# İsrâ Sûresi, 61. Âyet (17:61)

> وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسْجُدُوا۟ لِـَٔادَمَ فَسَجَدُوٓا۟ إِلَّآ إِبْلِيسَ قَالَ ءَأَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِينًا

*Ve-iż kulnâ lilmelâ-iketi-scudû li-âdeme fesecedû illâ iblîse kâle e-escudu limen ḣalakte tînâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Hani meleklere, "Adem için saygı ile eğilin" demiştik, onlar da saygı ile eğilmişlerdi. Yalnız İblis saygı ile eğilmemiş, "Hiç ben, çamur halinde yarattığın kimse için saygı ile eğilir miyim?" demişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/61

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-adem","melekler","seytan-vesvese","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"قُلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"لْمَلَـٰٓئِكَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَك","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"meleklere","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"ٱسْجُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"secde edin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":5,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"ـَٔادَمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-د-م","rootLatin":"'-d-m","lemma":"آدَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr)","gloss":"Adem'e","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"سَجَدُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"secde ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hariç","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstisnâ edatı"},{"position":8,"surface":"إِبْلِيسَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ب-ل-س","rootLatin":"b-l-s","lemma":"إِبْلِيس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Müstesna olduğu için mansûb","gloss":"İblis","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Müstesnâ"},{"position":9,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"ءَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ءَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mi?"},{"position":10,"surface":"أَسْجُدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"secde ederim","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mebnî)","gloss":"kimseye","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"خَلَقْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":13,"surface":"طِينًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ط-ي-ن","rootLatin":"t-y-n","lemma":"طِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl veya temyiz olduğu için mansûb","gloss":"çamurdan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın meleklere Adem'e secde etmelerini emretmesini ve İblis'in bu emre karşı gelmesini konu alır. Ayet, 'secde', 'yaratma' ve 'çamur' gibi temel kavramlar üzerinden insanın yaratılışındaki ilahi iradeyi ve İblis'in kibirini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"قُلْنَا","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Allah'ın meleklere hitaben söylediği sözü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir şeyin dille ifade edilmesidir. Ayetteki 'kulnâ' (dedik), Allah'ın emredici ve kesin sözünü, iradesini beyan etmesini ifade eder. Bu, sadece bir bildirim değil, aynı zamanda bir hüküm ve talimattır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kavl (قول), genel olarak söz anlamına gelir. Ancak Kur'an'da Allah'a nispet edildiğinde, O'nun emrini, hükmünü ve iradesini ifade eder. Burada meleklere yönelik bir emir ve talimatın başlangıcıdır."}]},{"word":"ٱسْجُدُوا۟","root":"س ج د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Meleklere Adem'e karşı tevazu ve saygı göstermeleri emrini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Secde (سجود), boyun eğmek, tevazu göstermek ve itaat etmek anlamlarına gelir. Burada meleklere Adem'e karşı bir tazim ve Allah'ın emrine mutlak itaat anlamında kullanılmıştır, ibadet secdesi değildir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Secde (سجود), alnı yere koymak suretiyle yapılan fiili bir tevazu ve boyun eğme eylemidir. Ancak mecazi olarak itaat ve teslimiyet anlamına da gelir. Ayetteki 'üscüdû' (secde edin), Allah'ın emrine boyun eğme ve Adem'in yaratılışındaki hikmete teslimiyet anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Secde kavramı Kur'an'da hem ibadet anlamında Allah'a yönelişi hem de bir varlığa karşı saygı ve itaat göstermeyi ifade eder. Bu ayetteki secde, Adem'in üstünlüğünü ve Allah'ın emrine itaati simgeler, bir ibadet secdesi değildir."}]},{"word":"خَلَقْتَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah'ın Adem'i yoktan var etme fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek, ölçüyle yapmak ve yoktan var etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'halakte' (yarattın), Allah'ın Adem'i belirli bir ölçü ve plan dahilinde, çamurdan var etme kudretini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Halk (خلق), bir şeyi örneksiz ve benzersiz bir şekilde var etmektir. Allah'ın 'halakte' (yarattın) fiili, O'nun mutlak yaratıcı gücünü ve Adem'i özel bir biçimde, çamurdan yaratmasını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Halk (خلق) kelimesi Kur'an'da genellikle Allah'ın yaratma fiilini ifade eder ve bu fiil, bir şeyi yoktan var etme, ona şekil verme ve belirli bir kader tayin etme anlamlarını içerir. İblis'in itirazında geçen 'halakte', Adem'in yaratılışının maddesine (çamur) vurgu yaparak, yaratılışın ilahi kudretini sorgular."}]},{"word":"طِينًا","root":"ط ي ن","rootLatin":"t-y-n","meaning":"Adem'in yaratıldığı maddeyi, yani çamuru ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Tîn (طين), su ile karışmış topraktır. Ayetteki 'tînen' (çamurdan), Adem'in yaratıldığı basit ve değersiz görülen maddeye işaret eder. İblis, bu maddeyi kendi yaratılış maddesi olan ateşten daha aşağı görerek itiraz etmiştir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tîn (طين), toprak ve suyun karışımından oluşan maddedir. Kur'an'da Adem'in yaratılış maddesi olarak zikredilmesi, insanın başlangıçtaki acizliğini ve Allah'ın kudretinin büyüklüğünü gösterir. İblis'in itirazı, bu 'tîn'in değersiz olduğu varsayımına dayanır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Tîn (طين), toprağın su ile karıştırılmasıyla oluşan maddedir. Ayetteki 'tînen' ifadesi, Adem'in yaratılışının maddesini belirtirken, İblis'in kibrini ve Adem'in yaratılışındaki ilahi hikmeti anlamadaki yetersizliğini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-iż"},{"position":2,"translit":"kulnâ"},{"position":3,"translit":"lilmelâ-iketi"},{"position":4,"translit":"scudû"},{"position":5,"translit":"li-âdeme"},{"position":6,"translit":"fesecedû"},{"position":7,"translit":"illâ"},{"position":8,"translit":"iblîse"},{"position":9,"translit":"kâle"},{"position":10,"translit":"e-escudu"},{"position":11,"translit":"limen"},{"position":12,"translit":"ḣalakte"},{"position":13,"translit":"tînâ(n)"}]