# İsrâ Sûresi, 5. Âyet (17:5) > فَإِذَا جَآءَ وَعْدُ أُولَىٰهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَّنَآ أُو۟لِى بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُوا۟ خِلَـٰلَ ٱلدِّيَارِ ۚ وَكَانَ وَعْدًا مَّفْعُولًا *Fe-iżâ câe va'du ûlâhumâ be'aśnâ ‘aleykum ‘ibâden lenâ ulî be/sin şedîdin fecâsû ḣilâle-ddiyâr(i)(c) vekâne va'den mef'ûlâ(n)* **Meal (Diyanet):** Nihayet bu iki bozgunculuktan ilkinin zamanı gelince (sizi cezalandırmak için) üzerinize, pek güçlü olan birtakım kullarımızı gönderdik. Onlar evlerinizin arasına kadar sokuldular. Bu, herhalde yerine gelmesi gereken bir va'd idi. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/5 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"İsrâ Suresi'nin 5. ayeti, İsrailoğullarının bozgunculukları sonrası başlarına gelecek ilahi cezayı ve bu cezanın vadedilmiş bir gerçekliğini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'vaat', 'kullar', 'şiddetli güç' ve 'evler arasında dolaşma' gibi kavramlarla bu olayın kaçınılmazlığını ve yıkıcılığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"وَعْدُ","root":"و ع د","rootLatin":"v-a-d","meaning":"Belirlenmiş bir zaman diliminde gerçekleşmesi kesin olan ilahi söz veya takdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'va'd' kelimesini hayır veya şer ile ilgili bir söz olarak tanımlar. Ayetteki 'va'd', İsrailoğullarına yönelik ilahi bir ceza vaadi olup, gerçekleşmesi kaçınılmaz olan bir takdiri ifade eder. Bu, Allah'ın kudretinin ve adaletinin bir tecellisidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'va'd' kavramının genellikle Allah'ın insanlara yönelik kesin ve değişmez sözlerini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'va'd', İsrailoğullarının yeryüzünde ikinci kez fesat çıkarmaları durumunda başlarına gelecek olan ilahi cezayı kesinleştiren bir ilahi beyandır."}]},{"word":"عِبَادًا","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk eden veya O'nun iradesine tabi olan varlıklar; burada ilahi bir ceza aracı olarak kullanılan insanlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ibâd' kelimesinin 'abd'ın çoğulu olduğunu ve Allah'a kulluk edenleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ibâden lenâ' (bizim kullarımız), Allah'ın iradesiyle hareket eden, O'nun emrine amade olan ve İsrailoğullarına ceza vermek üzere gönderilen orduları veya kavimleri ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' kelimesinin hem hür hem de köle anlamlarına gelebileceğini, ancak Kur'an'da genellikle Allah'a kulluk eden varlıklar için kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki 'kullarımız' ifadesi, Allah'ın kudretinin bir göstergesi olarak, O'nun iradesi doğrultusunda hareket eden ve İsrailoğullarına musallat olan güçleri temsil eder."}]},{"word":"بَأْسٍ","root":"ب أ س","rootLatin":"b-e-s","meaning":"Şiddet, güç, cesaret ve savaşta gösterilen metanet.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'be's' kelimesinin 'şiddet' ve 'güç' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ûlî be'sin şedîd' (şiddetli güce sahip olanlar), İsrailoğullarına musallat olacak olan kavmin savaşçı ve yıkıcı gücünü, onların yenilmezliğini ve acımasızlığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'be's' kelimesinin korku, şiddet ve savaşta gösterilen cesaret gibi anlamları içerdiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, bu kelime, İsrailoğullarına karşı gönderilen orduların askeri gücünü, savaş yeteneklerini ve düşmanlarına karşı gösterdikleri acımasızlığı tasvir eder."}]},{"word":"فَجَاسُوا۟","root":"ج و س","rootLatin":"c-v-s","meaning":"Bir yerde dolaşmak, araştırmak, aramak veya tahrip etmek amacıyla gezmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'câse' fiilinin bir yerde dolaşmak, aramak ve tahrip etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fecâsû hilâle'd-diyâr' ifadesi, düşmanların şehirlerin ve evlerin her köşesine girerek, her yeri kontrol altına alıp tahrip etmelerini, hiçbir yer bırakmamalarını anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'câse' fiilinin 'tahrip etmek, yağmalamak ve her yeri dolaşmak' anlamlarını taşıdığını açıklar. Bu ayette, İsrailoğullarına musallat olan kavmin, onların yurtlarını baştan sona dolaşarak, her yeri yağmalayıp tahrip etme eylemini, yani tam bir işgal ve yıkımı ifade eder."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-musa","kissa-gecmis-kavimler","kader","imtihan-bela"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":3,"surface":"وَعْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ع-د","rootLatin":"w-ʿ-d","lemma":"وَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"vaadi"},{"position":4,"surface":"أُولَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"أ-و-ل","rootLatin":"ʾ-w-l","lemma":"أُولَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"birincisi"},{"position":4,"surface":"هُمَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"ikisinin"},{"position":5,"surface":"بَعَثْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-ʿ-th","lemma":"بَعَثَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderdik"},{"position":6,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"عِبَادًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عِبَاد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kullar"},{"position":8,"surface":"لَّنَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"نَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":9,"surface":"أُو۟لِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"ʾ-w-l","lemma":"أُولُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"sahip"},{"position":10,"surface":"بَأْسٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-أ-س","rootLatin":"b-ʾ-s","lemma":"بَأْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şiddet"},{"position":11,"surface":"شَدِيدٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-د-د","rootLatin":"sh-d-d","lemma":"شَدِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"şiddetli"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":12,"surface":"جَاسُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-و-س","rootLatin":"j-w-s","lemma":"جَاسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dolaştılar"},{"position":13,"surface":"خِلَـٰلَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"خ-ل-ل","rootLatin":"kh-l-l","lemma":"خِلَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"aralarında"},{"position":14,"surface":"ٱل","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tarif","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"el-"},{"position":14,"surface":"دِّيَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ر","rootLatin":"d-w-r","lemma":"دِيَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"diyarların"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":16,"surface":"وَعْدًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ع-د","rootLatin":"w-ʿ-d","lemma":"وَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir vaat"},{"position":17,"surface":"مَّفْعُولًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-ʿ-l","lemma":"مَفْعُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"yerine getirilen"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/5* - **Ankebût Sûresi** · *17/5* - **Ankebût Sûresi** · *17/5* - **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/5* - **Kelime-i Lûtiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/5* - **Kelime-i Lûtiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/5* - **Kelime-i Lûtiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/5* - **Kelime-i Lûtiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/5*