# Kehf Sûresi, 83. Âyet (18:83)

> وَيَسْـَٔلُونَكَ عَن ذِى ٱلْقَرْنَيْنِ ۖ قُلْ سَأَتْلُوا۟ عَلَيْكُم مِّنْهُ ذِكْرًا

*Veyes-elûneke ‘an żî-lkarneyn(i)(s) kul seetlû ‘aleykum minhu żikrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) Bir de sana Zülkarneyn hakkında soru soruyorlar. De ki: "Size ondan bir anı okuyacağım."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/83

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","peygamberlik","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَيَسْـَٔلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"soruyorlar"},{"position":1,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sana"},{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hakkında"},{"position":3,"surface":"ذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"ذ-و-و","rootLatin":"dh-w-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sahibi"},{"position":4,"surface":"ٱلْقَرْنَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ن","rootLatin":"q-r-n","lemma":"قَرْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iki boynuz"},{"position":5,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de"},{"position":6,"surface":"سَأَتْلُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-w","lemma":"تَلَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"okuyacağım/anlatacağım"},{"position":6,"surface":"سَ","pos":"harf","posDetail":"Gelecek Zaman Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yakında"},{"position":7,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":7,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":8,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den/dan"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":9,"surface":"ذِكْرًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir anma/zikir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi'nin 83. ayeti, Zülkarneyn kıssasının başlangıcını işaret eder. Ayet, Hz. Peygamber'e yöneltilen bir soruya cevaben, Zülkarneyn hakkında bir 'zikr'in okunacağını bildirmektedir. Bu ayetteki anahtar kavramlar, sorunun yöneltilmesi, Zülkarneyn'in kimliği ve anlatılacak olan 'zikr'in mahiyeti üzerine odaklanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَسْـَٔلُونَكَ","root":"س-أ-ل","rootLatin":"s-e-l","meaning":"Hz. Peygamber'e yöneltilen bir soru sorma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'سأل' (se'ele) kelimesinin bir şeyin bilgisini veya varlığını talep etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'يَسْـَٔلُونَكَ' ifadesi, müşriklerin veya Yahudilerin Zülkarneyn hakkında bilgi edinme arayışını, yani Hz. Peygamber'den bu konuda açıklama talep etmelerini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'سأل' fiilinin Kur'an'da bazen 'haber almak' veya 'bilgi istemek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Zülkarneyn'in kimliği ve hikayesi hakkında bir merak ve bilgi edinme isteğini yansıtır."}]},{"word":"ذِى ٱلْقَرْنَيْنِ","root":"ذ-و / ق-ر-ن","rootLatin":"z-v / k-r-n","meaning":"İki boynuzlu veya iki çağa/nesle sahip olan kişi anlamına gelen özel bir isimdir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ذو القرنين' (Zülkarneyn) isminin 'iki boynuz sahibi' veya 'iki tarafın sahibi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Kur'an'da adı geçen ve hakkında soru sorulan gizemli bir şahsiyeti ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'قرن' (karn) kelimesinin hem 'boynuz' hem de 'nesil, çağ' anlamlarına gelebileceğini açıklar. 'Zülkarneyn' terkibi, bu kişinin iki boynuzu olmasından veya dünyanın doğusuna ve batısına ulaşmasından ya da iki büyük çağa şahit olmasından dolayı bu isimle anıldığına işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki özel isimlerin genellikle belirli bir sembolik veya ahlaki anlam taşıdığını belirtir. Zülkarneyn, Kur'an'da ilahi kudretin ve adaletin bir temsilcisi olarak sunulan, geniş topraklara hükmeden ve hikmet sahibi bir lider figürüdür."}]},{"word":"سَأَتْلُوا۟","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-v","meaning":"Hz. Peygamber'in Zülkarneyn hakkında bir anlatım veya kıssa okuyacağını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'تلا' (telâ) fiilinin 'bir şeyi takip etmek, ardı sıra okumak' anlamına geldiğini belirtir. Kur'an bağlamında ise genellikle 'ayet okumak, kıssa anlatmak' anlamında kullanılır. Ayetteki 'سَأَتْلُوا۟' ifadesi, Hz. Peygamber'in Zülkarneyn'in hikayesini, Allah'tan aldığı vahiyle insanlara aktaracağını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'تلا' fiilinin 'okumak, anlatmak, takip etmek' gibi anlamlara geldiğini ve Kur'an'da genellikle bir metni veya haberi aktarma bağlamında kullanıldığını ifade eder. Burada, Zülkarneyn'in kıssasının bir anlatım şeklinde sunulacağını vurgular."}]},{"word":"ذِكْرًا","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Zülkarneyn hakkında bir anma, hatırlatma veya anlatım anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ذكر' (zikr) kelimesinin 'hatırlama, anma, söz etme, şeref, öğüt' gibi geniş anlamlara sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'ذِكْرًا' ifadesi, Zülkarneyn'in hayatından alınacak dersleri, onunla ilgili önemli bilgileri içeren bir anlatım veya kıssa olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ذكر' kelimesinin Kur'an'da 'haber, kıssa, öğüt' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'ذِكْرًا' ifadesi, Zülkarneyn'in hikayesinin sadece bir anlatım değil, aynı zamanda ibret alınacak yönleri olan bir haber olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zikr' kavramının Kur'an'da hem 'hatırlama' hem de 'anlatma, bahsetme' anlamlarında kullanıldığını vurgular. Zülkarneyn kıssası bağlamında, bu kelime, geçmiş bir olayın veya şahsiyetin, ders çıkarılması amacıyla yeniden gündeme getirilmesini ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/83*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18/83*