# Kehf Sûresi, 66. Âyet (18:66)

> قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَىٰٓ أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا

*Kâle lehu mûsâ hel ettebi'uke ‘alâ en tu'allimeni mimmâ ‘ullimte ruşdâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Musa ona, "Sana öğretilen bilgilerden bana, doğruya iletici bir bilgi öğretmen için sana tabi olayım mı?" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/66

---

## Tefsir

{"topics":["ilim-hikmet","peygamberlik","kissa-musa"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"ona"},{"position":3,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû takdiren","gloss":"Musa"},{"position":4,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı, mi"},{"position":5,"surface":"أَتَّبِعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"takip edeyim"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"seni"},{"position":6,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzere"},{"position":7,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":8,"surface":"تُعَلِّمَنِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"öğretmen"},{"position":8,"surface":"نِ","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"beni"},{"position":9,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den, dan"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"şey"},{"position":10,"surface":"عُلِّمْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sana öğretilen"},{"position":11,"surface":"رُشْدًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ش-د","rootLatin":"r-sh-d","lemma":"رُشْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"doğru yol, rüşd"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi 66. ayet, Hz. Musa'nın Hızır'dan ilim öğrenme arzusunu dile getirdiği bir diyalogu sunar. Ayet, ilim talep etme, öğretme ve doğru yolu bulma kavramları etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"أَتَّبِعُكَ","root":"ت ب ع","rootLatin":"t-b-a","meaning":"Birinin peşinden gitmek, onu takip etmek, izinden yürümek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tebea' fiilini bir şeyin izinden gitmek, onu takip etmek olarak açıklar. Ayette Hz. Musa'nın, Hızır'ın ilmini öğrenmek amacıyla onunla birlikte hareket etme, onun rehberliğine girme isteğini ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir takip değil, aynı zamanda fikri ve manevi bir tabi olma arzusudur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ittibâ'' kelimesini birinin yolunu izlemek, onun arkasından gitmek ve onunla aynı doğrultuda hareket etmek olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Hz. Musa'nın Hızır'ın ilim ve hikmet yoluna tabi olma, onun öğretilerini benimseme ve uygulama niyetini gösterir."}]},{"word":"تُعَلِّمَنِ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Birine bilgi aktarmak, öğretmek, bildirmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ta'lîm' kelimesini bir şeyi başkasına bildirmek, öğretmek olarak açıklar. Ayette Hz. Musa'nın Hızır'dan, Allah tarafından kendisine öğretilen özel ilimden kendisine de öğretmesini talep ettiğini belirtir. Bu, sadece kuru bilgi aktarımı değil, aynı zamanda hikmet ve derin anlayışın paylaşılmasıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ilm' kökünden türeyen 'ta'lîm' fiilini, bir şeyi başkasına açıklamak, öğretmek ve onu bilgilendirmek olarak tanımlar. Ayetteki 'tu'allimenî' ifadesi, Hızır'ın sahip olduğu ve Allah'tan gelen 'rüşd' (doğru yol) içeren bilgiyi Hz. Musa'ya aktarması talebini vurgular."}]},{"word":"عُلِّمْتَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Kendisine öğretilmiş olan, ilham edilmiş bilgi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ulimtu' ifadesini, Allah tarafından kendisine öğretilen, ilham edilen bilgi olarak yorumlar. Ayette Hızır'ın sahip olduğu bilginin beşeri bir çabayla değil, ilahi bir lütuf ve öğretimle elde edildiğine işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi değil, aynı zamanda hikmet ve derin anlayış anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ullimte' ifadesi, Hızır'a Allah tarafından bahşedilen, sıradan bilginin ötesinde, olayların iç yüzünü ve hikmetini kavrama yeteneğini ifade eder."}]},{"word":"رُشْدًا","root":"ر ش د","rootLatin":"r-ş-d","meaning":"Doğru yol, hidayet, olgunluk, isabetli karar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rüşd' kelimesini doğru yola ulaşmak, hakikati bulmak, olgunluk ve isabetli karar vermek olarak açıklar. Ayetteki 'rüşden' ifadesi, Hızır'ın sahip olduğu bilginin sadece bir bilgi yığını değil, aynı zamanda doğruya ve hayra götüren, hikmetli ve yol gösterici bir bilgi olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rüşd' kelimesinin Kur'an'da genellikle doğru yolu bulma, hidayet ve olgunluk anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette Hz. Musa'nın Hızır'dan talep ettiği şey, sadece bilgi değil, o bilginin kendisini doğruya, olgunluğa ve hikmete ulaştıracak olan 'rüşd' yönüdür."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'rüşd' kelimesini doğruya isabet etmek, hidayet bulmak ve olgunlaşmak olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hızır'ın ilminin, Hz. Musa'yı doğruya ve hikmete yönlendirecek, ona yol gösterecek bir niteliğe sahip olduğunu ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/66*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/66*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/66*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/66*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/66*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/66*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/66*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/66*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/66*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/66*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/66*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/66*