# Kehf Sûresi, 15. Âyet (18:15)

> هَـٰٓؤُلَآءِ قَوْمُنَا ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةً ۖ لَّوْلَا يَأْتُونَ عَلَيْهِم بِسُلْطَـٰنٍۭ بَيِّنٍ ۖ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا

*Hâulâ-i kavmunâ-tteḣażû min dûnihi âlihe(ten)(s) levlâ ye/tûne ‘aleyhim bisultânin beyyin(in)(s) femen azlemu mimmeni-fterâ ‘ala(A)llâhi keżibâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (14-15) Kalkıp da, "Rabbimiz, göklerin ve yerin Rabbidir. O'ndan başkasına asla ilah demeyiz. Yoksa andolsun ki saçma bir söz söylemiş oluruz. Şunlar, şu kavmimiz, O'ndan başka tanrılar edindiler. Onlar hakkında açık bir delil getirselerdi ya! Artık kim Allah'a karşı yalan uydurandan daha zalimdir?" dediklerinde onların kalplerine kuvvet vermiştik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi 15. ayet, Ashab-ı Kehf'in kavimlerinin şirk inancını reddedişini ve bu inancın delilsizliğini vurgular. Ayet, 'kavim', 'ilah', 'sultan' ve 'iftira' gibi temel kavramlar üzerinden tevhidin önemini ve şirkin batıllığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"قَوْمُنَا","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Ashab-ı Kehf'in mensup olduğu, kendileriyle aynı toplumsal yapıyı paylaşan insan grubu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavm (قوم), bir araya gelmiş, birleşmiş insan topluluğu anlamına gelir. Genellikle erkekler için kullanılır, ancak burada Ashab-ı Kehf'in içinde yaşadığı toplumu ifade eder. Ayette 'kavmuna' (bizim kavmimiz) ifadesi, Ashab-ı Kehf'in kendi toplumlarına yönelik bir eleştirisini yansıtır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kavm (قوم) kelimesi, bir topluluğu, bir cemaati ifade eder. Bu ayette, Ashab-ı Kehf'in içinde yaşadığı ve putlara tapan topluluğu işaret eder. Mecazi olarak, bir kişinin mensup olduğu, aidiyet hissettiği grubu da ifade edebilir."}]},{"word":"ءَالِهَةً","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Allah'tan başka tapınılan, ilahlaştırılan varlıklar.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İlah (إله) kelimesi, Kur'an'da 'tapınılan, ibadet edilen varlık' anlamında kullanılır. 'Allah' (الله) ise 'el-İlah'ın' özel isme dönüşmüş halidir ve tek gerçek Tanrı'yı ifade eder. Bu ayette 'âlihe' (ilahlar) çoğul olarak kullanılarak, Allah'ın dışında tapınılan sahte tanrıları belirtir ve şirkin temelini oluşturur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah (إله), kendisine ibadet edilen, yüceltilen ve sığınılan varlıktır. 'Âlihe' (آلهة) ise bu vasıfları taşıdığı zannedilen, ancak gerçekte bu vasıflara sahip olmayan varlıkları ifade eder. Ayetteki kullanımı, kavmin Allah'tan başkasına yönelerek şirk koştuğunu açıkça ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İlah (إله), kulluk edilen, kendisine yönelinen ve tapınılan varlıktır. 'Âlihe' (آلهة) kelimesi, bu ayette, Allah'ın dışında, O'na ortak koşulan, uydurma tanrıları ifade eder. Bu, tevhidin zıddı olan şirkin bir tezahürüdür."}]},{"word":"بِسُلْطَـٰنٍۭ","root":"س ل ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Apaçık bir delil, kanıt veya yetki.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sultan (سلطان), Kur'an'da genellikle 'hüccet' (delil) veya 'burhan' (kanıt) anlamında kullanılır. Bu ayette 'apaçık bir sultan' (سلطان بيّن) ifadesi, putlara tapınmanın hiçbir mantıki veya ilahi delile dayanmadığını vurgular. Ashab-ı Kehf, kavimlerinden bu delili talep etmektedir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sultan (سلطان), 'güç, yetki, delil' anlamlarına gelir. Kur'an'da sıklıkla 'açık ve ikna edici delil' manasında kullanılır. Ayetteki 'bisultânin beyyin' (apaçık bir delil ile) ifadesi, şirk inancının hiçbir sağlam temele dayanmadığını, aksine delilsiz ve batıl olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sultan (سلطان) kelimesi, Kur'an'da hem 'otorite, güç' hem de 'delil, kanıt' anlamlarında geçer. Bu ayette, putlara tapınmanın haklılığını ispatlayacak hiçbir 'açık delil' bulunmadığını ifade eder. Ashab-ı Kehf, kavimlerinin inançlarının temelsizliğini bu kavramla ortaya koyar."}]},{"word":"ٱفْتَرَىٰ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Yalan uydurmak, iftira etmek, asılsız iddialarda bulunmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İfterâ (افترى), 'yalan uydurmak, asılsız isnatta bulunmak' anlamına gelir. Özellikle Allah'a karşı yalan uydurmak, O'na ortak koşmak veya O'nun hakkında doğru olmayan şeyler söylemek için kullanılır. Ayetteki 'Allah'a karşı yalan uyduran' ifadesi, şirkin en büyük zulüm olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İfterâ (افترى), 'bir şeyi asılsız olarak isnat etmek, yalan yere bir şey söylemek' demektir. Bu ayette, Allah'a ortak koşmanın, O'nun hakkında yalan uydurmakla eşdeğer olduğu belirtilir. Bu, tevhidin zıddı olan şirkin ne denli büyük bir günah olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İfterâ (افترى), bir şeyi gerçek dışı bir şekilde ortaya koymak, uydurmak demektir. Kur'an'da bu fiil, özellikle Allah'a karşı yalan uydurma, O'na ortaklar isnat etme bağlamında kullanılır. Ayetteki kullanımı, şirkin Allah'a karşı işlenmiş en büyük iftira olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","tevhid","kufur-sirk","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هَـٰٓؤُلَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰٓؤُلَآءِ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnîdir. Mübteda konumunda mahallen merfûdur.","gloss":"işte bunlar"},{"position":2,"surface":"قَوْمُنَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfûdur.","gloss":"kavmimiz"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûrdur.","gloss":"bizim"},{"position":3,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnîdir.","gloss":"edindiler"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnîdir.","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"دُونِهِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûrdur.","gloss":"O'ndan başka"},{"position":5,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûrdur.","gloss":"O'nun"},{"position":6,"surface":"ءَالِهَةً","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûbdur.","gloss":"tanrılar"},{"position":7,"surface":"لَّوْلَا","pos":"harf","posDetail":"Tahdîd Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْلَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tahdîd harfi olduğu için mebnîdir.","gloss":"neden olmasın ki"},{"position":8,"surface":"يَأْتُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfûdur.","gloss":"getirmezler mi"},{"position":9,"surface":"عَلَيْهِم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnîdir.","gloss":"üzerlerine"},{"position":9,"surface":"هِم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûrdur.","gloss":"onların"},{"position":10,"surface":"بِسُلْطَـٰنٍۭ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnîdir.","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"سُلْطَـٰنٍۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-ṭ","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûrdur.","gloss":"bir delil"},{"position":11,"surface":"بَيِّنٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيِّن","form":"Fey'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûrdur.","gloss":"açık"},{"position":12,"surface":"فَمَنْ","pos":"harf","posDetail":"İstînâf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstînâf harfi olduğu için mebnîdir.","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifhâm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i istifhâm olduğu için mebnîdir. Mübteda konumunda mahallen merfûdur.","gloss":"kim"},{"position":13,"surface":"أَظْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"أَظْلَم","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfûdur.","gloss":"daha zalim"},{"position":14,"surface":"مِمَّنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnîdir.","gloss":"-den, -dan"},{"position":14,"surface":"مَّنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûrdur.","gloss":"kimse"},{"position":15,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnîdir.","gloss":"iftira etti"},{"position":16,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnîdir.","gloss":"üzerine"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûrdur.","gloss":"Allah'a"},{"position":18,"surface":"كَذِبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûbdur.","gloss":"yalan"}]