# İsrâ Sûresi, 99. Âyet (17:99)

> ۞ أَوَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَجَعَلَ لَهُمْ أَجَلًا لَّا رَيْبَ فِيهِ فَأَبَى ٱلظَّـٰلِمُونَ إِلَّا كُفُورًا

*Eve lem yerav enna(A)llâhe-lleżî ḣaleka-ssemâvâti vel-arda kâdirun ‘alâ en yaḣluka miślehum vece'ale lehum ecelen lâ raybe fîhi feebâ-zzâlimûne illâ kufûrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, gökleri ve yeri yaratan Allah'ın kendileri gibilerini yaratmaya kadir olduğunu görmediler mi? Allah onlar için, hakkında hiçbir şüphe bulunmayan bir ecel belirlemiştir. Fakat zalimler ancak inkarda direttiler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/17/99

---

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","dirilis","kufur-sirk","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَرَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لَمْ'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"görmezler mi"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki, şüphesiz"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ın"},{"position":5,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i Celâl'in sıfatı olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o ki"},{"position":6,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":7,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Müennes Salim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için kesra ile mansûb","gloss":"gökleri"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"yeri"},{"position":9,"surface":"قَادِرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَادِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"kadir olandır"},{"position":10,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":11,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":12,"surface":"يَخْلُقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'أَن'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"yaratması"},{"position":13,"surface":"مِثْلَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"benzerlerini"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı"},{"position":15,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":16,"surface":"أَجَلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ج-ل","rootLatin":"a-j-l","lemma":"أَجَل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir süre"},{"position":17,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":18,"surface":"رَيْبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ي-ب","rootLatin":"r-y-b","lemma":"رَيْب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin ismi olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"şüphe"},{"position":19,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":19,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onda"},{"position":20,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":20,"surface":"أَبَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-ب-ي","rootLatin":"a-b-y","lemma":"أَبَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"direndiler"},{"position":21,"surface":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"zalimler"},{"position":22,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":23,"surface":"كُفُورًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كُفُور","form":"Fu'ûl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nankörlük"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"İsrâ Suresi'nin 99. ayeti, Allah'ın yaratma kudretini ve ahiret inkarının anlamsızlığını vurgular. Ayet, gökleri ve yeri yaratanın, insanları yeniden yaratmaya da muktedir olduğunu, bu gerçeği görmezden gelen zalimlerin inkarlarını sürdürdüğünü ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'takdir etmek, ölçüye vurmak' olduğunu belirtir. Daha sonra bu takdire uygun olarak bir şeyi meydana getirme anlamını kazandığını ifade eder. Ayetteki 'خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri eşsiz bir düzen ve ölçü içinde yoktan var etme kudretini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'halk'ın, bir şeyi örneği olmaksızın icat etmek olduğunu söyler. Bu bağlamda, Allah'ın gökleri ve yeri yaratması, O'nun benzersiz ve mutlak yaratma gücünü gösterir. Ayette, bu yaratma gücünün, insanların benzerlerini yeniden yaratmaya da yeterli olduğu vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'halk' kavramının, Allah'ın mutlak ve eşsiz yaratma gücünü ifade ettiğini belirtir. Allah'ın yaratması, bir şeyin yoktan var edilmesi ve ona belirli bir form ve işlev kazandırılmasıdır. Ayetteki kullanım, Allah'ın evreni yaratma kudretinin, insanları yeniden diriltme kudretinin bir kanıtı olarak sunulur."}]},{"word":"قَادِرٌ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Bir şeye gücü yetmek, muktedir olmak, kudret sahibi olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kudret' kelimesinin, bir şeyi yapmaya elverişli olma ve ona güç yetirme anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı gibi, insanların benzerlerini de yeniden yaratmaya tam bir güce sahip olduğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kudret'in, bir şeyi yapmaya muktedir olmak ve onu gerçekleştirebilme yeteneği olduğunu açıklar. Ayette, Allah'ın 'Kadîr' sıfatı, O'nun yaratma fiilindeki sınırsız gücünü ve iradesini vurgular; yani O, dilediği her şeyi yapmaya muktedirdir, özellikle de yeniden yaratma konusunda."}]},{"word":"أَجَلًا","root":"أ ج ل","rootLatin":"e-c-l","meaning":"Belirlenmiş bir süre, vade, ömür.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ecel' kelimesinin, bir şey için belirlenmiş son, nihai süre anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَجَعَلَ لَهُمْ أَجَلًا' ifadesi, Allah'ın insanlar için belirli bir yaşam süresi ve kıyamet için de belirli bir zaman tayin ettiğini, bu sürenin kesin ve şüphe götürmez olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ecel'in, bir şeyin sonu ve bitiş noktası olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, bu 'ecel', hem her bir insanın ömrünü hem de kıyametin kopacağı genel süreyi kapsar. Bu sürenin 'lâ raybe fîhi' (şüphe götürmez) olması, onun kesinliğini ve Allah katında belirlenmişliğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ecel'in, bir şeyin sona ereceği zaman dilimi olduğunu açıklar. Ayette, Allah'ın insanlar için belirlediği bu sürenin, O'nun ilmi ve kudreti dahilinde kesin olduğunu, bu konuda hiçbir şüpheye yer olmadığını belirtir. Bu, ahiret inancının temelini oluşturan bir kavramdır."}]},{"word":"رَيْبَ","root":"ر ي ب","rootLatin":"r-y-b","meaning":"Şüphe, kuşku, tereddüt.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rayb' kelimesinin, bir şey hakkında duyulan endişe ve şüphe olduğunu belirtir. Ayetteki 'لَّا رَيْبَ فِيهِ' ifadesi, Allah'ın belirlediği ecelin (sürenin) kesinliğini ve bu konuda hiçbir şüpheye yer olmadığını vurgular. Bu, ahiret inancının ve yeniden dirilişin kaçınılmazlığını pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rayb'ın, bir şeyin doğruluğu veya gerçekliği hakkında duyulan tereddüt ve belirsizlik olduğunu ifade eder. Ayette, Allah'ın tayin ettiği sürenin mutlak kesinliği ve değişmezliği vurgulanarak, bu konuda herhangi bir şüpheye düşmenin yersiz olduğu belirtilir. Bu, inkarcıların şüphelerinin temelsizliğini ortaya koyar."}]},{"word":"الظَّـٰلِمُونَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık edenler, zulmedenler, haddi aşanlar, inkarcılar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zulüm' kelimesinin asıl anlamının, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak olduğunu belirtir. Bu, hakkı yerine getirmemek, haddi aşmak ve haksızlık etmek anlamına gelir. Ayetteki 'الظَّـٰلِمُونَ', Allah'ın kudretini ve ahiret gerçeğini inkar ederek kendilerine ve başkalarına haksızlık edenleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'zulüm' kavramının, Allah'ın koyduğu sınırları aşmak, O'nun emirlerine karşı gelmek ve hakikati inkar etmek gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu açıklar. Ayetteki 'zalimler', Allah'ın yaratma kudretini ve ahiret gerçeğini görmezden gelerek inkarda direnenlerdir; bu da en büyük zulümlerden biridir."}]},{"word":"كُفُورًا","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Nankörlük, inkarcılık, gerçeği örtme.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr'ün, bir nimeti örtmek, inkar etmek ve nankörlük etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'إِلَّا كُفُورًا' ifadesi, zalimlerin, Allah'ın açık delillerine rağmen, O'nun kudretini ve ahiret gerçeğini inkar etmeye devam ettiklerini, yani nankörlük ve inkarcılıkta ısrar ettiklerini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'küfr'ün, bir şeyi örtmek ve gizlemek olduğunu ifade eder. Bu bağlamda, zalimler, Allah'ın yaratma kudretinin ve ahiret gerçeğinin apaçık delillerini görmelerine rağmen, bu gerçekleri örtbas etmeye ve inkar etmeye devam ederler. Bu, onların bilinçli bir nankörlük ve inkarcılık içinde olduklarını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'küfr'ün, gerçeği bilerek inkar etmek, Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük etmek ve O'nun varlığını veya birliğini reddetmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'küfûrâ' kelimesi, zalimlerin, Allah'ın yaratma gücüne dair açık delillere rağmen, bu gerçeği ısrarla reddetmelerini ve nankörlüklerini ifade eder."}]}]}