# İsrâ Sûresi, 44. Âyet (17:44)

> تُسَبِّحُ لَهُ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ ٱلسَّبْعُ وَٱلْأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ ۚ وَإِن مِّن شَىْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِۦ وَلَـٰكِن لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

*Tusebbihu lehu-ssemâvâtu-sseb'u vel-ardu vemen fîhin(ne)(c) ve-in min şey-in illâ yusebbihu bihamdihi velâkin lâ tefkahûne tesbîhahum(k) innehu kâne halîmen ġafûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar Allah'ı tespih ederler. Her şey O'nu hamd ile tespih eder. Ancak, siz onların tespihlerini anlamazsınız. O, halim'dir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir), çok bağışlayandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/44

---

## Tefsir

{"topics":["zikir","tabiat-ayetleri","esma-i-husna","yaratilis"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 44. ayeti, evrendeki her varlığın Allah'ı tesbih ettiğini vurgularken, insanın bu tesbihi idrak edememesine dikkat çeker. Ayet, Allah'ın Halim ve Gafûr isimleriyle sona ererek, bu idrak eksikliğine rağmen O'nun kullarına karşı sabırlı ve bağışlayıcı olduğunu ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"تُسَبِّحُ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve şanını anmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tesbih' kelimesinin kök anlamının 'hızla hareket etmek' olduğunu belirtir. Buradan hareketle, Allah'ı tesbih etmek, O'nu noksan sıfatlardan süratle uzaklaştırmak, O'nun yüceliğini ve kemalini idrak ederek zikretmek anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, tüm varlıkların fıtrî olarak Allah'ın kemalini ve noksansızlığını ilan etmesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tesbih'in mecazi olarak 'Allah'ı yüceltmek ve O'na ibadet etmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'tüsebbihu' ifadesi, göklerin, yerin ve içindekilerin Allah'a olan boyun eğmelerini ve O'nun kudretini ikrar etmelerini mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'da Allah'ın aşkınlığını ve yüceliğini ifade eden merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Varlıkların tesbihi, onların Allah'ın yaratıcılığına ve hükümranlığına tanıklık etmeleri, O'nun kudretini ve birliğini sürekli olarak ilan etmeleri anlamına gelir. Bu, sadece dilsel bir eylem değil, varoluşsal bir durumdur."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتُ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Yüksekte olan, yüce ve üstün olan varlıklar; gökler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesinin 'semâ' kökünden geldiğini ve 'yükseklik' anlamına işaret ettiğini belirtir. Kur'an'da genellikle yedi kat gök olarak zikredilen bu varlıklar, Allah'ın kudretinin ve azametinin bir göstergesi olarak tesbih edenler arasında sayılır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'semâ' kelimesinin hem maddi gök cisimlerini hem de manevi yükseliş ve yücelik anlamlarını içerdiğini açıklar. Ayetteki 'es-semâvâtü'l-seb'u' ifadesi, evrenin genişliğini ve Allah'ın yaratma sanatının mükemmelliğini vurgulayarak, bu yüce varlıkların da Allah'ı tesbih ettiğini belirtir."}]},{"word":"تَفْقَهُونَ","root":"ف ق ه","rootLatin":"f-q-h","meaning":"Bir şeyi derinlemesine anlamak, idrak etmek ve kavramak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fıkh' kelimesinin 'bir şeyi bilmekten daha özel olarak, onun derinliğini ve inceliklerini kavramak' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'lâ tefkahûne tesbîhahum' ifadesi, insanların varlıkların tesbihinin mahiyetini, dilini ve derin anlamını tam olarak idrak edemediğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fıkh'ın sadece yüzeysel bir bilgi değil, aynı zamanda bir anlayış ve kavrayış derinliği gerektirdiğini belirtir. Ayetteki kullanım, insanların duyularıyla algılayamadıkları, ancak varoluşsal bir gerçeklik olan bu tesbihi akıl ve kalp yoluyla da tam olarak kavrayamadıklarına işaret eder."}]},{"word":"حَلِيمًا","root":"ح ل م","rootLatin":"h-l-m","meaning":"Acele etmeyen, sabırlı, öfkesini kontrol eden ve cezalandırmakta aceleci olmayan.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Halîm' isminin, Allah'ın kullarının günahlarına ve isyanlarına rağmen hemen cezalandırmayan, onlara mühlet veren ve sabır gösteren sıfatını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, insanların varlıkların tesbihini anlamamalarına rağmen Allah'ın onlara karşı sabırlı davrandığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hilm'in, öfke anında bile aklın ve sağduyunun galip gelmesi, aceleci davranmamak olduğunu açıklar. Allah'ın 'Halîm' olması, insanların eksikliklerine ve hatalarına karşı müsamahakâr davranması, hemen karşılık vermemesi ve onlara tövbe etme fırsatı tanıması anlamına gelir."}]},{"word":"غَفُورًا","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Günahları örten, bağışlayan ve affeden.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğafr' kelimesinin 'örtmek' anlamına geldiğini ve 'ğafûr' isminin, Allah'ın kullarının günahlarını örten, onları affeden ve cezalandırmayan sıfatını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Halîm' ismiyle birlikte kullanılması, Allah'ın sabrının ardından gelen bağışlayıcılığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ğafûr' isminin, Allah'ın günahları çokça bağışlayan ve kullarına karşı merhametli olan yönünü gösterdiğini açıklar. Ayette, insanların tesbihi idrak edememeleri gibi eksikliklerine rağmen Allah'ın onları bağışlayıcı olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Tusebbihu"},{"position":2,"translit":"lehu"},{"position":3,"translit":"ssemâvâtu"},{"position":4,"translit":"sseb'u"},{"position":5,"translit":"vel-ardu"},{"position":6,"translit":"vemen"},{"position":7,"translit":"fîhin(ne)(c)"},{"position":8,"translit":"ve-in"},{"position":9,"translit":"min"},{"position":10,"translit":"şey-in"},{"position":11,"translit":"illâ"},{"position":12,"translit":"yusebbihu"},{"position":13,"translit":"bihamdihi"},{"position":14,"translit":"velâkin"},{"position":15,"translit":"lâ"},{"position":16,"translit":"tefkahûne"},{"position":17,"translit":"tesbîhahum(k)"},{"position":18,"translit":"innehu"},{"position":19,"translit":"kâne"},{"position":20,"translit":"halîmen"},{"position":21,"translit":"ġafûrâ(n)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"تُسَبِّحُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"tesbih eder","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"لَهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"gökler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّبْعُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"س-ب-ع","rootLatin":"s-b-ʿ","lemma":"سَبْع","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"yedi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":5,"surface":"وَٱلْأَرْضُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki merfû isme atfedildiği için merfû","gloss":"yer","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, mahallen merfû","gloss":"kimse/şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":7,"surface":"فِيهِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"وَإِن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değildir","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (mübteda)","gloss":"hiçbir şey","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":11,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"يُسَبِّحُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"tesbih eder","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":13,"surface":"بِحَمْدِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"حَمْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"ḥ-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hamdi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"لَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"İstisna/İstidrak Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"تَفْقَهُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ق-ه","rootLatin":"f-q-h","lemma":"فَقْه","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (Nûn'un sübûtu ile)","gloss":"anlamazsınız","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":17,"surface":"تَسْبِيحَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tesbihlerini","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":17,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":18,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":18,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":19,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":20,"surface":"حَلِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ل-م","rootLatin":"ḥ-l-m","lemma":"حَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"halim","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":21,"surface":"غَفُورًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"ġ-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin ikinci haberi veya önceki haberin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"bağışlayan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *isra suresi 44. Ayeti*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *isra suresi 44. Ayeti*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. sure 44. ayette*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/44*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/44*