# İsrâ Sûresi, 66. Âyet (17:66)

> رَّبُّكُمُ ٱلَّذِى يُزْجِى لَكُمُ ٱلْفُلْكَ فِى ٱلْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

*Rabbukumu-lleżî yuzcî lekumu-lfulke fî-lbahri litebteġû min fadlih(i)(c) innehu kâne bikum rahîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Rabbiniz, lütfundan nasip arayasınız diye sizin için denizde gemiler yürütendir. Şüphesiz O, size karşı çok merhametlidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/66

---

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","merhamet","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"رَبُّكُمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rabbiniz"},{"position":1,"surface":"كُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"يُزْجِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ز-ج-و","rootLatin":"z-j-w","lemma":"أَزْجَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yüzdürür"},{"position":4,"surface":"لَكُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"كُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"ٱلْفُلْكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ل-ك","rootLatin":"f-l-k","lemma":"فُلْك","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gemileri"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْبَحْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"denizde"},{"position":8,"surface":"لِتَبْتَغُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil Lamı)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"تَبْتَغُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"اِبْتَغَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lamı ile mansûb","gloss":"elde edesiniz"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":10,"surface":"فَضْلِهِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bol nimetinden"},{"position":10,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":11,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"O"},{"position":12,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":13,"surface":"بِكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":14,"surface":"رَحِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"merhametli"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 66. ayeti, Allah'ın insanlara olan rahmetini ve lütfunu, denizde gemileri yüzdürmesi ve rızık temin etme imkanı sunması üzerinden vurgulamaktadır. Ayet, Allah'ın rububiyetini ve insanlara yönelik merhametini dilbilimsel olarak ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يُزْجِى","root":"ز ج و","rootLatin":"z-c-v","meaning":"Allah'ın gemileri denizde hareket ettirmesi, yüzdürmesi ve sevk etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'izcâ'' kelimesinin 'sevk etmek, sürmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yüzcî' fiili, Allah'ın gemileri denizde kolayca hareket ettirmesini, sevk etmesini ve böylece insanların faydalanmasını sağlamasını ifade eder. Bu, Allah'ın kudretinin ve lütfunun bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yüzcî' fiilini 'yürütür, sevk eder' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın gemileri denizde rüzgar veya başka bir kuvvetle hareket ettirerek insanların ticaret yapmasına ve rızık aramasına imkan tanıdığını vurgular. Bu, mecazi olarak Allah'ın bu süreci kolaylaştırmasıdır."}]},{"word":"ٱلْفُلْكَ","root":"ف ل ك","rootLatin":"f-l-k","meaning":"Denizde seyreden gemi veya gemiler anlamına gelir; hem tekil hem de çoğul olarak kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-fülk' kelimesinin hem tekil hem de çoğul için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanlar için denizde hareket ettirdiği, rızık ve ticaret arayışında kullanılan tüm gemileri kapsar. Bu, Allah'ın insanlara sunduğu nimetlerden biridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'fülk' kelimesinin 'denizde yüzen gemi' anlamına geldiğini ve hem müfred (tekil) hem de cemi' (çoğul) olabileceğini ifade eder. Ayette, Allah'ın insanlara bahşettiği, denizde yolculuk yapma ve geçim sağlama aracı olan gemileri temsil eder."}]},{"word":"لِتَبْتَغُوا۟","root":"ب غ ى","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Allah'ın lütfundan rızık ve geçim aramak, talep etmek ve elde etmek için çabalamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ibtigâ'' kelimesinin 'bir şeyi talep etmek, aramak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'litabteğû' ifadesi, Allah'ın insanlara denizde gemilerle yolculuk yapma imkanı sunmasının amacının, onların Allah'ın lütfundan rızık ve geçimlerini aramaları ve elde etmeleri olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ibtigâ''nın 'talep etmek, istemek' manasına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlara rızık kapılarını açtığını ve onların da bu kapılardan geçerek Allah'ın kendilerine bahşettiği nimetleri aramaları gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"فَضْلِهِۦٓ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın insanlara bahşettiği lütuf, ihsan, nimet ve rızık anlamına gelir.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fadl' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara karşılıksız olarak bahşettiği lütuf ve ihsanları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'min fadlihi' ifadesi, Allah'ın insanlara denizde gemilerle rızık arama imkanı sunmasının, O'nun engin lütuf ve cömertliğinin bir tezahürü olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'fadl' kelimesini 'fazlalık, ihsan, lütuf' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanlara geçimlerini sağlamaları için verdiği imkanları, rızıkları ve kolaylıkları ifade eder. Bu, Allah'ın kullarına olan cömertliğinin bir göstergesidir."}]},{"word":"رَحِيمًا","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına karşı çok merhametli, şefkatli ve acıyan olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rahîm' isminin Allah'ın kullarına yönelik sürekli ve kalıcı merhametini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kâne biküm rahîmâ' ifadesi, Allah'ın insanlara gemileri yüzdürme ve rızık arama imkanı sunmasının temelinde, O'nun kullarına karşı olan engin ve sürekli merhametinin yattığını gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'rahîm' kelimesinin 'çok merhamet eden' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlara olan şefkatini ve onlara kolaylıklar sağlayarak geçimlerini temin etmelerine yardımcı olmasını vurgular. Bu, Allah'ın kullarına karşı olan sonsuz acımasının bir ifadesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rahîm' isminin Allah'ın fiilî merhametini, yani kullarına dünyada ve ahirette lütufta bulunmasını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kâne biküm rahîmâ' ifadesi, Allah'ın insanlara gemilerle rızık arama imkanı sunmasının, O'nun fiilî merhametinin bir yansıması olduğunu ve bu merhametin sürekli olduğunu gösterir."}]}]}