# İsrâ Sûresi, 62. Âyet (17:62)

> قَالَ أَرَءَيْتَكَ هَـٰذَا ٱلَّذِى كَرَّمْتَ عَلَىَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُۥٓ إِلَّا قَلِيلًا

*Kâle eraeyteke hâżâ-lleżî kerramte ‘aleyye le-in aḣḣarteni ilâ yevmi-lkiyâmeti leahtenikenne żurriyyetehu illâ kalîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Yine demişti ki: "Benden üstün tuttuğun kişi bu mu, söyler misin? Andolsun eğer beni kıyamete kadar ertelersen, onun soyunu, pek azı hariç, (azdırarak) kontrolüm altına alacağım."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/62

---

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","kufur-sirk","kiyamet","insanin-yaratilisi"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İblis'in Allah'a karşı isyanını ve insan soyuna yönelik tehdidini dile getirmektedir. Ayetteki anahtar kavramlar, İblis'in kibirini, Allah'ın takdirini sorgulamasını ve insan neslini saptırma arzusunu dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"كَرَّمْتَ","root":"ك ر م","rootLatin":"k-r-m","meaning":"Allah'ın insanı diğer varlıklardan üstün ve şerefli kılması eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kerem, şeref ve yücelik anlamına gelir. Ayetteki 'kerrame' fiili, Allah'ın Hz. Âdem'i meleklere secde ettirerek ve ona ilim vererek diğer varlıklardan üstün kılması, ona özel bir değer atfetmesi anlamındadır. İblis, bu üstün kılmayı sorgulamaktadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kerem, burada 'faziletli kılmak, şerefli kılmak' manasındadır. İblis, Allah'ın Âdem'e verdiği bu fazileti, kendi yaratılışının (ateşten olması) daha üstün olduğu düşüncesiyle kabul etmemektedir. Ayetteki kullanım, İblis'in bu ilahi takdire itirazını yansıtır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kerem' kavramı, genellikle Allah'ın insana bahşettiği onur ve ayrıcalığı ifade eder. Bu ayette İblis'in ağzından çıkan 'kerrame' fiili, bu ilahi lütfun İblis tarafından bir haksızlık olarak algılanışını ve bu algının onun isyanının temelini oluşturduğunu gösterir."}]},{"word":"أَخَّرْتَنِ","root":"أ خ ر","rootLatin":"a-h-r","meaning":"Allah'ın İblis'e kıyamet gününe kadar mühlet vermesi, onu ertelemesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Te'hîr, bir şeyi vaktinden sonraya bırakmak, geciktirmek demektir. Ayette İblis'in Allah'tan kıyamet gününe kadar yaşama izni istemesi ve bu iznin verilmesi üzerine kurduğu planı ifade eder. Bu erteleme, İblis'in insan neslini saptırma fırsatı olarak görülür."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ahhara fiili, bir şeyi vaktinden sonraya bırakmak, mühlet vermek anlamındadır. İblis'in bu talebi, onun Allah'ın kudretini ve takdirini kabul etmeyişinin bir başka göstergesidir. Kıyamet gününe kadar verilen bu mühlet, İblis için bir meydan okuma ve intikam aracıdır."}]},{"word":"لَأَحْتَنِكَنَّ","root":"ح ن ك","rootLatin":"h-n-k","meaning":"İblis'in insan soyunu tamamen kendi kontrolü altına alacağını, onları saptıracağını ve yönlendireceğini ifade eden yeminli bir tehdit.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İhtinâk, atın yularını takıp onu istediği yöne sevk etmek gibidir. Burada mecazi olarak, İblis'in insan soyunu kendi iradesi altına alması, onları saptırarak istediği yöne çekmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, İblis'in insan üzerindeki mutlak hakimiyet arzusunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İhtinâk, bir şeyi tamamen kuşatmak, kontrol altına almak demektir. Ayetteki kullanımı, İblis'in insan neslini baştan çıkararak, onları doğru yoldan saptırarak kendi emrine amade kılma niyetini vurgular. Bu, onun Allah'a karşı olan isyanının bir uzantısıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hanek kökü, bir şeyi boğazlamak, kontrol altına almak anlamlarına gelir. 'Leah'tenikenne' ifadesi, İblis'in insan soyunu tamamen kendi etkisi altına alarak, onları doğru yoldan alıkoyma ve helake sürükleme konusundaki kesin kararlılığını ve yeminini belirtir."}]},{"word":"ذُرِّيَّتَهُۥٓ","root":"ذ ر أ","rootLatin":"z-r-a","meaning":"Hz. Âdem'in soyu, nesli, çocukları ve torunları.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zürriyet, bir şeyden türeyen, ondan meydana gelen nesil demektir. Ayette, İblis'in hedef aldığı varlıklar olarak Hz. Âdem'in tüm soyu kastedilmektedir. Bu, İblis'in intikamının bireysel değil, tüm insan neslini kapsayan bir hedefi olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zürriyet, bir kişinin çocukları ve onların çocukları, yani nesli anlamına gelir. İblis'in 'zürriyetuhu' ifadesiyle kastettiği, Hz. Âdem'den kıyamete kadar gelecek olan tüm insanlık neslidir. Bu, İblis'in planının geniş kapsamlılığını ortaya koyar."}]},{"word":"قَلِيلًا","root":"ق ل ل","rootLatin":"k-l-l","meaning":"İblis'in saptıramayacağı, kendi buyruğu altına alamayacağı az bir kesim.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kalîl, az, küçük miktar demektir. Ayetteki 'illâ kalîlen' ifadesi, İblis'in tüm insan neslini saptırma iddiasına rağmen, Allah'ın koruması altındaki veya kendi iradesiyle doğru yolda kalan az sayıda insanın bu saptırmadan müstesna olacağını belirtir. Bu, Allah'ın adaletini ve kullarına olan lütfunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kalîl kelimesi, nicelik olarak azlığı ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, İblis'in mutlak bir başarı elde edemeyeceğini, Allah'a iman eden ve O'na sığınan bir grubun her zaman var olacağını vurgular. Bu, insan iradesinin ve Allah'ın hidayetinin önemini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı/mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstisnâ edatı"},{"position":2,"surface":"رَءَيْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ا-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رُؤْيَة","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördün mü","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"seni","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaretten sonra geldiği için bedel veya sıfat olarak mahallen mansûb","gloss":"ki o","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Haber"},{"position":5,"surface":"كَرَّمْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ر-م","rootLatin":"k-r-m","lemma":"تَكْرِيم","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"üstün kıldın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"َّي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":7,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"andolsun ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":8,"surface":"أَخَّرْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ر","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"تَأْخِير","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ertelersen","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"نِ","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"beni","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"beni"},{"position":9,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e kadar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"يَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"günü","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyamet","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"لَأَحْتَنِكَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ن-ك","rootLatin":"ḥ-n-k","lemma":"اِحْتِنَاك","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Te'kîd nûnu ile mebnî","gloss":"elbette kendi buyruğum altına alacağım","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":13,"surface":"ذُرِّيَّتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ر-ر","rootLatin":"dh-r-r","lemma":"ذُرِّيَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"soyunu","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstisnâ edatı"},{"position":15,"surface":"قَلِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Müstesna olduğu için mansûb","gloss":"azı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Müstesnâ"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kâle"},{"position":2,"translit":"eraeyteke"},{"position":3,"translit":"hâżâ"},{"position":4,"translit":"lleżî"},{"position":5,"translit":"kerramte"},{"position":6,"translit":"‘aleyye"},{"position":7,"translit":"le-in"},{"position":8,"translit":"aḣḣarteni"},{"position":9,"translit":"ilâ"},{"position":10,"translit":"yevmi"},{"position":11,"translit":"l-kiyâmeti"},{"position":12,"translit":"leahtenikenne"},{"position":13,"translit":"żurriyyetehu"},{"position":14,"translit":"illâ"},{"position":15,"translit":"kalîlâ(n)"}]