# İsrâ Sûresi, 80. Âyet (17:80)

> وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِى مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِى مُخْرَجَ صِدْقٍ وَٱجْعَل لِّى مِن لَّدُنكَ سُلْطَـٰنًا نَّصِيرًا

*Vekul rabbi edḣilnî mudḣale sidkin veaḣricnî muḣrace sidkin vec'al lî min ledunke sultânen nasîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Rabbim! (Gireceğim yere) doğruluk ve esenlik içinde girmemi sağla. (Çıkacağım yerden de) beni doğruluk ve esenlik içinde çıkar. Katından bana yardımcı bir kuvvet ver."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/80

---

## Tefsir

{"topics":["dua","sidk","tevekkul"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de"},{"position":2,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfi hazfedilmiş, munada olduğu için mansûb mahallen, ancak 'yâ' harfi hazfedildiği için kesra ile mecrûr gibi okunur. Muttasıl zamir 'yâ'ya muzaf olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"أَدْخِلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-ḫ-l","lemma":"أَدْخَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"dahil et"},{"position":3,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"Fiil ile zamir arasına giren koruma harfi olduğu için mebnî","gloss":"beni"},{"position":3,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"beni"},{"position":4,"surface":"مُدْخَلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekan/Masdar Mimî","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-ḫ-l","lemma":"مُدْخَل","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak veya zarf-ı mekan olduğu için mansûb","gloss":"giriş yeri/giriş"},{"position":5,"surface":"صِدْقٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-د-ق","rootLatin":"ṣ-d-q","lemma":"صِدْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"doğruluk/dürüstlük"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"أَخْرِجْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıkar"},{"position":6,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"Fiil ile zamir arasına giren koruma harfi olduğu için mebnî","gloss":"beni"},{"position":6,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"beni"},{"position":7,"surface":"مُخْرَجَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekan/Masdar Mimî","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-j","lemma":"مُخْرَج","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak veya zarf-ı mekan olduğu için mansûb","gloss":"çıkış yeri/çıkış"},{"position":8,"surface":"صِدْقٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-د-ق","rootLatin":"ṣ-d-q","lemma":"صِدْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"doğruluk/dürüstlük"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"ٱجْعَل","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-ʿ-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıl"},{"position":10,"surface":"لِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"bana"},{"position":11,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":12,"surface":"لَّدُنكَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَدُنْ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"katından"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"senin"},{"position":13,"surface":"سُلْطَـٰنًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-ṭ","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir güç"},{"position":14,"surface":"نَّصِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-ṣ-r","lemma":"نَصِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"yardımcı"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 80. ayeti, Hz. Peygamber'in (ve dolayısıyla müminlerin) Allah'tan hicret ve davet sürecinde ilahi destek ve başarı dilemesini ifade eder. Ayet, 'sıdk' (doğruluk, hoşnutluk) kavramı etrafında şekillenen giriş ve çıkışların yanı sıra, ilahi bir 'sultan' (otorite, destek) talebini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"أَدْخِلْنِى","root":"د خ ل","rootLatin":"d-h-l","meaning":"Allah'tan bir yere güvenli ve hoşnutlukla dahil edilme talebi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'duhûl' (دخول) kelimesini bir yere girmek olarak tanımlar. Ayetteki 'edhilnî' (أَدْخِلْنِى) emri, Hz. Peygamber'in Medine'ye hicretini veya genel olarak bir işe başlarken Allah'tan yardım ve bereketle girmeyi dilemesini ifade eder. Buradaki giriş, sadece fiziksel bir mekan değil, aynı zamanda bir durum veya vazifeye girişi de kapsar ve 'sıdk' ile nitelendirilmesi, bu girişin hayırlı, doğru ve Allah'ın rızasına uygun olmasını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'duhûl' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'edhilnî' ifadesi, mecazi olarak bir işe veya duruma girerken Allah'tan yardım ve başarı dilemek anlamına gelir. 'Müdḫale sıdk' (مُدْخَلَ صِدْقٍ) ile birlikte kullanılması, bu girişin doğru, hakikat üzere ve sonuçları itibarıyla hayırlı olmasını ifade eder."}]},{"word":"مُدْخَلَ","root":"د خ ل","rootLatin":"d-h-l","meaning":"Giriş yeri veya giriş şekli; ayette hoşnutluk ve doğrulukla girilecek bir durumu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'müdḫal' (مُدْخَل) kelimesinin hem mekan hem de masdar anlamında kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'müdḫale sıdk' (مُدْخَلَ صِدْقٍ) ifadesi, Hz. Peygamber'in Medine'ye girişinin veya genel olarak bir işe başlarkenki durumunun doğru, hayırlı ve Allah katında makbul olmasını dilemesidir. Bu, sadece fiziki bir giriş değil, aynı zamanda manevi bir halin de ifadesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'müdḫal' kelimesinin ism-i mekan ve ism-i zaman olabileceği gibi, masdar mimi olarak da kullanılabileceğini açıklar. Ayetteki 'müdḫale sıdk' ifadesi, 'girişin sıdk ile olması' yani doğru, hakikat üzere ve Allah'ın rızasına uygun bir giriş olmasını talep etmektir. Bu, hem hicret gibi somut bir olayı hem de genel olarak her türlü başlangıcı kapsar."}]},{"word":"صِدْقٍ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Doğruluk, hakikat, samimiyet, hoşnutluk; ayette giriş ve çıkışların Allah katında makbul ve hayırlı olmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sıdk' (صدق) kelimesini sözde, niyette, fiilde ve vaatte doğruluk olarak tanımlar. Ayetteki 'müdḫale sıdk' ve 'muḫrace sıdk' ifadeleri, Hz. Peygamber'in Medine'ye girişinin ve Mekke'den çıkışının (veya genel olarak her türlü işinin başlangıç ve bitişinin) Allah katında doğru, hakikat üzere, samimi ve rızaya uygun olmasını dilemesidir. Bu, sadece dışsal bir doğruluk değil, aynı zamanda içsel bir samimiyeti ve ilahi onayı da içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sıdk' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu ve 'hakikat', 'doğruluk', 'güvenilirlik' gibi temel anlamlar taşıdığını belirtir. Bu ayette 'sıdk', bir eylemin (giriş veya çıkışın) sadece dışsal olarak doğru olmasını değil, aynı zamanda Allah'ın rızasına uygun, bereketli ve hayırlı sonuçlar doğuracak bir nitelikte olmasını ifade eder. Bu, ilahi bir onay ve başarı dileğidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sıdk' kelimesinin 'hakikat' ve 'gerçeklik' anlamlarına geldiğini ve yalanın zıddı olduğunu belirtir. Ayetteki 'sıdk' kelimesi, giriş ve çıkışların sadece zahiren doğru olmasını değil, aynı zamanda batınen de hakikate uygun, samimi ve Allah'ın muradına muvafık olmasını ifade eder. Bu, ilahi bir lütuf ve başarı talebidir."}]},{"word":"سُلْطَـٰنًا","root":"س ل ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Otorite, güç, delil, destek; ayette Allah'tan gelecek ilahi bir yardım ve üstünlük dileğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sultân' (سلطان) kelimesini 'hüccet' (delil) ve 'güç' (kuvvet) olarak açıklar. Ayetteki 'sultânen nasîrâ' (سُلْطَـٰنًا نَّصِيرًا) ifadesi, Hz. Peygamber'in Allah'tan, düşmanlarına karşı üstünlük sağlayacak, davasını destekleyecek ve onu muzaffer kılacak ilahi bir güç, otorite ve delil talep etmesidir. Bu, sadece dünyevi bir güç değil, aynı zamanda manevi bir destek ve haklılığın ispatıdır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'sultân' kelimesinin Kur'an'da 'hüccet' (delil) ve 'güç' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'sultânen nasîrâ' ifadesi, Hz. Peygamber'in Allah'tan, tebliğ görevinde kendisine yardımcı olacak, düşmanlarına karşı delil ve güç sağlayacak, onu destekleyecek bir otorite ve kuvvet dilemesidir. Bu, ilahi bir himaye ve başarı talebidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'sultân' kelimesinin 'güç', 'otorite' ve 'delil' gibi anlamları içerdiğini ve bu gücün genellikle ilahi bir kaynaktan geldiğini belirtir. Ayetteki 'sultânen nasîrâ' ifadesi, Allah'tan gelecek, Hz. Peygamber'i destekleyecek, ona düşmanlarına karşı üstünlük sağlayacak ve davasını güçlendirecek bir otorite ve kuvvet dileğidir. Bu, hem manevi hem de maddi bir destek talebidir."}]},{"word":"نَّصِيرًا","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Yardımcı, destekleyici; ayette Allah'tan gelecek olan ilahi desteği ve yardımı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nasr' (نصر) kelimesini 'yardım etmek' ve 'desteklemek' olarak açıklar. 'Nasîr' (نصير) ise 'çokça yardım eden' veya 'yardımcı' anlamına gelir. Ayetteki 'sultânen nasîrâ' ifadesi, Allah'tan, kendisine verilecek olan otorite ve gücün aynı zamanda destekleyici ve yardımcı olmasını dilemesidir. Bu, Hz. Peygamber'in davasında yalnız kalmayacağını, ilahi bir yardımla destekleneceğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nasr' kökünün Kur'an'da 'yardım etmek', 'desteklemek' ve 'galip kılmak' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Nasîr' kelimesi, bu ayette 'sultân' ile birlikte gelerek, Allah'tan istenen gücün sadece bir otorite değil, aynı zamanda aktif olarak yardım eden ve destekleyen bir nitelikte olmasını vurgular. Bu, Hz. Peygamber'in misyonunda ilahi bir muvaffakiyet ve zafer dileğidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsra Suresi 79-80 Ayetlerinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsra Suresi 79-80 Ayetlerinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsra Suresi 79-80 Ayetlerinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *İsra Suresi 79-80 Ayetlerinde*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/80*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17/80*