# İsrâ Sûresi, 44. Âyet (17:44)

> تُسَبِّحُ لَهُ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ ٱلسَّبْعُ وَٱلْأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ ۚ وَإِن مِّن شَىْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِۦ وَلَـٰكِن لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

*Tusebbihu lehu-ssemâvâtu-sseb'u vel-ardu vemen fîhin(ne)(c) ve-in min şey-in illâ yusebbihu bihamdihi velâkin lâ tefkahûne tesbîhahum(k) innehu kâne halîmen ġafûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar Allah'ı tespih ederler. Her şey O'nu hamd ile tespih eder. Ancak, siz onların tespihlerini anlamazsınız. O, halim'dir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir), çok bağışlayandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/44

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 44. ayeti, evrendeki her varlığın Allah'ı tesbih ettiğini vurgularken, insanın bu tesbihi idrak edememesine dikkat çeker. Ayet, Allah'ın Halim ve Gafûr isimleriyle sona ererek, bu idrak eksikliğine rağmen O'nun kullarına karşı sabırlı ve bağışlayıcı olduğunu ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"تُسَبِّحُ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve şanını anmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tesbih' kelimesinin kök anlamının 'hızla hareket etmek' olduğunu belirtir. Buradan hareketle, Allah'ı tesbih etmek, O'nu noksan sıfatlardan süratle uzaklaştırmak, O'nun yüceliğini ve kemalini idrak ederek zikretmek anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, tüm varlıkların fıtrî olarak Allah'ın kemalini ve noksansızlığını ilan etmesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tesbih'in mecazi olarak 'Allah'ı yüceltmek ve O'na ibadet etmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'tüsebbihu' ifadesi, göklerin, yerin ve içindekilerin Allah'a olan boyun eğmelerini ve O'nun kudretini ikrar etmelerini mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'da Allah'ın aşkınlığını ve yüceliğini ifade eden merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Varlıkların tesbihi, onların Allah'ın yaratıcılığına ve hükümranlığına tanıklık etmeleri, O'nun kudretini ve birliğini sürekli olarak ilan etmeleri anlamına gelir. Bu, sadece dilsel bir eylem değil, varoluşsal bir durumdur."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتُ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Yüksekte olan, yüce ve üstün olan varlıklar; gökler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesinin 'semâ' kökünden geldiğini ve 'yükseklik' anlamına işaret ettiğini belirtir. Kur'an'da genellikle yedi kat gök olarak zikredilen bu varlıklar, Allah'ın kudretinin ve azametinin bir göstergesi olarak tesbih edenler arasında sayılır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'semâ' kelimesinin hem maddi gök cisimlerini hem de manevi yükseliş ve yücelik anlamlarını içerdiğini açıklar. Ayetteki 'es-semâvâtü'l-seb'u' ifadesi, evrenin genişliğini ve Allah'ın yaratma sanatının mükemmelliğini vurgulayarak, bu yüce varlıkların da Allah'ı tesbih ettiğini belirtir."}]},{"word":"تَفْقَهُونَ","root":"ف ق ه","rootLatin":"f-q-h","meaning":"Bir şeyi derinlemesine anlamak, idrak etmek ve kavramak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fıkh' kelimesinin 'bir şeyi bilmekten daha özel olarak, onun derinliğini ve inceliklerini kavramak' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'lâ tefkahûne tesbîhahum' ifadesi, insanların varlıkların tesbihinin mahiyetini, dilini ve derin anlamını tam olarak idrak edemediğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fıkh'ın sadece yüzeysel bir bilgi değil, aynı zamanda bir anlayış ve kavrayış derinliği gerektirdiğini belirtir. Ayetteki kullanım, insanların duyularıyla algılayamadıkları, ancak varoluşsal bir gerçeklik olan bu tesbihi akıl ve kalp yoluyla da tam olarak kavrayamadıklarına işaret eder."}]},{"word":"حَلِيمًا","root":"ح ل م","rootLatin":"h-l-m","meaning":"Acele etmeyen, sabırlı, öfkesini kontrol eden ve cezalandırmakta aceleci olmayan.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Halîm' isminin, Allah'ın kullarının günahlarına ve isyanlarına rağmen hemen cezalandırmayan, onlara mühlet veren ve sabır gösteren sıfatını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, insanların varlıkların tesbihini anlamamalarına rağmen Allah'ın onlara karşı sabırlı davrandığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hilm'in, öfke anında bile aklın ve sağduyunun galip gelmesi, aceleci davranmamak olduğunu açıklar. Allah'ın 'Halîm' olması, insanların eksikliklerine ve hatalarına karşı müsamahakâr davranması, hemen karşılık vermemesi ve onlara tövbe etme fırsatı tanıması anlamına gelir."}]},{"word":"غَفُورًا","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Günahları örten, bağışlayan ve affeden.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğafr' kelimesinin 'örtmek' anlamına geldiğini ve 'ğafûr' isminin, Allah'ın kullarının günahlarını örten, onları affeden ve cezalandırmayan sıfatını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Halîm' ismiyle birlikte kullanılması, Allah'ın sabrının ardından gelen bağışlayıcılığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ğafûr' isminin, Allah'ın günahları çokça bağışlayan ve kullarına karşı merhametli olan yönünü gösterdiğini açıklar. Ayette, insanların tesbihi idrak edememeleri gibi eksikliklerine rağmen Allah'ın onları bağışlayıcı olduğunu ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. sure 44. ayette*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *17/44*
- **İbrâhîm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Ra'd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsrâ, 44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *17/44*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *17/44*
- **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Kehf-Mağara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk · *17/44*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Derleme (yapay zekâ destekli) — kaynak: Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi · *17/44*
- **Fusûsu'l-Hikem Mukaddime** — Ahmed Avni Konuk · *17/44*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Nûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *İsrâ, 17:44*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Abdulkerim Cili · *17/44*
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Abdulkerim Cili · *17/44*
- **Hadîd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
