# İsrâ Sûresi, 26. Âyet (17:26) > وَءَاتِ ذَا ٱلْقُرْبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلْمِسْكِينَ وَٱبْنَ ٱلسَّبِيلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا *Veâti żâ-lkurbâ hakkahu velmiskîne vebne-ssebîli velâ tubeżżir tebżîrâ(n)* **Meal (Diyanet):** Akrabaya, yoksula ve yolda kalmış yolcuya haklarını ver, fakat saçıp savurma. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/26 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"İsrâ Suresi'nin 26. ayeti, sosyal adaleti ve malın doğru kullanımını vurgulayan temel kavramlar içermektedir. Ayet, akrabalık hakları, yoksullara yardım ve israftan kaçınma gibi ahlaki ve hukuki sorumlulukları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْقُرْبَىٰ","root":"ق ر ب","rootLatin":"k-r-b","meaning":"Yakınlık bağı olan akrabalar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kurb' kelimesinin mekan, zaman veya nesep açısından yakınlığı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'zâ'l-kurbâ' ifadesi, nesep yakınlığına sahip olanları, yani akrabaları kasteder. Bu, onlara karşı yerine getirilmesi gereken hakların varlığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kurb'un zıt anlamlısı olan 'bu'd' (uzaklık) ile birlikte ele alındığında, yakınlığın farklı derecelerini ifade ettiğini belirtir. 'Zâ'l-kurbâ' tabiri, kişinin en yakın akrabalarından başlayarak, onlara karşı olan hukuki ve ahlaki sorumluluklarını işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'kurbâ' kavramının sadece kan bağı değil, aynı zamanda sosyal ve ahlaki bir yakınlığı da ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'zâ'l-kurbâ'ya hak verme emri, İslam'ın sosyal dayanışma ve akraba haklarına verdiği önemi gösterir."}]},{"word":"ٱلْمِسْكِينَ","root":"س ك ن","rootLatin":"s-k-n","meaning":"Geçim sıkıntısı çeken, yoksul kimse.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'miskîn' kelimesinin 'sükûn' (hareketsizlik, durma) kökünden geldiğini ve yoksulluk nedeniyle hareket edemeyen, geçimini sağlayamayan kişiyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'miskîn'e hak verme emri, onların temel ihtiyaçlarının karşılanması gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'miskîn'in, yoksulluktan dolayı hareket kabiliyetini yitirmiş, adeta yere mıhlanmış kimse anlamına geldiğini ifade eder. Ayette bu kelimenin kullanılması, toplumun en zayıf kesimlerinden birine yardım etme sorumluluğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'miskîn'in, 'sükûn' kökünden türediğini ve yoksulluk nedeniyle hareket edemeyen, ihtiyaçlarını karşılayamayan kişiyi ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, bu kişilere maddi yardımda bulunmanın bir hak olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱبْنَ ٱلسَّبِيلِ","root":"س ب ل","rootLatin":"s-b-l","meaning":"Yolculukta olup maddi sıkıntıya düşmüş kimse.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibnü's-sebîl' ifadesinin mecazi bir kullanım olduğunu ve 'yolun oğlu' yani yolcu anlamına geldiğini belirtir. Bu, yolculuk esnasında ihtiyaç sahibi duruma düşen kişiyi ifade eder ve ona yardım etmenin bir hak olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebîl' kelimesinin 'yol' anlamına geldiğini ve 'ibnü's-sebîl'in, yolculukta olan ve yolda kalmış, maddi imkanları tükenmiş kişiyi ifade ettiğini açıklar. Ayetteki emir, bu kişilere yardım etmenin toplumsal bir görev olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ibnü's-sebîl'in Kur'an'da genellikle zekat ve sadaka verilecek sınıflardan biri olarak geçtiğini ve yolculuk esnasında ihtiyaç sahibi olan kişiyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, bu kişilerin haklarının gözetilmesi gerektiğini vurgular."}]},{"word":"تُبَذِّرْ","root":"ب ذ ر","rootLatin":"b-dh-r","meaning":"Malı gereksiz yere saçıp savurmak, israf etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tebzîr' kelimesinin 'tohum saçmak' anlamına gelen 'bezr' kökünden geldiğini ve malı gereksiz yere, faydasız yerlere dağıtmak, israf etmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki yasak, malın ölçülü ve hikmetli kullanılmasını emreder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tebzîr'in, malı saçıp savurmak, israf etmek olduğunu ve bu fiilin 'bezr' (tohum) kelimesinden türediğini, tohumun toprağa gelişigüzel saçılması gibi malın da gelişigüzel harcanmasını ifade ettiğini açıklar. Ayetteki nehiy, malın çarçur edilmemesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tebzîr'in, malı hak etmeyen yerlere harcamak veya hak eden yerlere aşırı miktarda harcamak olduğunu belirtir. Ayetteki 'lâ tübezzir' emri, malın kullanımında dengeli ve ölçülü olunması gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"تَبْذِيرًا","root":"ب ذ ر","rootLatin":"b-dh-r","meaning":"Aşırı derecede israf etme, saçıp savurma.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tebzîr' kelimesinin masdar olarak kullanıldığında, fiilin şiddetini ve aşırılığını vurguladığını belirtir. Ayetteki 'tebzîran' kelimesi, israfın her türlüsünden, özellikle de aşırıya kaçanından sakınılması gerektiğini pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'tebzîr'in, malı gereksiz yere harcamak ve bu harcamada ölçüyü kaçırmak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'tebzîran' kelimesi, bu fiilin mutlak ve kesin bir şekilde yasaklandığını, hiçbir şekilde israfa gidilmemesi gerektiğini vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["zekat-infak","sosyal-dayanisma","comertlik","mal-mulk"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ءَاتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"hamza-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, illet harfi hazfedildiği için meczûm mahallen","gloss":"ver"},{"position":2,"surface":"ذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"ذ-و-و","rootLatin":"dh-w-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb, elif ile mansûb","gloss":"sahip"},{"position":3,"surface":"ٱلْقُرْبَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"q-r-b","lemma":"قُرْبَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, takdirî kesra ile mecrûr","gloss":"yakınlık, akraba"},{"position":4,"surface":"حَقَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hakkı"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلْمِسْكِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ك-ن","rootLatin":"s-k-n","lemma":"مِسْكِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"düşkün"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱبْنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-و","rootLatin":"b-n-w","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"oğlu"},{"position":7,"surface":"ٱلسَّبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yol"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yapma"},{"position":9,"surface":"تُبَذِّرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ذ-ر","rootLatin":"b-dh-r","lemma":"تَبْذِير","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy edatı (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"saçıp savurma"},{"position":10,"surface":"تَبْذِيرًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ذ-ر","rootLatin":"b-dh-r","lemma":"تَبْذِير","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"saçıp savurma"}]