# Kehf Sûresi, 65. Âyet (18:65)

> فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَآ ءَاتَيْنَـٰهُ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَعَلَّمْنَـٰهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا

*Fevecedâ ‘abden min ‘ibâdinâ âteynâhu rahmeten min ‘indinâ ve'allemnâhu min ledunnâ ‘ilmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Derken kullarımızdan bir kul buldular ki, biz ona katımızdan bir rahmet vermiş, kendisine tarafımızdan bir ilim öğretmiştik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/65

---

## Tefsir

{"topics":["ilim-hikmet","peygamberlik","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"وَجَدَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"buldular"},{"position":2,"surface":"عَبْدًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir kul"},{"position":3,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"عِبَادِنَآ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عِبَاد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kulları"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"bizim"},{"position":5,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":5,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":6,"surface":"رَحْمَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rahmet"},{"position":7,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"عِندِنَا","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"katımız"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"bizim"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"عَلَّمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öğrettik"},{"position":9,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":10,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"لَّدُنَّا","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ل-د-ن","rootLatin":"l-d-n","lemma":"لَدُنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"katımızdan"},{"position":11,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"bizim"},{"position":12,"surface":"عِلْمًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ilim"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi'nin 65. ayeti, Hz. Musa ve Hızır kıssasının başlangıcında, ilahi lütuf ve özel bilginin bir kul üzerindeki tecellisini anlatmaktadır. Ayet, 'abd' (kul), 'rahmet' (rahmet) ve 'ilm' (ilim) kavramları üzerinden Allah'ın seçtiği kullarına bahşettiği özel ihsanları vurgular.","keyConcepts":[{"word":"عَبْدًا","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk eden, O'nun iradesine boyun eğen kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kelimesini 'boyun eğmek, itaat etmek' anlamındaki 'ubûdiyet' kökünden türemiş olarak açıklar. Ayetteki 'abden' ifadesi, Allah'ın özel lütfuna mazhar olan Hızır'ın, Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk eden bir şahsiyet olduğunu vurgular. Bu, sadece bir isim değil, aynı zamanda bir vasıftır; Allah'ın iradesine tam teslimiyet gösteren kişi."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' kelimesinin hem hürriyetin zıttı olan köle anlamında hem de Allah'a kulluk eden kişi anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, 'abd' kelimesi, Allah'ın mülkünde olan ve O'na ibadet eden bir varlık olarak Hızır'ı ifade eder. Bu, onun Allah katındaki özel konumunu ve seçilmişliğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'abd' kavramının, insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve O'na karşı sorumluluğunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'abd', Allah'ın özel lütfuna mazhar olan kişinin, bu lütfu ancak Allah'a tam bir kullukla hak ettiğini ve bu lütfun da yine Allah'ın mutlak iradesinin bir tecellisi olduğunu gösterir."}]},{"word":"رَحْمَةً","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına yönelik şefkat, merhamet ve lütfu.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rahmet' kelimesinin temel anlamının 'şefkat ve acıma' olduğunu belirtir. Ayetteki 'rahmeten min indinâ' ifadesi, bu rahmetin doğrudan Allah katından geldiğini ve Hızır'a bahşedilen özel bir lütuf olduğunu gösterir. Bu rahmet, onun ilahi bilgiye erişimini sağlayan bir önkoşuldur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'rahmet'i, 'kalpteki incelik ve acıma duygusu' olarak tanımlar ve Allah'a nispet edildiğinde 'ihsan ve nimet' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'rahmeten' kelimesi, Hızır'a verilen ilmin bir sonucu değil, aksine ilmin verilmesine sebep olan ilahi bir bağış ve lütuf olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rahmet' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, genellikle Allah'ın kullarına yönelik lütuf, ihsan ve merhametini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'rahmet', Hızır'a verilen özel ilmin kaynağı olan ilahi bir ihsandır; bu, onun sıradan bir kuldan farklılaşmasını sağlayan bir nimettir."}]},{"word":"عَلَّمْنَاهُ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ın birine bilgi öğretmesi, ilham etmesi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'allemnâhu' fiilinin, Allah'ın doğrudan ve aracısız bir şekilde bilgi verdiğini ifade ettiğini belirtir. Bu, Hızır'a verilen ilmin, beşeri öğrenme süreçlerinden farklı, ilahi bir kaynaktan geldiğini ve bu bilginin özel bir nitelik taşıdığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ta'lîm' (öğretme) fiilinin, bir şeyi başkasına bildirmek ve onu o şey hakkında bilgilendirmek anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'allemnâhu' ifadesi, Allah'ın Hızır'a, beşerî yollarla elde edilemeyecek, doğrudan ilahi bir ilim bahşettiğini ve bu ilmin onun özel misyonu için gerekli olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ilm' ve 'ta'lîm' kavramlarının, sadece bilgi edinmeyi değil, aynı zamanda hikmet ve derin anlayışı da içerdiğini belirtir. 'Allemnâhu' fiili, Hızır'a verilen ilmin, olayların zahirinin ötesindeki hakikatleri kavrama yeteneği olduğunu ve bu ilmin, Allah'ın doğrudan bir lütfu olduğunu gösterir."}]},{"word":"عِلْمًا","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah katından gelen, özel ve derin bilgi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ilm'i, 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'ilmen' kelimesi, Hızır'a verilen bilginin sıradan bir bilgi olmadığını, 'ledünnî' yani Allah katından gelen, özel ve derin bir bilgi olduğunu ifade eder. Bu bilgi, olayların iç yüzünü ve hikmetini kavramayı sağlar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ilm'in, 'bir şeyin hakikatini olduğu gibi bilmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ilmen' ifadesi, Hızır'a verilen ilmin, geleceğe dair veya olayların gizli yönlerine dair bir bilgi olduğunu, bu bilginin Allah'ın özel bir ihsanı olduğunu ve bu sayede onun, Hz. Musa'nın anlayamadığı olayları açıklayabildiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilm' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, ancak bu ayetteki 'min ledünnâ ilmen' ifadesinin, beşeri çabalarla elde edilemeyen, doğrudan ilahi bir vahiy veya ilham yoluyla gelen özel bir bilgi türünü ifade ettiğini belirtir. Bu, Hızır'ın hikmetli eylemlerinin temelini oluşturan bilgidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *18/65*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *18/65*
- **Duhân Sûresi** · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (27)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kehf sûresi 65. âyetinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (27)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **Duhân Sûresi** · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **Zâriyât Sûresi** · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **Zâriyât Sûresi** · *Kehf suresi 65. Ayette*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan DENKÇİ · *Kehf sûresi 65. âyetinde*