# Kehf Sûresi, 60. Âyet (18:60) > وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِفَتَىٰهُ لَآ أَبْرَحُ حَتَّىٰٓ أَبْلُغَ مَجْمَعَ ٱلْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِىَ حُقُبًا *Ve-iż kâle mûsâ lifetâhu lâ ebrahu hattâ ebluġa mecme'a-lbahrayni ev emdiye hukubâ(n)* **Meal (Diyanet):** Hani Musa, beraberindeki gence şöyle demişti: "İki denizin birleştiği yere varıncaya kadar durmayacağım, ya da uzun zaman gideceğim." **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/60 --- ## Tefsir {"topics":["kissa-musa","peygamberlik","ilim-hikmet"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için takdiren merfû","gloss":"Musa"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için, -e"},{"position":4,"surface":"فَتَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ت-ي","rootLatin":"f-t-y","lemma":"فَتَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için takdiren mecrûr","gloss":"genç arkadaş"},{"position":4,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":6,"surface":"أَبْرَحُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ر-ح","rootLatin":"b-r-h","lemma":"بَرِحَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ayrılmam, devam ederim"},{"position":7,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"e kadar"},{"position":8,"surface":"أَبْلُغَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb","gloss":"ulaşırım"},{"position":9,"surface":"مَجْمَعَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-'-","lemma":"مَجْمَع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"birleşme yeri"},{"position":10,"surface":"ٱلْبَحْرَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iki deniz"},{"position":11,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"veya"},{"position":12,"surface":"أَمْضِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ض-ي","rootLatin":"m-d-y","lemma":"مَضَىٰ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"geçerim, yürürüm"},{"position":13,"surface":"حُقُبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ق-ب","rootLatin":"h-q-b","lemma":"حُقُب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"yıllarca, uzun zaman"}] ## Kelime Tahlili {"summary":"Kehf Suresi 60. ayet, Hz. Musa'nın ilim yolculuğundaki azmini ve kararlılığını ifade eden önemli kavramlar içermektedir. Ayet, 'fetâ', 'ebrâh', 'ebluğ', 'mecma'' ve 'hukub' gibi kelimelerle bu yolculuğun mahiyetini ve süresini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَتَىٰهُ","root":"ف ت ى","rootLatin":"f-t-y","meaning":"Hz. Musa'nın genç yol arkadaşı, hizmetkarı veya öğrencisi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fetâ (فَتَى) kelimesi, genç, delikanlı anlamına gelir. Kur'an'da bazen hizmetkar veya öğrenci anlamında da kullanılır. Bu ayette, Hz. Musa'ya eşlik eden ve ondan ilim öğrenen genç yol arkadaşı Yûşa' b. Nûn'u ifade eder. (el-Müfredât, s. 627)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fetâ (فَتَى) kelimesi, burada 'hâdim' (hizmetçi) anlamındadır. Hz. Musa'nın yolculuğunda ona yardımcı olan kişiyi belirtir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 396)"}]},{"word":"أَبْرَحُ","root":"ب ر ح","rootLatin":"b-r-h","meaning":"Ayrılmak, vazgeçmek, bir yerden ayrılmak veya bir işi bırakmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lâ ebrâh (لَا أَبْرَحُ) ifadesi, 'lâ ezâlü' (devam edeceğim, ayrılmayacağım) anlamındadır. Hz. Musa'nın kararlılığını ve bu yolculuktan vazgeçmeyeceğini vurgular. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 278)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Berih (بَرِحَ) fiili, bir yerden ayrılmak veya bir durumu terk etmek anlamına gelir. 'Lâ ebrâh' ise, 'ayrılmayacağım, devam edeceğim' şeklinde olumsuzlukla birlikte süreklilik ve azim ifade eder. (el-Müfredât, s. 120)"}]},{"word":"أَبْلُغَ","root":"ب ل غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Ulaşmak, varmak, bir hedefe erişmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Buluğ (بُلُوغ), bir şeyin sonuna veya hedefine ulaşmaktır. Bu ayette, Hz. Musa'nın 'iki denizin birleştiği yere' ulaşma hedefini ve bu hedefe varma arzusunu ifade eder. (el-Müfredât, s. 129)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Buluğ (بُلُوغ), bir şeyin nihayetine ermek, maksada ulaşmaktır. Hz. Musa'nın ilim yolculuğundaki varış noktasını, yani Hızır ile buluşacağı yeri işaret eder. (el-Külliyyât, s. 222)"}]},{"word":"مَجْمَعَ","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-'-","meaning":"Birleşme yeri, toplanma noktası.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cem' (جَمْع), bir araya getirmek, toplamak demektir. Mecma' (مَجْمَع) ise, toplanma yeri, birleşme noktasıdır. Ayette geçen 'mecma'u'l-bahreyn' (iki denizin birleştiği yer), mecazi olarak ilahi bilginin veya iki farklı bilginin buluştuğu yeri ifade edebilir. (el-Müfredât, s. 200)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cem' kökünden türeyen kelimeler, Kur'an'da genellikle bir araya gelme, toplama ve birleştirme anlamlarını taşır. 'Mecma'' kavramı, burada iki farklı su kütlesinin fiziksel birleşimi olabileceği gibi, aynı zamanda iki farklı bilgi veya hikmetin (Hz. Musa'nın şeriat bilgisi ve Hızır'ın ledünni bilgisi) buluşma noktasını da sembolize eder. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 125)"}]},{"word":"حُقُبًا","root":"ح ق ب","rootLatin":"h-k-b","meaning":"Uzun bir zaman dilimi, yıllar.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hukub (حُقُب), uzun bir zaman dilimi, yıllar demektir. Ayette, Hz. Musa'nın hedefine ulaşmak için ne kadar uzun bir süre yolculuk yapmaya hazır olduğunu gösterir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 105)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hukub (حُقُب), bir veya daha fazla yıl süren uzun bir zaman dilimini ifade eder. Bu kelime, Hz. Musa'nın ilim arayışındaki kararlılığının ve sabrının boyutunu vurgular; gerekirse çok uzun yıllar boyunca bu arayışa devam edeceğini belirtir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 42)"}]}]} ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *18/60* - **Genç ve Elmas Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/60* - **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/60* - **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/60* - **Genç ve Elmas Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/60*