# Kehf Sûresi, 42. Âyet (18:42)

> وَأُحِيطَ بِثَمَرِهِۦ فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلَىٰ مَآ أَنفَقَ فِيهَا وَهِىَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَيَقُولُ يَـٰلَيْتَنِى لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّىٓ أَحَدًا

*Ve uhîta bi-śemerihi fe-asbeha yukallibu keffeyhi ‘alâ mâ enfeka fîhâ ve hiye ḣâviyetun ‘alâ ‘urûşihâ veyekûlu yâ leytenî lem uşrik birabbî ehadâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Derken bütün serveti helak edildi. (Yıkılmış) çardakları üzerine çökmüş haldeki bağına yaptığı harcamalar karşısında ellerini oğuşturuyor ve şöyle diyordu: "Keşke Rabbime hiçbir kimseyi ortak koşmasaydım.."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/42

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, bir bahçenin helak oluşu ve sahibinin pişmanlığını tasvir ederken, malın geçiciliği ve Allah'a ortak koşmamanın önemi gibi temel inançsal ve ahlaki kavramları dilbilimsel bir derinlikle sunmaktadır. Kelimelerin seçimi, olayın şiddetini ve karakterin içsel durumunu güçlü bir şekilde yansıtmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أُحِيطَ","root":"ح و ط","rootLatin":"h-v-t","meaning":"Bahçenin ürünlerinin tamamen kuşatılıp yok edilmesi, helak olması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ihâta' kelimesinin bir şeyi çepeçevre kuşatmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'uhîta bi-semerihî' ifadesi, ürünlerin dışarıdan gelen bir felaketle tamamen sarılıp yok edildiğini, hiçbir şeyin kurtulamadığını vurgular. Bu, sadece bir zararı değil, topyekûn bir helakı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'uhîta bi-fulânin' ifadesinin 'helake uğradı, mahvoldu' anlamında mecazi bir kullanım olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bahçenin ürünlerinin tamamen yok olması, sahibinin tüm emeğinin boşa gitmesi ve maddi kaybın büyüklüğü bu mecazi anlamla pekiştirilir."}]},{"word":"ثَمَرِهِۦ","root":"ث م ر","rootLatin":"s-m-r","meaning":"Bahçenin meyveleri, ürünleri ve dolayısıyla sahibinin emeğinin karşılığı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semer' kelimesinin ağaçların meyveleri anlamına geldiğini ve bu ayette bahçenin tüm ürünlerini kapsadığını ifade eder. Bu, sadece yiyecek değil, aynı zamanda bahçenin ekonomik değerini ve sahibinin zenginliğini temsil eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semer' kelimesinin hem somut meyveler hem de bir işin sonucu, faydası anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'semerihî' ifadesi, bahçe sahibinin yatırımının ve emeğinin somut karşılığı olan ürünleri ve bu ürünlerin yok oluşuyla birlikte tüm çabasının boşa gitmesini ifade eder."}]},{"word":"يُقَلِّبُ","root":"ق ل ب","rootLatin":"k-l-b","meaning":"Ellerini pişmanlık ve üzüntüyle ovuşturmak, çevirmek.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'taklîb' kelimesinin bir şeyi bir yandan diğer yana çevirmek anlamına geldiğini ve 'taklîbu'l-keffeyn' ifadesinin şiddetli pişmanlık, üzüntü ve hayıflanma alameti olduğunu açıklar. Ayetteki bu kullanım, bahçe sahibinin yaşadığı derin içsel acıyı ve çaresizliği görsel bir şekilde betimler."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kalb' kökünün bir halden başka bir hale geçişi ifade ettiğini belirtir. 'Yukallibu keffeyhi' ifadesi, kişinin ellerini sürekli olarak çevirerek, yaşadığı şoku, pişmanlığı ve kaybın büyüklüğü karşısındaki çaresizliğini dışa vurmasını anlatır."}]},{"word":"خَاوِيَةٌ","root":"خ و ي","rootLatin":"h-v-y","meaning":"Yıkılmış, boş ve harabe haline gelmiş.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'havâ' fiilinin bir yerin boşalması, yıkılması ve harabeye dönmesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hiye hâviyetun alâ urûşihâ' ifadesi, bahçenin sadece ürünlerinin değil, çardaklarının da yıkılarak tamamen viraneye döndüğünü, geriye hiçbir şey kalmadığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'havâ' gibi kelimelerin Kur'an'da genellikle bir şeyin tamamen yok oluşunu, boşluğa dönüşmesini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'hâviye' kelimesi, bahçenin eski ihtişamından eser kalmadığını, tam bir yıkım ve boşluk içinde olduğunu gösterir, bu da sahibinin kaybının boyutunu artırır."}]},{"word":"عُرُوشِهَا","root":"ع ر ش","rootLatin":"a-r-ş","meaning":"Bahçenin çardakları, asmaları destekleyen yapılar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'arş' kelimesinin asma ve benzeri bitkilerin üzerine yayıldığı çardak veya destek yapısı anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'urûşihâ' ifadesi, bahçenin sadece meyvelerinin değil, aynı zamanda bu yapıların da yıkıldığını, bahçenin tamamen altüst olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'arş' kelimesinin bir şeyi yükselten ve destekleyen yapı olduğunu belirtir. Ayetteki 'hâviyetun alâ urûşihâ' ifadesi, bahçenin çardaklarının üzerine yıkıldığını, yani yıkımın o kadar şiddetli olduğunu ki destekleyici yapıların bile ayakta kalamadığını, her şeyin yerle bir olduğunu anlatır."}]},{"word":"أُشْرِكْ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular ve Allah'ın birliğine karşı gelmek, O'nunla birlikte başka varlıklara ilahlık atfetmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'lem uşrik bi-Rabbî ahaden' ifadesi, bahçe sahibinin yaşadığı felaket sonrası, asıl hatasının Allah'a ortak koşmak olduğunu idrak etmesini ve tevhide yönelme pişmanlığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şirk' kelimesinin sadece putlara tapmakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda Allah'tan başkasına güvenmek, malı ve mülkü Allah'tan bağımsız bir güç olarak görmek gibi anlamları da içerdiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, bahçe sahibinin zenginliğini kendi çabasına veya bahçesine atfetmesi, Allah'ın nimetini görmezden gelmesi bir tür şirk olarak yorumlanabilir ve bu pişmanlık bu anlayışa işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","mal-mulk","imtihan-bela","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أُحِيطَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-و-ط","rootLatin":"H-W-T","lemma":"إِحَاطَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kuşatıldı/yok edildi"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"-ile"},{"position":2,"surface":"ثَمَرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ث-م-ر","rootLatin":"TH-M-R","lemma":"ثَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"meyvesi/ürünü"},{"position":2,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"böylece"},{"position":3,"surface":"أَصْبَحَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ب-ح","rootLatin":"S-B-H","lemma":"إِصْبَاح","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":4,"surface":"يُقَلِّبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"Q-L-B","lemma":"تَقْلِيب","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"oğuşturuyordu"},{"position":5,"surface":"كَفَّيْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ف-ف","rootLatin":"K-F-F","lemma":"كَفّ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iki avucunu"},{"position":5,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"üzerine"},{"position":7,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":8,"surface":"أَنفَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"N-F-Q","lemma":"إِنْفَاق","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"harcadı"},{"position":9,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onda"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"iken"},{"position":10,"surface":"هِىَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"خَاوِيَةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-و-ي","rootLatin":"KH-W-Y","lemma":"خَاوِيَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"harap olmuş"},{"position":12,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"üzerinde"},{"position":13,"surface":"عُرُوشِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ر-ش","rootLatin":"'-R-SH","lemma":"عَرْش","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çardakları"},{"position":13,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"يَقُولُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"Q-W-L","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diyordu"},{"position":15,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"ey"},{"position":15,"surface":"لَيْتَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Temenni","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَيْتَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"keşke"},{"position":15,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Leyte'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":16,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"değil"},{"position":17,"surface":"أُشْرِكْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"SH-R-K","lemma":"إِشْرَاك","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"ortak koşmasaydım"},{"position":18,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"-e"},{"position":18,"surface":"رَبِّىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"R-B-B","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbime"},{"position":18,"surface":"ىٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":19,"surface":"أَحَدًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"A-H-D","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hiç kimseyi"}]