# İsrâ Sûresi, 29. Âyet (17:29)

> وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلَىٰ عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ ٱلْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُومًا مَّحْسُورًا

*Velâ tec'al yedeke maġlûleten ilâ ‘unukike velâ tebsuthâ kulle-lbesti fetak'ude melûmen mahsûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Eli sıkı olma, büsbütün eli açık da olma. Sonra kınanır ve çaresiz kalırsın.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/29

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 29. ayeti, infak ve harcama konusunda orta yolu tutmayı emreden, aşırı cimrilik ve aşırı savurganlıktan sakındıran önemli bir ahlaki ilkeyi dilbilimsel olarak ifade eder. Ayet, mecazi anlatımlarla bu iki aşırı ucu tasvir ederek, dengeli bir ekonomik davranışın gerekliliğini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"مَغْلُولَةً","root":"غ ل ل","rootLatin":"ğ-l-l","meaning":"Elini boynuna bağlamak suretiyle cimrilik ve harcamaktan kaçınma halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğall' (غَلّ) kelimesinin asıl anlamının bir şeyi içine hapsetmek, bağlamak olduğunu belirtir. Ayetteki 'mağlûle' (مَغْلُولَةً) ise, elin boyna bağlanması mecazıyla, kişinin elini harcamaktan alıkoyması, yani cimrilik etmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, malı tutma ve infaktan kaçınma durumunu sembolize eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yedeke mağlûleten ilâ unukike' ifadesini 'cimri olma' şeklinde açıklar. Bu, Arap dilinde cimriliği ifade eden yaygın bir mecazdır; sanki eli boynuna bağlanmış da harcama yapamıyormuş gibi bir durumu anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'cimrilik' kavramını ele alırken, bu tür mecazi ifadelerin, soyut bir ahlaki durumu somut bir eylemle ilişkilendirme eğilimini gösterdiğini belirtir. 'Mağlûle' kelimesi, kişinin malını sıkıca tutarak başkalarına vermekten kaçınmasını, yani infak ruhuna aykırı davranmasını temsil eder."}]},{"word":"تَبْسُطْهَا","root":"ب س ط","rootLatin":"b-s-ṭ","meaning":"Elini tamamen açmak suretiyle aşırı savurganlık ve israf etme halini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bast' (بَسْط) kelimesinin yaymak, açmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ tebsuthâ külle'l-bast' (وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ ٱلْبَسْطِ) ifadesi, elini sonuna kadar açıp tüm malını harcamak, yani israf etmek ve savurganlık yapmak anlamında kullanılmıştır. Bu, cimriliğin zıttı olan aşırı harcama durumunu mecazi olarak anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'bast' kelimesinin genişletme, yayma anlamının, bu ayette malı dağıtma ve harcama bağlamında kullanıldığını açıklar. 'Külle'l-bast' ifadesi ise, bu eylemin aşırılığını, yani kişinin tüm malını düşüncesizce harcamasını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'bast' kökünün Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, bu ayetteki kullanımın, kişinin ekonomik davranışlarındaki aşırılığı, yani israfı ve savurganlığı ifade ettiğini belirtir. Cimrilik ile savurganlık arasındaki dengeyi kurma çağrısının bir parçasıdır."}]},{"word":"مَلُومًا","root":"ل و م","rootLatin":"l-v-m","meaning":"Kınanmış, ayıplanmış, başkaları tarafından eleştirilen bir duruma düşmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'levm' (لَوْم) kelimesinin bir kişiyi yaptığı bir şeyden dolayı kınamak, ayıplamak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'melûmen' (مَلُومًا) ise, aşırı cimrilik veya savurganlık sonucunda toplum tarafından kınanan, ayıplanan bir duruma düşmeyi ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'levm'in, bir fiilin çirkinliğini veya eksikliğini dile getirmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'melûmen' kelimesi, kişinin dengesiz harcama alışkanlıkları nedeniyle hem Allah katında hem de insanlar nezdinde hoş karşılanmayan, kınanmayı hak eden bir konuma gelmesini ifade eder."}]},{"word":"مَّحْسُورًا","root":"ح س ر","rootLatin":"ḥ-s-r","meaning":"Pişmanlık içinde, çaresiz kalmış, malı tükenmiş ve açıkta kalmış bir durumu ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hasr' (حَسْر) kelimesinin asıl anlamının bir şeyi açığa çıkarmak, yorgun düşmek, bitkin olmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'mahsûran' (مَّحْسُورًا) ise, aşırı savurganlık sonucunda malını tüketip çaresiz ve pişman bir şekilde açıkta kalmayı, hiçbir şeye sahip olmamayı ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mahsûr' kelimesini 'malını tüketmiş, hiçbir şeyi kalmamış, pişmanlık içinde kalmış' olarak açıklar. Bu, özellikle aşırı savurganlık sonucunda kişinin maddi olarak tükenmesi ve bunun getirdiği çaresizlik ve pişmanlık halini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'pişmanlık' ve 'çaresizlik' gibi kavramların Kur'an'daki ahlaki uyarıların önemli bir parçası olduğunu belirtir. 'Mahsûran' kelimesi, dengesiz ekonomik davranışların dünyevi sonuçlarını, yani kişinin maddi ve manevi olarak tükenmişlik ve pişmanlık içinde kalmasını somutlaştırır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["comertlik","mal-mulk","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve, -me"},{"position":2,"surface":"تَجْعَلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi olan 'lâ'dan sonra geldiği için meczûm","gloss":"yapma, kılma"},{"position":3,"surface":"يَدَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"تَجْعَلْ fiilinin mef'ûlün bihi olduğu için mansûb","gloss":"elini"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"مَغْلُولَةً","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"غ-ل-ل","rootLatin":"gh-l-l","lemma":"مَغْلُول","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"تَجْعَلْ fiilinin ikinci mef'ûlün bihi olduğu için mansûb","gloss":"bağlı, cimri"},{"position":5,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a"},{"position":6,"surface":"عُنُقِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ن-ق","rootLatin":"'-n-q","lemma":"عُنُق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"boynun"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":7,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve, -me"},{"position":8,"surface":"تَبْسُطْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-س-ط","rootLatin":"b-s-t","lemma":"بَسَطَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi olan 'lâ'dan sonra geldiği için meczûm","gloss":"açma"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"كُلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"bütün, tamamen"},{"position":10,"surface":"ٱلْبَسْطِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-س-ط","rootLatin":"b-s-t","lemma":"بَسْط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"açma"},{"position":11,"surface":"فَتَقْعُدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ع-د","rootLatin":"q-'-d","lemma":"قَعَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Sebep fâ'sından sonra geldiği için mansûb","gloss":"oturursun, kalırsın"},{"position":12,"surface":"مَلُومًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ل-و-م","rootLatin":"l-w-m","lemma":"مَلُوم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"kınanmış, pişman"},{"position":13,"surface":"مَّحْسُورًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ح-س-ر","rootLatin":"h-s-r","lemma":"مَحْسُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"açıkta kalmış, eli boş"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *İsrâ, 17:29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *17/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *17/29*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *İsrâ, 17:29*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *İsrâ, 17:29*
- **Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsra, 29*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/29*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/29*