# Kehf Sûresi, 110. Âyet (18:110)

> قُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوحَىٰٓ إِلَىَّ أَنَّمَآ إِلَـٰهُكُمْ إِلَـٰهٌ وَٰحِدٌ ۖ فَمَن كَانَ يَرْجُوا۟ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَـٰلِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدًۢا

*Kul innemâ enâ beşerun miślukum yûhâ ileyye ennemâ ilâhukum ilâhun vâhid(un)(s) femen kâne yercû likâe rabbihi felya'mel ‘amelen sâlihan velâ yuşrik bi'ibâdeti rabbihi ehadâ(n)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Ben de ancak sizin gibi bir insanım. (Ne var ki) bana, 'Sizin ilah'ınız ancak bir tek ilahtır" diye vahyolunuyor. Kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa yararlı bir iş yapsın ve Rabbine ibadette kimseyi ortak koşmasın."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/110

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi 110. ayet, peygamberin beşeriyetini, vahyin kaynağını ve ahiret inancının pratik sonuçlarını vurgulayan temel kavramlar etrafında şekillenmektedir. Ayet, tevhid inancının ve salih amelin önemini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"بَشَرٌ","root":"ب ش ر","rootLatin":"b-ş-r","meaning":"Hz. Muhammed'in de diğer insanlar gibi bir insan olduğunu ifade eden temel bir kavramdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beşer' kelimesinin dış görünüş itibarıyla insanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, peygamberin ilahi bir varlık değil, etten kemikten bir insan olduğunu, ancak vahiy almasıyla diğer insanlardan ayrıldığını vurgular. Bu, peygamberin ulaşılabilirliğini ve örnekliğini pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'beşer' kelimesinin 'insan' kelimesinden daha özel bir anlam taşıdığını, genellikle dış görünüş ve bedensel özellikler açısından insanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ben de ancak sizin gibi bir beşerim' ifadesi, peygamberin insanüstü bir varlık olmadığı, dolayısıyla onun da beşeri sınırlılıklara tabi olduğu mesajını verirken, vahiy ile bu sınırlılığın aşıldığına işaret eder."}]},{"word":"يُوحَىٰٓ","root":"و ح ي","rootLatin":"v-h-y","meaning":"Allah'ın peygamberine gizli ve hızlı bir şekilde bilgi aktarması, ilahi mesajın iletilmesi eylemidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'vahy' kelimesinin temel anlamının 'gizli ve hızlı bildirme' olduğunu belirtir. Ayetteki 'yûhâ ilayya' (bana vahyolunuyor) ifadesi, peygamberin kendi sözlerini değil, Allah'tan gelen ilahi mesajı aktardığını, bu mesajın kaynağının beşeri değil, ilahi olduğunu açıkça ortaya koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vahy' kelimesinin mecazi kullanımlarına da değinerek, Kur'an'da genellikle Allah'ın peygamberlerine gönderdiği ilahi kelamı ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, peygamberin beşer olmasına rağmen, ilahi bir kaynaktan bilgi aldığını ve bu bilginin sıradan bir bilgi olmadığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'vahy' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve Allah ile insan arasındaki iletişimin temel aracı olduğunu vurgular. Bu ayette 'yûhâ' fiili, peygamberin beşeriyetini kabul etmekle birlikte, onun ilahi bir misyon taşıdığını ve bu misyonun kaynağının vahiy olduğunu net bir şekilde ortaya koyar."}]},{"word":"يَرْجُوا۟","root":"ر ج و","rootLatin":"r-c-v","meaning":"Bir şeye ulaşmayı ummak, beklemek ve onu arzulamak anlamındadır, burada ahiret mükafatına kavuşma beklentisini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'recâ' kelimesinin 'beklenti' ve 'umut' anlamlarını taşıdığını, genellikle hayırlı bir şeye yönelik olduğunu belirtir. Ayetteki 'men kâne yercû likâe Rabbihî' (Rabbine kavuşmayı uman kimse) ifadesi, ahiret inancının ve Allah'ın rızasını kazanma arzusunun müminleri salih amellere yönlendiren temel motivasyon olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'recâ' kelimesinin hem 'umut' hem de 'korku' anlamlarını barındırabileceğini, ancak Kur'an'da genellikle 'umut' bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın vaatlerine güvenerek O'na kavuşma arzusunu ve bu arzunun getirdiği sorumluluğu ifade eder."}]},{"word":"لِقَآءَ","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Karşılaşmak, buluşmak, kavuşmak anlamındadır; burada ahirette Allah'ın huzuruna çıkmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'likâ' kelimesinin 'karşılaşma' ve 'buluşma' anlamlarına geldiğini, Kur'an'da genellikle ahirette Allah ile karşılaşmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'likâe Rabbihî' (Rabbine kavuşmak) ifadesi, müminlerin nihai hedefinin Allah'ın rızasına ermek ve O'nun huzurunda hesap vermek olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'likâ' kelimesinin 'bir şeyle yüz yüze gelmek' anlamını taşıdığını ve Kur'an'da hem dünyevi hem de uhrevi karşılaşmalar için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki bağlamda, ahiretteki hesaplaşma ve Allah'ın huzuruna çıkma anlamını taşır, bu da müminleri dünya hayatında sorumlu davranmaya teşvik eder."}]},{"word":"صَـٰلِحًا","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"İyi, doğru, faydalı ve dine uygun olan iş ve davranışları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'salâh' kelimesinin 'fesad'ın zıddı olduğunu, bir şeyin doğru ve faydalı hale gelmesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'amelen sâlihan' (yararlı iş) ifadesi, Allah'a kavuşmayı umanların sadece iman etmekle kalmayıp, aynı zamanda hem kendileri hem de toplum için faydalı, dine uygun ve doğru işler yapmaları gerektiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'salih amel' kavramının Kur'an'da iman ile birlikte sıkça zikredildiğini ve imanın pratik hayattaki yansıması olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'felye'mel amelen sâlihan' emri, ahiret beklentisinin boş bir umut olmaması için somut eylemlerle desteklenmesi gerektiğini, bu eylemlerin de Allah'ın rızasına uygun olması gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"يُشْرِكْ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşmak, O'nun birliğini ve tekliğini reddederek başka varlıklara ibadet etmek veya O'nunla birlikte başka ilahlar tanımaktır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şirk' kelimesinin 'ortak koşmak' ve 'paydaş kılmak' anlamlarına geldiğini, Kur'an'da ise Allah'ın uluhiyetinde veya rububiyetinde başkalarını ortak koşmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'velâ yüşrik bi'ibâdeti Rabbihî ehaden' (Rabbine kullukta hiç ortak koşmasın) ifadesi, tevhid inancının temelini oluşturur ve salih amellerin ancak şirkten arınmış bir imanla kabul edileceğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'daki en büyük günah olduğunu ve tevhidin zıddı olduğunu detaylı bir şekilde açıklar. Bu ayetteki yasak, sadece putlara tapmayı değil, aynı zamanda Allah'tan başkasına ibadet etme niyetiyle yapılan her türlü eylemi kapsar ve ahiret kurtuluşu için şirkten uzak durmanın mutlak gerekliliğini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","peygamberlik","vahiy-kuran","kufur-sirk","ihlas"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, sükûn üzere mebnîdir.","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"إِنَّمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":3,"surface":"أَنَا۠","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû, mebnîdir.","gloss":"ben"},{"position":4,"surface":"بَشَرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-sh-r","lemma":"بَشَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":5,"surface":"مِّثْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"gibi"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, mebnîdir.","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"يُوحَىٰٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"وَحْي","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"vahyolunuyor"},{"position":7,"surface":"إِلَىَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bana"},{"position":7,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr, mebnîdir.","gloss":"bana"},{"position":8,"surface":"أَنَّمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":9,"surface":"إِلَـٰهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"tanrınız"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, mebnîdir.","gloss":"sizin"},{"position":10,"surface":"إِلَـٰهٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"tanrı"},{"position":11,"surface":"وَٰحِدٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"و-ح-د","rootLatin":"w-h-d","lemma":"وَاحِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"tek"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû, mebnîdir.","gloss":"kimse"},{"position":13,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî, fetha üzere mebnîdir.","gloss":"idi"},{"position":14,"surface":"يَرْجُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-و","rootLatin":"r-j-w","lemma":"رَجْو","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"umar"},{"position":15,"surface":"لِقَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"لِقَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kavuşmayı"},{"position":16,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":16,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, mebnîdir.","gloss":"onun"},{"position":17,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":17,"surface":"لْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Emir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapsın"},{"position":17,"surface":"يَعْمَلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمَل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir lâmı ile meczûm","gloss":"işlesin"},{"position":18,"surface":"عَمَلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iş"},{"position":19,"surface":"صَـٰلِحًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"s-l-h","lemma":"صَالِح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"yararlı"},{"position":20,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"koşmasın"},{"position":21,"surface":"يُشْرِكْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"إِشْرَاك","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmı ile meczûm","gloss":"ortak koşmasın"},{"position":22,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":22,"surface":"عِبَادَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عِبَادَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullukta"},{"position":23,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":23,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, mebnîdir.","gloss":"onun"},{"position":24,"surface":"أَحَدًۢا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ح-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hiç kimseyi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. Sûre 110. Âyette*
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. sure 110. ayette*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. sûre 110. âyette*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. sure 110. ayette*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *18/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *18/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *18/110*
- **Mü'minûn Sûresi** · *18/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *18/110*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/110*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *18/110*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/110*