# Kehf Sûresi, 61. Âyet (18:61) > فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَٱتَّخَذَ سَبِيلَهُۥ فِى ٱلْبَحْرِ سَرَبًا *Felemmâ beleġâ mecme'a beynihimâ nesiyâ hûtehumâ fetteḣaże sebîlehu fî-lbahri serabâ(n)* **Meal (Diyanet):** Onlar iki denizin birleştiği yere varınca, balıklarını unuttular. Balık denizde yolunu tutup kayıp gitti. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/61 --- ## Tefsir {"topics":["kissa-musa","gayb","imtihan-bela"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"بَلَغَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"مَجْمَعَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-'","lemma":"مَجْمَع","form":"Mef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"birleşme yeri","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"بَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"arası","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هِمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ikisinin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"نَسِيَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-س-ي","rootLatin":"n-s-y","lemma":"نَسِيَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"unuttular","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"حُوتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-و-ت","rootLatin":"h-w-t","lemma":"حُوت","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"balık","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"هُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ikisinin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"ٱتَّخَذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"سَبِيلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yolunu","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ٱلْبَحْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"deniz","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"سَرَبًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ر-ب","rootLatin":"s-r-b","lemma":"سَرَب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"bir delik","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"}] ## Kelime Tahlili {"summary":"Kehf Suresi 61. ayet, Hz. Musa ve genç arkadaşının yolculuğunda balığın kayboluşunu anlatır. Ayet, 'meczema', 'nesiya', 'hût' ve 'serab' gibi anahtar kavramlar üzerinden, ilahi takdirin ve unutkanlığın yolculuktaki rolünü dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"بَلَغَا","root":"ب ل غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"İki kişinin bir yere ulaşması, varması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bülûğ' kelimesinin bir şeye ulaşmak, son noktasına varmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'belagâ' fiili, Hz. Musa ve arkadaşının belirli bir hedefe, yani iki denizin birleştiği yere varmalarını ifade eder. Bu, fiziksel bir ulaşımın yanı sıra, ilahi bir takdirin de gerçekleştiği bir dönüm noktasını işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'bülûğ'u bir şeyin nihayetine ermesi, kemale ulaşması olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, yolculuğun belirli bir aşamasının tamamlandığını ve yeni bir olayın (balığın kaybolması) vuku bulacağı ana gelindiğini gösterir. Bu, sadece bir yere varmak değil, aynı zamanda bir olayın başlangıcı için gerekli şartların oluşmasıdır."}]},{"word":"مَجْمَعَ","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-ʿ","meaning":"İki şeyin birleştiği, toplandığı yer.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mecma'' kelimesini 'iki şeyin bir araya geldiği yer' olarak açıklar. Ayetteki 'mecma'a beynihimâ' ifadesi, iki denizin birleştiği, yani suların karıştığı coğrafi bir noktayı ifade eder. Bu nokta, aynı zamanda hikayenin kritik bir anının geçtiği yerdir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mecma'' kelimesinin mecazi olarak da kullanılabileceğini belirtse de, bu ayetteki kullanımının daha çok somut bir birleşme noktasına işaret ettiğini vurgular. İki denizin birleştiği yer, balığın kaybolduğu ve Hz. Musa'nın aradığı kul ile karşılaşacağı yer olması hasebiyle sembolik bir öneme de sahiptir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'cem'' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle bir araya gelme, toplama ve birleştirme anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Mecma'' bu bağlamda, sadece fiziksel bir birleşme noktası değil, aynı zamanda ilahi bir planın iki farklı unsurunun (Hz. Musa'nın yolculuğu ve Hızır ile karşılaşması) birleştiği bir kavşak noktasıdır."}]},{"word":"نَسِيَا","root":"ن س ي","rootLatin":"n-s-y","meaning":"İki kişinin bir şeyi unutması, hatırdan çıkarması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nisyan'ı bir şeyi hatırdan çıkarmak, unutmak olarak tanımlar. Ayetteki 'nesiyâ' fiili, Hz. Musa ve arkadaşının balığı unutmalarını ifade eder. Bu unutkanlık, ilahi bir takdirin parçasıdır ve balığın kaybolmasına zemin hazırlar. Râgıb, nisyanın bazen kasıtlı, bazen de kasıtsız olabileceğini belirtir; bu durumda kasıtsız bir unutkanlıktır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nisyan' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir şeyi gözden kaçırma, ihmal etme ve dolayısıyla bir olayın seyrini değiştirme potansiyeli taşıyan bir eylem olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nesiyâ', balığın kayboluşu için bir vesile teşkil eden, ancak ilahi hikmetin bir parçası olan bir unutkanlıktır."}]},{"word":"حُوتَهُمَا","root":"ح و ت","rootLatin":"h-w-t","meaning":"İki kişiye ait olan balık.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hût' kelimesinin genel olarak balık anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'hût' ise, Hz. Musa ve arkadaşının yanlarında taşıdıkları, dirilip denize atlayacak olan özel balıktır. Bu balık, hikayenin anahtar sembollerinden biridir ve ilahi bir mucizeyi temsil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hût' kelimesinin büyük balıklar için kullanıldığını ve Kur'an'da farklı bağlamlarda geçtiğini ifade eder. Bu ayetteki 'hût', sadece bir balık olmaktan öte, ilahi bir işaretin taşıyıcısıdır ve Hz. Musa'nın aradığı kul ile karşılaşmasının alametidir."}]},{"word":"سَرَبًا","root":"س ر ب","rootLatin":"s-r-b","meaning":"Balığın denizde açtığı yol, tünel gibi iz.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'serab' kelimesinin 'yol, geçit' anlamına geldiğini ve bu ayette balığın denizde açtığı, adeta bir tünel gibi iz bırakan yolu ifade ettiğini belirtir. Bu, balığın mucizevi bir şekilde denizde hareket ettiğini ve geride belirgin bir iz bıraktığını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'serab' kelimesinin mecazi olarak da kullanılabileceğini, ancak bu ayetteki kullanımının balığın denizde açtığı somut bir yolu ifade ettiğini belirtir. Bu yol, sadece bir iz değil, aynı zamanda ilahi bir mucizenin görsel bir kanıtıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'serab' kelimesinin 'su içinde açılan yol' veya 'toprak altında açılan tünel' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'serabâ' kelimesi, balığın denizde adeta bir tünel açarak ilerlemesini, bu durumun olağanüstülüğünü ve ilahi kudretin bir göstergesi olduğunu vurgular."}]}]} ## Tefsir [{"position":1,"translit":"Felemmâ"},{"position":2,"translit":"beleġâ"},{"position":3,"translit":"mecme'a"},{"position":4,"translit":"beynihimâ"},{"position":5,"translit":"nesiyâ"},{"position":6,"translit":"hûtehumâ"},{"position":7,"translit":"fetteḣaże"},{"position":8,"translit":"sebîlehu"},{"position":9,"translit":"fî"},{"position":10,"translit":"lbahri"},{"position":11,"translit":"serabâ(n)"}]