökünü 'saymak, hesaplamak, yeterli olmak' olarak açıklar. 'Hasîb', hem 'hesap gören' hem de 'yeterli olan' anlamlarına gelir. Ayetteki 'hasîben', kişinin kendi nefsinin, kendi amellerini hesaplamakta ve değerlendirmekte yeterli olacağını ifade eder. Bu, aynı zamanda Allah'ın adaletinin tecellisidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hasîb' kelimesinin hem 'muhasebeci' hem de 'kifayet eden' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, kişinin kendi nefsi, kendi amellerini değerlendirme ve onlardan sorumlu olma noktasında yeterli bir hesap görücüdür. Bu, dışarıdan bir şahide veya aracıya ihtiyaç duyulmayacağını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hesap' kavramının Kur'an'daki derinliğini inceler. 'Hasîb', sadece sayısal bir hesaplama değil, aynı zamanda amellerin niteliğini, niyetini ve sonuçlarını değerlendiren bir yargılamadır. Ayetteki 'hasîben', kişinin kendi vicdanının ve kendi amellerinin, kıyamet gününde en doğru ve adil muhasebeyi yapacak güçte olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hesap-mizan","dirilis","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱقْرَأْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-ر-أ","rootLatin":"q-r-hamza","lemma":"قَرَأَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"oku"},{"position":2,"surface":"كِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kitabını"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mahallen)","gloss":"senin"},{"position":3,"surface":"كَفَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ي","rootLatin":"k-f-y","lemma":"كَفَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yeter"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"-","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"نَفْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsin"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mahallen)","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"ٱلْيَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"bugün"},{"position":6,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"-","gloss":"üzerine"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mahallen)","gloss":"senin"},{"position":7,"surface":"حَسِيبًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-س-ب","rootLatin":"h-s-b","lemma":"حَسِيب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"hesap görücü"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *17/14*
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/14*
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *17/14*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/14*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/14*
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/14*
- **Hac Sûresi** · *17/14*
- **Ahzâb Sûresi** · *17/14*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *17/14*