# İsrâ Sûresi, 2. Âyet (17:2)

> وَءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَـٰبَ وَجَعَلْنَـٰهُ هُدًى لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ أَلَّا تَتَّخِذُوا۟ مِن دُونِى وَكِيلًا

*Veâteynâ mûsâ-lkitâbe vece'alnâhu huden libenî isrâ-île ellâ tetteḣiżû min dûnî vekîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Musa'ya Kitab'ı (Tevrat'ı) verdik ve onu, "Benden başkasını vekil edinmeyin" diyerek, İsrailoğullarına bir rehber yaptık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/2

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 2. ayeti, Musa'ya Kitap verilmesini ve bu Kitab'ın İsrailoğulları için bir hidayet rehberi kılınmasını konu edinir. Ayet, tevhid inancının temelini oluşturan 'vekil edinme' kavramı üzerinden Allah'tan başkasına güvenilmemesi gerektiğini vurgular. Dilbilimsel olarak 'kitap', 'hüdâ' ve 'vekil' kavramları ayetin ana mesajını taşır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Musa'ya verilen ilahi vahiy, Tevrat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitap (الكتاب), yazılı olan şey demektir. Kur'an'da ise genellikle ilahi vahiyleri, peygamberlere indirilen şeriatları ifade eder. Bu ayette Musa'ya verilen Tevrat'ı kastetmektedir ki bu, Allah'ın emir ve yasaklarını içeren yazılı bir belgedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kitap (الكتاب), burada Allah'ın Musa'ya indirdiği vahiydir. Araplar, yazılı olsun olmasın, Allah'ın sözlerine 'kitap' derlerdi. Ayetteki kullanımı, İsrailoğullarına yol gösterici bir metin olarak verilmesini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kitap' kavramı, sadece yazılı bir metni değil, aynı zamanda ilahi bir mesajı, bir şeriatı ve bir yol göstericiyi ifade eder. Musa'ya verilen 'kitap', İsrailoğulları için bir 'hüdâ' (rehber) olarak işlev görmüştür, yani onlara doğru yolu gösteren bir kılavuzdur."}]},{"word":"هُدًى","root":"ه د ى","rootLatin":"h-d-y","meaning":"İsrailoğulları için doğru yolu gösteren rehber, kılavuz.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüdâ (الهدى), doğru yolu göstermek, rehberlik etmek demektir. Bu ayette, Musa'ya verilen Kitab'ın İsrailoğulları için bir 'hüdâ' olması, onların sapkınlıktan kurtulup doğru inanca ve amele yönelmelerini sağlayan bir kılavuz olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hüdâ (الهدى), yol gösterme, doğruya iletme anlamındadır. Kitab'ın 'hüdâ' kılınması, onun İsrailoğulları için şeriatın hükümlerini açıklayan, onları Allah'ın rızasına ulaştıran bir rehber olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hüdâ kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara gönderdiği vahiylerin ve peygamberlerin temel işlevini ifade eder. Ayetteki 'hüdâ', Kitab'ın İsrailoğulları için hem dünyevi hem de uhrevi kurtuluş yolunu gösteren bir ışık olduğunu belirtir."}]},{"word":"تَتَّخِذُوا۟","root":"أ خ ذ","rootLatin":"a-h-z","meaning":"Edinmek, tutmak, benimsemek, burada 'vekil edinmek' anlamında.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İttihaz (اتخاذ), bir şeyi kendine mal etmek, benimsemek, edinmek demektir. Bu ayette 'vekil edinmek' (تتخذوا وكيلا) şeklinde kullanılması, Allah'tan başkasını işlerini havale edecek, güvenilecek merci olarak görmemeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İttihaz (اتخاذ), bir şeyi kendine has kılmak, onu bir amaç için kullanmak veya ona dayanmak anlamına gelir. Ayetteki nehiy (yasaklama), İsrailoğullarının Allah'tan başka bir varlığı kendilerine işlerini emanet edecek bir 'vekil' olarak görmemeleri gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"وَكِيلًا","root":"و ك ل","rootLatin":"w-k-l","meaning":"İşleri kendisine havale edilen, güvenilen, kendisine dayanılan kimse veya varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vekil (الوكيل), işleri kendisine havale edilen, güvenilen kimsedir. Allah hakkında kullanıldığında, O'nun her şeye kefil olduğu, işleri en iyi şekilde yönettiği ve kendisine güvenilmesi gereken tek varlık olduğu anlamına gelir. Ayetteki yasak, Allah'tan başkasını bu anlamda vekil edinmemeyi emreder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Vekil (الوكيل), kendisine güvenilen, işleri kendisine bırakılan demektir. Bu ayette, İsrailoğullarına Allah'tan başka hiçbir varlığa mutlak anlamda güvenip işlerini ona havale etmemeleri, sadece Allah'ı vekil edinmeleri gerektiği bildirilmektedir. Bu, tevhidin temel bir ilkesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Vekil kavramı, Kur'an'da Allah'ın mutlak kudretini ve her şeye yeterliliğini ifade eden önemli bir terimdir. 'Beni bırakıp başkasını vekil edinmeyesiniz' ifadesi, Allah'ın yegane güç ve kudret sahibi olduğunu, dolayısıyla sadece O'na güvenilmesi gerektiğini vurgular. Bu, şirkin reddi ve tevhidin ilanıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilahi-kitaplar","kissa-musa","hidayet-dalalet","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":2,"surface":"مُوسَى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Musa'ya"},{"position":3,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kitabı"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"جَعَلْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"c-'-l","lemma":"جَعْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":4,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":5,"surface":"هُدًۭى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدًى","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sâni olduğu için mansûb","gloss":"bir hidayet rehberi"},{"position":6,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"بَنِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"oğulları"},{"position":7,"surface":"إِسْرَٰٓءِيلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِسْرَائِيل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"İsrail"},{"position":8,"surface":"أَلَّا","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Nasb harfi olduğu için mebnî","gloss":"ki ...mesinler"},{"position":9,"surface":"تَتَّخِذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"'-kh-dh","lemma":"اِتِّخَاذ","form":"İftial","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"edinmeyesiniz"},{"position":10,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gayrı"},{"position":11,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":12,"surface":"وَكِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ك-ل","rootLatin":"w-k-l","lemma":"وَكِيل","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"vekil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/2*
- **Hadîd Sûresi** · *17/2*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/2*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/2*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/2*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/2*
- **Hadîd Sûresi** · *17/2*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/2*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/2*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/2*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/2*
- **Hadîd Sûresi** · *17/2*