# İsrâ Sûresi, 8. Âyet (17:8)

> عَسَىٰ رَبُّكُمْ أَن يَرْحَمَكُمْ ۚ وَإِنْ عُدتُّمْ عُدْنَا ۘ وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَـٰفِرِينَ حَصِيرًا

*‘Asâ rabbukum en yerhamekum(c) ve-in ‘udtum ‘udnâ(m) vece'alnâ cehenneme lilkâfirîne hasîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Umulur ki Rabbiniz size merhamet eder. Eğer yine eski duruma dönerseniz, biz de (cezaya) döneriz. Biz cehennemi kafirlere bir zindan yapmışızdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 8. ayeti, Allah'ın rahmetini, insanların dönüşünü ve inkarcıların akıbetini ele almaktadır. Ayet, 'rahmet', 'dönüş' ve 'cehennem' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi adalet ve merhamet arasındaki dengeyi vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يَرْحَمَكُمْ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına merhamet etmesi, acıması ve bağışlamasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet, kalpteki incelik ve şefkatten kaynaklanan bir duygudur. Allah'a nispet edildiğinde ise bu duygunun gereği olan ihsan ve nimet verme anlamını taşır. Ayetteki 'yermehakum' ifadesi, Allah'ın kullarına lütuf ve ihsanıyla muamele etmesi, onların günahlarını bağışlaması ve onlara acıması anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahmet, Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olarak karşımıza çıkar ve O'nun yaratılmışlara karşı olan lütufkarlığını, şefkatini ve bağışlayıcılığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın tövbe edenlere yönelen affediciliğini ve merhametini vurgular."}]},{"word":"عُدتُّمْ","root":"ع و د","rootLatin":"a-v-d","meaning":"İnsanların günaha veya isyana geri dönmesi, tekrar etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"'Âde' fiili, bir şeye geri dönmek, tekrar etmek anlamındadır. Ayetteki 'in udtum' ifadesi, eğer siz günah işlemeye, isyana veya önceki kötü hallerinize dönerseniz anlamında kullanılmıştır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Avd kökü, bir halden başka bir hale geçmek veya önceki hale geri dönmek manasını taşır. Bu ayetteki 'udtum' kelimesi, İsrailoğulları'nın bozgunculuk yapma eğilimine veya genel olarak insanların günaha tekrar dönme durumuna işaret eder."}]},{"word":"عُدْنَا","root":"ع و د","rootLatin":"a-v-d","meaning":"Allah'ın, insanların günaha dönmesi durumunda onlara azapla veya cezayla karşılık vermesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Udna' kelimesi, 'biz de döneriz' anlamındadır. Bu, Allah'ın vaadinin veya tehdidinin gerçekleşmesi, yani insanların günaha dönmesi halinde Allah'ın da onlara azapla karşılık vermesi demektir. Bu bir ceza ve karşılık fiilidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Avd fiili, bir şeyin tekrar vuku bulmasıdır. 'Ve in udtum udna' ifadesi, şart ve ceza ilişkisi içinde olup, insanların günaha dönmesi durumunda Allah'ın da onlara azapla veya intikamla dönmesini ifade eder. Bu, ilahi adaletin tecellisidir."}]},{"word":"جَعَلْنَا","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Allah'ın bir şeyi bir hale dönüştürmesi, kılması veya tayin etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ceale fiili, bir şeyi bir durumdan başka bir duruma çevirmek, bir şeyi yaratmak veya bir şeyi bir şey olarak tayin etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'cealna' ifadesi, Allah'ın cehennemi inkarcılar için bir zindan olarak takdir etmesi ve kılması anlamındadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Ceale fiili, Kur'an'da geniş bir kullanım alanına sahiptir ve genellikle 'kılmak, yapmak, tayin etmek, dönüştürmek' gibi anlamlara gelir. Bu ayette, Allah'ın cehennemi inkarcılar için özel bir mekan, bir 'hasîr' (zindan) olarak belirlemesi ve yaratması anlamında kullanılmıştır."}]},{"word":"لِلْكَـٰفِرِينَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın varlığını, birliğini, peygamberlerini veya ayetlerini inkar edenler, nankörlük edenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Küfür, bir şeyi örtmek, gizlemek demektir. Şer'i anlamda ise Allah'ın nimetlerini örtmek, yani nankörlük etmek veya Allah'ın varlığını ve birliğini inkar etmektir. Ayetteki 'lil-kâfirîne' ifadesi, Allah'ın ayetlerini ve peygamberlerini reddeden, hakikati örten kimseleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Küfür, Kur'an'da sadece inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'ın lütuflarına karşı nankörlük etme ve ilahi mesajı reddetme anlamlarını da içerir. Bu ayetteki 'kâfirîn' kelimesi, Allah'ın uyarılarına ve rahmetine sırt çeviren, hakikati kabul etmeyen kişileri tanımlar."}]},{"word":"حَصِيرًا","root":"ح ص ر","rootLatin":"h-s-r","meaning":"Sınırlayıcı, kuşatıcı, hapsedici bir yer veya zindan anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hasîr kelimesi, 'hasara' fiilinden türemiş olup, bir şeyi kuşatmak, hapsetmek, sınırlamak anlamındadır. Ayetteki 'hasîran' ifadesi, cehennemin inkarcıları tamamen kuşatan, onları dışarı çıkmaktan alıkoyan bir zindan, bir hapishane olduğunu mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Husr kökü, bir şeyi daraltmak, kuşatmak ve engellemek anlamlarına gelir. 'Hasîr' ise, bir şeyi tamamen kuşatan, içine alan ve çıkış yolu bırakmayan bir yer veya durumu ifade eder. Bu ayette cehennemin inkarcılar için kaçışı olmayan, tamamen kuşatıcı bir mekan olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *17/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *17/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk · *17/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk · *17/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *17/8*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *17/8*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/8*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *17/8*