# Kehf Sûresi, 74. Âyet (18:74)

> فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا لَقِيَا غُلَـٰمًا فَقَتَلَهُۥ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةًۢ بِغَيْرِ نَفْسٍ لَّقَدْ جِئْتَ شَيْـًٔا نُّكْرًا

*Fentalekâ hattâ iżâ lakiyâ ġulâmen fekatelehu kâle ekatelte nefsen zekiyyeten biġayri nefsin lekad ci/te şey-en nukrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Yine yola koyuldular. Nihayet bir erkek çocukla karşılaştıklarında, adam (hemen) onu öldürdü. Musa, "Bir cana karşılık olmaksızın suçsuz birini mi öldürdün? Andolsun çok kötü bir iş yaptın!" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/74

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","adalet","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"ٱنطَلَقَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-ل-ق","rootLatin":"ṭ-l-q","lemma":"اِنْطَلَقَ","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yine gittiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonunda","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"لَقِيَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"لَقِيَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rastladılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"غُلَـٰمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ل-م","rootLatin":"ġ-l-m","lemma":"غُلَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir erkek çocuğa","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hemen","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"قَتَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürdü","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":8,"surface":"قَتَلْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürdün","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":9,"surface":"نَفْسًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir canı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"زَكِيَّةًۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"زَكِيَّة","form":"Fa'île","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"masum","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"غَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"ġ-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karşılık olmaksızın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"نَفْسٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bir can","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"لَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"doğrusu","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tahkîk edatı"},{"position":14,"surface":"جِئْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":15,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":16,"surface":"نُّكْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ن-ك-ر","rootLatin":"n-k-r","lemma":"نُكْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"pek kötü","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi'nin 74. ayeti, Hızır'ın bir çocuğu öldürmesi olayını anlatır ve Musa'nın bu eyleme tepkisini dile getirir. Ayet, 'öldürme', 'can/nefis' ve 'kötü/çirkin iş' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi hikmetin insan idrakini aşan yönlerini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"لَقِيَا","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Karşılaşmak, rastlamak anlamına gelir ve burada Hızır ile Musa'nın bir çocukla karşılaşmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'لقي' fiilinin bir şeyle yüz yüze gelmek, ona ulaşmak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'لقيا غلامًا' ifadesi, Hızır ve Musa'nın yolda giderken bir çocukla aniden karşılaşmalarını, ona denk gelmelerini anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'لقي' fiilinin 'bulmak, rastlamak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Hızır ve Musa'nın yolda giderken tesadüfen bir çocuğa rastladıklarını, onunla karşılaştıklarını belirtir."}]},{"word":"فَقَتَلَهُۥ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Öldürmek, canına kıymak fiilidir ve Hızır'ın çocuğu öldürme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'قتل' kelimesinin 'can almak, hayatına son vermek' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'فقتله' ifadesi, Hızır'ın herhangi bir sebep olmaksızın görünen bir masumun canına kıyması eylemini vurgular ve Musa'nın şaşkınlığını tetikler."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'قتل' fiilinin bir canlının hayatına son vermek olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Hızır'ın görünüşte haksız yere bir çocuğun hayatına son vermesi eylemini ifade eder ve bu durum, Musa'nın şeriat hükümlerine göre kabul edilemez bulduğu bir fiildir."}]},{"word":"نَفْسًا","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"Can, ruh, kişi anlamına gelir ve burada öldürülen masum çocuğu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nefis' kelimesinin hem ruh, hem beden, hem de bir bütün olarak insan için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'نفسًا زكيةً' ifadesi, öldürülen çocuğun masumiyetini ve canını vurgular, Musa'nın bu eylemi neden sorguladığını açıklar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nefis' kelimesinin farklı bağlamlarda 'can, ruh, zat, kişi' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Ayetteki 'نفسًا زكيةً' ifadesi, öldürülenin bir insan canı olduğunu ve bu canın 'masum' sıfatıyla nitelendirilerek eylemin vahametinin altının çizildiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nefis' kavramının Kur'an'da genellikle 'benlik, ruh, can' anlamlarında kullanıldığını ve insanın özünü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'نفسًا زكيةً' ifadesi, öldürülenin sadece bir beden değil, aynı zamanda bir 'can' olduğunu ve bu canın 'temiz, masum' niteliğiyle ahlaki bir değer taşıdığını vurgular."}]},{"word":"زَكِيَّةًۢ","root":"ز ك و","rootLatin":"z-k-w","meaning":"Temiz, masum, arınmış anlamına gelir ve öldürülen çocuğun günahsızlığını niteler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zekâ' kökünün 'artma, temizlenme, arınma' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Zekiyye' kelimesi ise 'temiz, günahsız, arınmış' demektir. Ayetteki 'نفسًا زكيةً' ifadesi, öldürülen çocuğun henüz günah işlememiş, masum bir can olduğunu vurgulayarak Hızır'ın eyleminin Musa nezdindeki şok edici boyutunu ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zekâ' kelimesinin 'temiz olmak, arınmak, büyümek ve gelişmek' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'زكيةً' kelimesi, çocuğun günah ve kötülüklerden arınmış, saf ve masum bir varlık olduğunu belirtir, bu da Musa'nın itirazının temelini oluşturur."}]},{"word":"نُّكْرًا","root":"ن ك ر","rootLatin":"n-k-r","meaning":"Çirkin, kötü, yadırganan, inkâr edilen bir iş anlamına gelir ve Hızır'ın eyleminin Musa tarafından nasıl algılandığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nükr' kelimesinin 'çirkin, kötü, yadırganan, bilinmeyen ve kabul edilemez' bir şey olduğunu belirtir. Ayetteki 'شيئًا نكرًا' ifadesi, Musa'nın Hızır'ın eylemini kendi şeriat bilgisi ve ahlaki anlayışına göre son derece kötü, kabul edilemez ve şaşırtıcı bulduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nükr' kelimesinin 'akıl ve şeriat tarafından çirkin görülen, yadırganan' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'شيئًا نكرًا' ifadesi, Hızır'ın yaptığı işin Musa tarafından hem aklen hem de dinen kabul edilemez, son derece kötü ve şaşırtıcı bir fiil olarak değerlendirildiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nükr' kelimesinin 'bilinmeyen, tanınmayan, alışılmadık ve bu nedenle yadırganan, çirkin görülen' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'شيئًا نكرًا' ifadesi, Musa'nın Hızır'ın eylemini kendi bilgi ve tecrübesi dışında, alışılmadık ve bu nedenle de son derece kötü ve yadırganan bir iş olarak gördüğünü ifade eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fentalekâ"},{"position":2,"translit":"hattâ"},{"position":3,"translit":"iżâ"},{"position":4,"translit":"lakiyâ"},{"position":5,"translit":"ġulâmen"},{"position":6,"translit":"fekatelehu"},{"position":7,"translit":"kâle"},{"position":8,"translit":"ekatelte"},{"position":9,"translit":"nefsen"},{"position":10,"translit":"zekiyyeten"},{"position":11,"translit":"biġayri"},{"position":12,"translit":"nefsin"},{"position":13,"translit":"lekad"},{"position":14,"translit":"ci/te"},{"position":15,"translit":"şey-en"},{"position":16,"translit":"nukrâ(n)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *18/74*