# Kehf Sûresi, 90. Âyet (18:90) > حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ ٱلشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَىٰ قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتْرًا *Hattâ iżâ beleġa matli'a-şşemsi vecedehâ tatlu'u ‘alâ kavmin lem nec'al lehum min dûnihâ sitrâ(n)* **Meal (Diyanet):** Güneşin doğduğu yere ulaşınca, onu kendileriyle güneş arasına örtü koymadığımız bir halk üzerine doğar buldu. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/90 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Zülkarneyn'in seyahatlerinden birini anlatırken, güneşin doğduğu yere ulaşmasını ve orada yaşayan bir kavmin özelliklerini tasvir etmektedir. Anahtar kavramlar, bu seyahatin varış noktasını, güneşin doğuşunu ve bahsedilen kavmin yaşam biçimini dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"بَلَغَ","root":"بلغ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Bir yere ulaşmak, varmak, erişmek anlamındadır ve Zülkarneyn'in seyahatinin son noktasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'بلغ' kelimesinin bir şeye ulaşmak, son noktasına varmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ' ifadesi, Zülkarneyn'in güneşin doğduğu yere kadar olan yolculuğunun tamamlandığını ve o noktaya ulaştığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'بلوغ' kelimesini bir şeyin nihayetine ermek, sonuna varmak olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Zülkarneyn'in coğrafi bir hedefe, yani güneşin doğduğu varsayılan en uzak noktaya fiziki olarak eriştiğini gösterir."}]},{"word":"مَطْلِعَ","root":"طلع","rootLatin":"ṭ-l-ʿ","meaning":"Güneşin doğduğu yer veya zaman anlamına gelir ve Zülkarneyn'in ulaştığı coğrafi konumu belirtir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'مَطْلِعَ الشَّمْسِ' ifadesini güneşin doğduğu yer olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Zülkarneyn'in yeryüzünün doğu ucuna, güneşin ilk göründüğü noktaya ulaştığına işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'مَطْلِع' kelimesinin hem doğuş yeri hem de doğuş zamanı anlamına gelebileceğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Zülkarneyn'in güneşin doğduğu coğrafi bölgeye, yani en doğu noktaya ulaştığını mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'طلوع' kelimesini bir şeyin görünür hale gelmesi, yükselmesi olarak tanımlar. 'مَطْلِع' ise bu eylemin gerçekleştiği yerdir. Ayette, Zülkarneyn'in güneşin doğuşunu gözlemlediği en doğu noktaya varışını anlatır."}]},{"word":"قَوْمٍ","root":"قوم","rootLatin":"ḳ-v-m","meaning":"Bir topluluk, millet veya halk anlamına gelir ve Zülkarneyn'in karşılaştığı insan grubunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'قوم' kelimesini, bir araya gelmiş, belirli bir amaç veya özellik etrafında toplanmış insanlar topluluğu olarak tanımlar. Ayetteki 'قَوْمٍ' ifadesi, Zülkarneyn'in güneşin doğduğu yerde karşılaştığı, kendine özgü yaşam biçimi olan bir insan grubunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kavm' kavramının Kur'an'da genellikle belirli bir peygambere muhatap olan veya belirli bir coğrafyada yaşayan insan topluluğunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'قَوْمٍ', Zülkarneyn'in karşılaştığı, dış dünyadan izole, kendine has bir yaşam tarzı olan bir topluluğu işaret eder."}]},{"word":"سِتْرًا","root":"ستر","rootLatin":"s-t-r","meaning":"Örtü, perde, gizleyici şey anlamına gelir ve bahsedilen kavmin güneşin etkilerinden korunmak için kullandığı bir şeyin olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ستر' kelimesinin bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لَّمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتْرًا' ifadesi, bu kavmin güneşin doğrudan etkilerinden korunmak için ne bir elbise ne de bir barınak gibi herhangi bir örtüye sahip olmadığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ستر' kelimesini, bir şeyi gizleyen veya örten her türlü şey olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, bu kavmin güneşin yakıcı etkilerinden korunmak için giysi, çadır veya bina gibi herhangi bir koruyucu unsura sahip olmaması, onların ilkel yaşam koşullarını ve belki de güneşle olan özel ilişkilerini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'setr' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir şeyi gizleme, örtme ve koruma anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'سِتْرًا' kelimesi, Allah'ın bu kavme güneşin zararlı etkilerinden korunmak için doğal veya yapay hiçbir koruyucu vermediğini, dolayısıyla onların bu etkilere doğrudan maruz kaldığını ifade eder."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-diger-peygamberler","tabiat-ayetleri","kissa-gecmis-kavimler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonunda"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"بَلَغَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştı"},{"position":4,"surface":"مَطْلِعَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ط-ل-ع","rootLatin":"ṭ-l-ʿ","lemma":"مَطْلِع","form":"Mef'al","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"doğuş yeri"},{"position":5,"surface":"ٱلشَّمْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"sh-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"güneş"},{"position":6,"surface":"وَجَدَهَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"buldu"},{"position":6,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu (güneşi)"},{"position":7,"surface":"تَطْلُعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ل-ع","rootLatin":"ṭ-l-ʿ","lemma":"طَلَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"doğuyor"},{"position":8,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":9,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":10,"surface":"لَّمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapmadık"},{"position":11,"surface":"نَجْعَل","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı (لَمْ) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"kılmadık"},{"position":12,"surface":"لَّهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":13,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":14,"surface":"دُونِهَا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altında"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun (güneşin)"},{"position":15,"surface":"سِتْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ت-ر","rootLatin":"s-t-r","lemma":"سِتْر","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir örtü"}]