# İsrâ Sûresi, 70. Âyet (17:70)

> ۞ وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِىٓ ءَادَمَ وَحَمَلْنَـٰهُمْ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ وَرَزَقْنَـٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَفَضَّلْنَـٰهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا

*Velekad kerramnâ benî âdeme vehamelnâhum fî-lberri velbahri verazaknâhum mine-ttayyibâti vefaddalnâhum ‘alâ keśîrin mimmen ḣalaknâ tafdîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, biz insanoğlunu şerefli kıldık. Onları karada ve denizde taşıdık. Kendilerini en güzel ve temiz şeylerden rızıklandırdık ve onları yarattıklarımızın birçoğundan üstün kıldık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/70

---

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","rizik","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"andolsun ki"},{"position":2,"surface":"كَرَّمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ر-م","rootLatin":"k-r-m","lemma":"كَرَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şerefli kıldık"},{"position":3,"surface":"بَنِي","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"oğulları"},{"position":4,"surface":"ءَادَمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-د-م","rootLatin":"'-d-m","lemma":"آدَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr)","gloss":"Âdem'in"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"حَمَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-م-ل","rootLatin":"h-m-l","lemma":"حَمَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"taşıdık"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":6,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْبَرِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ر-ر","rootLatin":"b-r-r","lemma":"بَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karada"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلْبَحْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"denizde"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"رَزَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdık"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":10,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"ٱلطَّيِّبَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"ṭ-y-b","lemma":"طَيِّب","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"temiz şeylerden"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"فَضَّلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-ḍ-l","lemma":"فَضَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"üstün kıldık"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":13,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"كَثِيرٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"كَثِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çoğundan"},{"position":15,"surface":"مِّمَّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":15,"surface":"مَّنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"gender":"Müşterek","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimselerden"},{"position":16,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattığımız"},{"position":17,"surface":"تَفْضِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-ḍ-l","lemma":"تَفْضِيل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"üstün kılma"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi 70. ayet, insanın yaratılıştaki üstünlüğünü, Allah'ın ona bahşettiği nimetleri ve diğer yaratılmışlara nazaran ayrıcalıklı konumunu vurgulamaktadır. Ayet, 'kerem', 'haml', 'rızk' ve 'fadl' gibi temel kavramlar üzerinden insanın onurunu ve Allah katındaki değerini dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"كَرَّمْنَا","root":"ك ر م","rootLatin":"k-r-m","meaning":"Allah'ın insanı şerefli, değerli ve üstün kılması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kerem (كرم), bir şeyin şerefli ve değerli olmasıdır. Allah'ın insanı 'kerîm' kılması, ona bahşettiği akıl, ilim, irade gibi özelliklerle diğer varlıklardan üstün ve şerefli bir konuma getirmesidir. Ayetteki 'kerremnâ' fiili, bu şereflendirme eyleminin Allah tarafından gerçekleştirildiğini ve bunun insana özgü bir lütuf olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kerremnâ (كرّمنا) ifadesi, 'şerefli kıldık, üstün tuttuk' anlamındadır. İnsanın diğer yaratıklardan farklı olarak akıl ve idrak sahibi olması, onun bu 'kerem' ile nitelendirilmesinin temel sebebidir. Ayetteki kullanımı, bu üstünlüğün ilahi bir atıf olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kerem (كرم) kavramı, Kur'an'da genellikle 'cömertlik, asalet, şeref' anlamlarında kullanılır. İnsanın 'kerîm' kılınması, onun Allah katındaki özel statüsünü ve diğer varlıklardan farklı olarak sahip olduğu onuru ifade eder. Bu ayetteki 'kerremnâ' fiili, Allah'ın insana bahşettiği bu doğuştan gelen asaleti ve değeri belirtir."}]},{"word":"حَمَلْنَـٰهُمْ","root":"ح م ل","rootLatin":"h-m-l","meaning":"Allah'ın insanları karada ve denizde taşıyacak imkanları ve vasıtaları bahşetmesi, seyahat etmelerini sağlamasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haml (حمل), bir şeyi taşımak, yüklenmek demektir. Ayetteki 'hamelnâhum' (حملناهم) ifadesi, Allah'ın insanlara karada binek hayvanları ve araçları, denizde ise gemileri ve diğer deniz taşıtlarını musahhar kıldığını, böylece onların hareket ve seyahat etme imkanına sahip olduklarını belirtir. Bu, insana verilen bir başka ilahi lütuftur."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Haml (حمل) kelimesi, 'yüklenmek, taşımak' anlamındadır. Ayetteki 'hamelnâhum' ifadesi, Allah'ın insanlara karada ve denizde yolculuk yapabilmeleri için gerekli olan vasıtaları ve gücü verdiğini, onları bu konuda desteklediğini gösterir. Bu, insanın yaşam alanını genişleten ve ona hareket özgürlüğü sağlayan bir nimettir."}]},{"word":"رَزَقْنَـٰهُم","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah'ın insanlara yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan temiz ve helal rızıkları ihsan etmesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızk (رزق), Allah tarafından canlılara verilen her türlü nimettir. Ayetteki 'rezaknâhum' (رزقناهم) ifadesi, Allah'ın insanlara yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan yiyecek, içecek ve diğer geçim kaynaklarını 'tayyibât' (temiz ve helal şeyler) olarak bahşettiğini vurgular. Bu, insanın temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik ilahi bir lütuftur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rızk (رزق), Allah'ın kullarına verdiği her şeydir. Ayetteki 'rezaknâhum mine't-tayyibât' (رزقناهم من الطيبات) ifadesi, Allah'ın insanlara sadece rızık vermekle kalmayıp, bu rızıkların 'temiz ve hoş' olmasını da sağladığını belirtir. Bu, rızkın hem nicelik hem de nitelik açısından mükemmelliğine işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rızk (رزق) kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın canlılara bahşettiği maddi ve manevi nimetleri ifade eder. İsrâ 70'teki kullanımı, insanın fizyolojik ihtiyaçlarının karşılanmasının yanı sıra, bu rızıkların 'tayyibât' (temiz, helal, güzel) olmasıyla da insanın onuruna uygun bir yaşam sürmesine olanak tanıdığını gösterir."}]},{"word":"فَضَّلْنَـٰهُمْ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın insanları diğer yaratılmışların pek çoğundan üstün ve ayrıcalıklı kılmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fadl (فضل), bir şeyin diğerinden daha üstün veya fazla olmasıdır. Ayetteki 'faddalnâhum' (فضلناهم) ifadesi, Allah'ın insanı akıl, idrak, konuşma yeteneği, irade özgürlüğü gibi özelliklerle diğer birçok yaratıktan üstün kıldığını belirtir. 'Tafdîlen' (تفضيلًا) masdarı ise bu üstünlüğün mutlak ve kesin olduğunu pekiştirir."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fadl (فضل), bir şeyin diğerine göre fazlalığı ve üstünlüğüdür. Ayetteki 'faddalnâhum alâ kesîrin mimmen halaknâ tafdîlen' (فضلناهم على كثير ممن خلقنا تفضيلا) ifadesi, insanın yaratılmışlar arasında özel bir konuma sahip olduğunu, Allah'ın ona bahşettiği yetenekler ve imkanlarla diğer varlıklardan belirgin bir şekilde ayrıldığını gösterir. Bu üstünlük, insanın sorumluluklarını da beraberinde getirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fadl (فضل) kavramı, Kur'an'da genellikle 'lütuf, ihsan, üstünlük' anlamlarında kullanılır. İnsanın 'faddalnâhum' ile nitelendirilmesi, onun diğer yaratıklardan farklı olarak Allah'ın halifesi olma potansiyeline sahip olduğunu ve bu potansiyeli gerçekleştirebilmesi için gerekli donanımla yaratıldığını ifade eder. Bu, insanın evrendeki merkezi konumunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **Kehf-Mağara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **Salât (Namaz)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **İnsan Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **Zümer Sûresi** · *17/70*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/70*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *17/70*