# İsrâ Sûresi, 40. Âyet (17:40)

> أَفَأَصْفَىٰكُمْ رَبُّكُم بِٱلْبَنِينَ وَٱتَّخَذَ مِنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنَـٰثًا ۚ إِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيمًا

*Efeasfâkum rabbukum bilbenîne vetteḣaże mine-lmelâ-iketi inâśâ(en)(c) innekum letekûlûne kavlen ‘azîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Rabbiniz erkek çocukları size seçip ayırdı da kendisine meleklerden kız çocukları mı edindi? Gerçekten çok büyük bir söz söylüyorsunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin Allah'a çocuk isnat etme ve melekleri dişi kabul etme inançlarını reddederken, bu iddiaların dilbilimsel olarak ne kadar büyük bir iftira olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, 'ayırmak/seçmek', 'edinmek' ve 'büyük söz söylemek' gibi kavramlar üzerinden bu inancın çelişkisini ve vahametini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَصْفَىٰكُمْ","root":"ص ف و","rootLatin":"s-f-v","meaning":"Allah'ın bir şeyi birine özel kılması, seçip ayırması anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Safâ (صفا) kelimesi, bir şeyin kir ve bulanıklıktan arınması, halis ve katışıksız olması demektir. 'Asfâkum' (أصفاكم) ise, Allah'ın bir şeyi size halis kılması, diğerlerinden ayırıp size özgü kılması anlamındadır. Ayette, Allah'ın oğulları size özel kıldığı, seçtiği, diğerlerinden üstün tuttuğu bir lütuf olarak sunulmaktadır, bu da müşriklerin kendi tercihleriyle çelişen bir durumdur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Asfâkum (أصفاكم) ifadesi, 'size seçti, size ayırdı' demektir. Sanki Allah, oğulları size tahsis etmiş, kızları ise kendisi için almıştır gibi bir anlam taşır ki bu, müşriklerin inancının saçmalığını ortaya koymak için kullanılan bir istifham-ı inkârîdir."}]},{"word":"ٱتَّخَذَ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi kendine edinmek, almak, benimsemek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İttehaze (اتخذ) fiili, bir şeyi kendine mal etmek, edinmek demektir. Ayette, Allah'ın melekleri kız olarak edindiği şeklindeki müşrik inancının batıllığını vurgulamak için kullanılmıştır. Bu, Allah'a yakışmayan bir isnattır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İttihâz (اتخاذ), bir şeyi kendi mülküne geçirme, kendine has kılma manasına gelir. Ayetteki 'vettehaze mine'l-melâiketi inâsen' (وَٱتَّخَذَ مِنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنَـٰثًا) ifadesi, müşriklerin Allah'a melekleri kız olarak isnat etmelerinin, O'nun yüce zatına yakışmayan bir 'edinme' biçimi olduğunu belirtir."}]},{"word":"إِنَـٰثًا","root":"أ ن ث","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Dişi varlıklar, kızlar anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ünsâ (أنثا) kelimesi, dişilik vasfına sahip olan demektir. Ayette, müşriklerin melekleri dişi kabul etmeleri ve bu dişiliği Allah'a isnat etmeleri eleştirilmektedir. Bu, hem meleklerin cinsiyeti hakkında yanlış bir tasavvur hem de Allah'a çocuk isnat etme gibi büyük bir hatadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'inâs' (إناث) kavramı, genellikle erkek çocuklara tercih edilmeyen, değersiz görülen kız çocuklarını ifade etmek için kullanılır. Müşriklerin, kendileri için erkek çocukları tercih ederken, Allah'a kız çocukları (melekleri) isnat etmeleri, kendi değer yargılarıyla çelişen ve Allah'a karşı büyük bir saygısızlık içeren bir tutumdur."}]},{"word":"تَقُولُونَ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Söz söylemek, iddia etmek, ifade etmek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kavl (قول), dil ile ifade edilen her türlü sözdür. Ayetteki 'letakûlûne' (لتقولون) ifadesi, müşriklerin bu iddialarını sadece bir söz olarak değil, aynı zamanda bir inanç ve iddia olarak ortaya koyduklarını belirtir. Bu sözün 'azîm' (büyük) olarak nitelendirilmesi, onun vahametini ve ciddiyetini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kavl (قول) kelimesi, Kur'an'da sadece konuşmayı değil, aynı zamanda bir görüşü, inancı veya iddiayı da ifade eder. Ayetteki 'takûlûne kavlen azîmâ' (تَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيمًا) ifadesi, müşriklerin Allah hakkında sarf ettikleri bu sözün, basit bir laf olmaktan öte, Allah'ın ulûhiyetine ve birliğine yönelik büyük bir iftira ve şirk olduğunu vurgular."}]},{"word":"عَظِيمًا","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Büyük, yüce, önemli, aynı zamanda ağır ve vahim anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azîm (عظيم), hem maddi hem de manevi büyüklüğü ifade eder. Ayetteki 'kavlen azîmâ' (قولًا عظيمًا) ifadesi, söylenen sözün sadece nicelik olarak büyük değil, aynı zamanda nitelik olarak da çok ağır, vahim ve Allah'ın şanına yakışmayan bir iftira olduğunu belirtir. Bu, Allah'a ortak koşma ve O'na çocuk isnat etme gibi en büyük günahlardan biridir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Azîm (عظيم) kelimesi, burada 'çok büyük bir yalan, çok ağır bir iftira' anlamındadır. Müşriklerin Allah hakkında söyledikleri bu söz, O'nun yüceliğine ve kemaline aykırı olduğu için 'azîm' olarak nitelendirilmiştir. Bu, sadece bir hata değil, aynı zamanda Allah'a karşı işlenmiş büyük bir cürümdür."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","melekler","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mi?","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"أَصْفَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ف-و","rootLatin":"s-f-w","lemma":"أَصْفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ayırdı, seçti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":1,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱلْبَنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-w","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"oğulları","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"ٱتَّخَذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَائِكَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"melekleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"إِنَـٰثًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-ث","rootLatin":"a-n-th","lemma":"إِنَاث","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dişiler, kızlar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":9,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"تَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"söylüyorsunuz","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"قَوْلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"söz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak"},{"position":11,"surface":"عَظِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"büyük","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Efeasfâkum"},{"position":2,"translit":"rabbukum"},{"position":3,"translit":"bilbenîne"},{"position":4,"translit":"vetteḣaże"},{"position":5,"translit":"mine"},{"position":6,"translit":"lmelâ-iketi"},{"position":7,"translit":"inâśâ(en)(c)"},{"position":8,"translit":"innekum"},{"position":9,"translit":"letekûlûne"},{"position":10,"translit":"kavlen"},{"position":11,"translit":"‘azîmâ(n)"}]