# Kehf Sûresi, 109. Âyet (18:109)

> قُل لَّوْ كَانَ ٱلْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمَـٰتِ رَبِّى لَنَفِدَ ٱلْبَحْرُ قَبْلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَـٰتُ رَبِّى وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِۦ مَدَدًا

*Kul lev kâne-lbahru midâden likelimâti rabbî lenefide-lbahru kable en tenfede kelimâtu rabbî velev ci/nâ bimiślihi mededâ(n)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Rabbimin sözlerini yazmak için denizler mürekkep olsa ve bir o kadar da ilave etsek (denizlere deniz katsak); Rabbimin sözleri tükenmeden önce denizler tükenirdi."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/109

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi 109. ayet, Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğunu ve insan idrakinin sınırlılığını vurgulamak için 'deniz' ve 'mürekkep' metaforlarını kullanır. Ayet, kelimelerin tükenmezliğini ve ilahi bilginin enginliğini dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْبَحْرُ","root":"ب ح ر","rootLatin":"b-h-r","meaning":"Ayette, Allah'ın kelimelerini yazmak için kullanılacak mürekkebin kaynağı olarak, enginliği ve tükenmezliği sembolize eden 'deniz' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bahr' kelimesini geniş su kütlesi olarak tanımlar ve Kur'an'da genellikle bu anlamda kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğuna karşılık, mürekkep olarak kullanıldığında dahi tükenmeye mahkum olan bir varlık olarak zikredilmiştir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'bahr' kelimesinin genişlik ve derinlik ifade ettiğini vurgular. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kelimelerinin enginliğini ve sonsuzluğunu tasvir etmek için bir ölçü birimi olarak sunulmuştur; bu ölçü birimi dahi ilahi kelamın karşısında yetersiz kalır."}]},{"word":"مِدَادًا","root":"م د د","rootLatin":"m-d-d","meaning":"Ayette, Allah'ın kelimelerini yazmak için kullanılacak 'mürekkep' anlamında, bir şeyi uzatan, artıran ve devamlılığını sağlayan madde olarak geçmektedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'midad' kelimesinin 'medd' kökünden geldiğini ve bir şeyi uzatan, besleyen anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette ise, yazma eylemini mümkün kılan, kelimelerin kağıda dökülmesini sağlayan sıvı, yani mürekkep olarak kullanılmıştır. Denizlerin mürekkep olması, ilahi kelamın yazılmasının imkansızlığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'midad' kelimesinin 'medd' kökünden türediğini ve 'yardımcı, destekleyici' anlamlarına geldiğini ifade eder. Yazı için kullanılan mürekkep, yazının devamlılığını sağladığı için bu ismi almıştır. Ayetteki bağlamda, denizlerin mürekkep olması, Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğuna karşılık, bu mürekkebin dahi yetersiz kalacağını gösterir."}]},{"word":"لِكَلِمَـٰتِ","root":"ك ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Ayette, Allah'ın 'sözleri', 'kelimeleri' anlamında kullanılmış olup, O'nun ilahi iradesini, bilgisini ve yaratma gücünü ifade eden sonsuz ve tükenmez beyanlarını temsil eder.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kelime' kavramının Kur'an'da sadece sözlü ifadeyi değil, aynı zamanda Allah'ın yaratıcı emrini ve iradesini de kapsadığını belirtir. Bu ayetteki 'kelimât' ise, Allah'ın sonsuz ilmini, kudretini ve yaratma fiillerini ifade eden, tükenmez ve sınırsız hakikatlerdir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kelime'nin hem tekil hem de çoğul olarak Kur'an'da Allah'ın sözleri, emirleri ve yaratma fiilleri için kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki 'kelimât-ı Rabbi', Allah'ın ilminin ve kudretinin sonsuzluğunu, hiçbir şeyle sınırlandırılamayacağını ve tükenmeyeceğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kelime'nin Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu ve Allah'a nispet edildiğinde O'nun yaratıcı gücünü, hükmünü ve bilgisini ifade ettiğini belirtir. Kehf 109'daki 'kelimât', Allah'ın sonsuz ve sınırsız ilmini ve kudretini temsil eden, yazmakla bitirilemeyecek hakikatlerdir."}]},{"word":"لَنَفِدَ","root":"ن ف د","rootLatin":"n-f-d","meaning":"Ayette, 'tükenmek', 'bitmek', 'sona ermek' anlamında kullanılmış olup, denizlerin mürekkep olarak kullanılması durumunda dahi Allah'ın kelimeleri bitmeden denizlerin tükeneceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nefide' fiilinin bir şeyin tamamen bitmesi, sona ermesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, denizlerin mürekkep olarak kullanılması durumunda dahi, Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğuna karşılık, bu mürekkebin tükenmeye mahkum olduğunu mecazi bir dille ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nefede' fiilinin bir şeyin sonuna ulaşması, bitmesi anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette, denizlerin mürekkep olarak kullanılması durumunda dahi, Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğuna karşılık, bu kaynağın tükeneceğini ve yetersiz kalacağını vurgular."}]},{"word":"مَدَدًا","root":"م د د","rootLatin":"m-d-d","meaning":"Ayette, 'yardım', 'destek', 'ilave' anlamında kullanılmış olup, mevcut denizlere bir o kadar daha deniz eklenmesi durumunda dahi Allah'ın kelimelerinin tükenmeyeceğini pekiştirir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'meded' kelimesinin 'medd' kökünden geldiğini ve 'yardım, destek, uzatma' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette, denizlerin mürekkep olarak kullanılması durumunda, bu mürekkebin miktarını artırmak için yapılan bir ilaveyi ifade eder. Bu ilave dahi Allah'ın kelimelerinin sonsuzluğuna karşılık yetersiz kalacaktır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'meded' kelimesinin 'bir şeye eklenen, onu güçlendiren veya uzatan şey' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, denizlerin mürekkep olarak kullanılması senaryosunda, bu mürekkep kaynağının iki katına çıkarılması durumunda dahi, Allah'ın kelimelerinin tükenmezliğini vurgulamak için bir pekiştirme aracıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","ilim-hikmet","esma-i-husna","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"لَّوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":3,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olsaydı"},{"position":4,"surface":"ٱلْبَحْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"deniz"},{"position":5,"surface":"مِدَادًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-د-د","rootLatin":"m-d-d","lemma":"مِدَاد","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"mürekkep"},{"position":6,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"كَلِمَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kelimeleri"},{"position":7,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbimin"},{"position":7,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":8,"surface":"لَنَفِدَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":8,"surface":"نَفِدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-د","rootLatin":"n-f-d","lemma":"نَفَاد","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tükenirdi"},{"position":9,"surface":"ٱلْبَحْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"deniz"},{"position":10,"surface":"قَبْلَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mansûb","gloss":"önce"},{"position":11,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":12,"surface":"تَنفَدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-د","rootLatin":"n-f-d","lemma":"نَفَاد","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَن nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"tükenir"},{"position":13,"surface":"كَلِمَـٰتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kelimeleri"},{"position":14,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbimin"},{"position":14,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":15,"surface":"وَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":16,"surface":"جِئْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"مَجِيء","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirseydik"},{"position":17,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":17,"surface":"مِثْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benzeri"},{"position":17,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":18,"surface":"مَدَدًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-د-د","rootLatin":"m-d-d","lemma":"مَدَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"yardımcı olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. sure 109. ayette*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. sure 109. ayette*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. sure 109. ayette*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. sure 109. ayette*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *18/109*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *18/109*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *18/109*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/109*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *18/109*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/109*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Kehf, 18:109*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Kehf, 18:109*