# Kehf Sûresi, 96. Âyet (18:96)

> ءَاتُونِى زُبَرَ ٱلْحَدِيدِ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا سَاوَىٰ بَيْنَ ٱلصَّدَفَيْنِ قَالَ ٱنفُخُوا۟ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَعَلَهُۥ نَارًا قَالَ ءَاتُونِىٓ أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا

*Âtûnî zubera-lhadîd(i)(s) hattâ iżâ sâvâ beyne-ssadefeyni kâle-nfuḣû(s) hattâ iżâ ce'alehu nâran kâle âtûnî ufriġ ‘aleyhi kitrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** "Bana (yeterince) demir madeni getirin" dedi. İki yamacın arasındaki boşluğu (dağlarla) bir hizaya getirince, "körükleyin!" dedi. Demiri eritip kor (gibi) yapınca da, "Bana erimiş bakır getirin, bunun üzerine boşaltayım" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/18/96

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kehf Suresi 96. ayet, Zülkarneyn'in sed yapım sürecini anlatırken, demir ve bakır gibi madenlerin işlenmesiyle ilgili temel fiilleri ve nesneleri içermektedir. Ayet, güç, inşa ve eritme gibi kavramlar etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"زُبَرَ","root":"ز ب ر","rootLatin":"z-b-r","meaning":"Demir kütleleri, büyük ve kalın parçalar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zübere kelimesi, 'zebere' fiilinden türemiş olup, bir şeyi büyük parçalar halinde kesmek veya toplamak anlamına gelir. Ayetteki 'zübera' ifadesi, demirin büyük ve işlenmemiş kütlelerini ifade eder ki, bu da sed yapımında kullanılacak ana malzemeyi gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zübere, 'kitâb' (yazılı şey) anlamında da kullanılır, ancak burada 'parçalar, kütleler' anlamındadır. Ayetteki bağlamda, demirin büyük ve ağır parçalarını ifade ederek, Zülkarneyn'in sed yapımında kullanacağı hammaddenin niteliğini belirtir."}]},{"word":"ٱلْحَدِيدِ","root":"ح د د","rootLatin":"h-d-d","meaning":"Demir madenini ifade eder, sed yapımında kullanılan ana malzemedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hadîd, bilinen maden olan demirdir. Ayette, Zülkarneyn'in sed yapımında temel malzeme olarak demiri kullanmasını ifade eder ve bu, yapının sağlamlığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hadîd kelimesi, sertlik ve güç anlamı taşıyan 'hadd' kökünden gelir. Kur'an'da demir, genellikle güç ve dayanıklılık sembolü olarak kullanılır. Bu ayette de seddin sağlamlığını ve dayanıklılığını sağlamak için demirin kullanılmasına işaret eder."}]},{"word":"سَاوَىٰ","root":"س و ي","rootLatin":"s-w-y","meaning":"İki şeyin arasını eşitlemek, doldurmak ve düzlemek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sevâ fiili, bir şeyi düzeltmek, eşitlemek ve tamamlamak anlamlarına gelir. Ayette, demir kütlelerinin iki dağ arasındaki boşluğu tamamen doldurarak düz bir seviyeye getirilmesini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sevâ, bir şeyi diğerine denk kılmak, eşit hale getirmek demektir. Burada, Zülkarneyn'in demir kütlelerini kullanarak iki dağın arasındaki boşluğu tamamen doldurup, yüzeyi düz bir hale getirme eylemini anlatır."}]},{"word":"ٱنفُخُوا۟","root":"ن ف خ","rootLatin":"n-f-kh","meaning":"Ateşi körüklemek, üfleyerek alevlendirmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nefh, bir şeye hava üflemek demektir. Ayetteki 'infuhû' emri, demir kütlelerini ısıtmak için ateşi körükleme eylemini ifade eder, bu da demirin erime noktasına gelmesi için gerekli bir adımdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Nefh kelimesi, genellikle bir şeyi canlandırmak, harekete geçirmek veya ısıtmak için hava üfleme eylemini ifade eder. Bu ayette, demiri eritmek amacıyla ateşi harlamak için yapılan körükleme işlemini anlatır."}]},{"word":"نَارًا","root":"ن و ر","rootLatin":"n-w-r","meaning":"Ateş, demirin erimesi için gerekli olan yüksek ısıyı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nâr, bilinen ateştir. Ayette, demirin eriyebileceği kadar yüksek bir sıcaklığa ulaşmasını ifade eder. Bu, Zülkarneyn'in sed yapımında kullandığı ileri teknolojiyi gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nâr kelimesi, Kur'an'da hem fiziksel ateşi hem de mecazi olarak azabı ifade eder. Bu ayette ise, demiri işlemek için kullanılan fiziksel ateşi, yani yüksek ısıyı belirtir."}]},{"word":"قِطْرًا","root":"ق ط ر","rootLatin":"k-t-r","meaning":"Erimiş bakır veya erimiş maden anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kıtr, erimiş bakır veya erimiş kurşun demektir. Ayette, Zülkarneyn'in demir kütlelerinin üzerine döktüğü erimiş madeni ifade eder ki, bu da seddin daha sağlam ve dayanıklı olmasını sağlar."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kıtr, erimiş madenlerin genel adıdır. Bu ayette, özellikle erimiş bakırın kullanılmasına işaret eder, bu da demirle birleşerek seddin mukavemetini artırır ve paslanmayı önler."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","yaratilis","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ءَاتُوا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirin"},{"position":1,"surface":"نِي","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"beni"},{"position":1,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bana"},{"position":2,"surface":"زُبَرَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ز-ب-ر","rootLatin":"z-b-r","lemma":"زُبْرَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kütleleri"},{"position":3,"surface":"ٱلْحَدِيدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-د-د","rootLatin":"h-d-d","lemma":"حَدِيد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"demir"},{"position":4,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"ta ki"},{"position":5,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zarf","gloss":"olduğu zaman"},{"position":6,"surface":"سَاوَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"مُسَاوَاة","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doldurdu"},{"position":7,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arası"},{"position":8,"surface":"ٱلصَّدَفَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"Tesniye","root":"ص-د-ف","rootLatin":"s-d-f","lemma":"صَدَف","form":"-","features":{"number":"Tesniye","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iki dağın"},{"position":9,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":10,"surface":"ٱنفُخُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ن-ف-خ","rootLatin":"n-f-kh","lemma":"نَفْخ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"körükleyin"},{"position":11,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"ta ki"},{"position":12,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zarf","gloss":"olduğu zaman"},{"position":13,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptı"},{"position":13,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":14,"surface":"نَارًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sani olduğu için mansûb","gloss":"ateş"},{"position":15,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":16,"surface":"ءَاتُوا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirin"},{"position":16,"surface":"نِي","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"beni"},{"position":16,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bana"},{"position":17,"surface":"أُفْرِغْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-غ","rootLatin":"f-r-gh","lemma":"إِفْرَاغ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiilin cevabı olduğu için meczûm","gloss":"dökeyim"},{"position":18,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"üzerine"},{"position":18,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":19,"surface":"قِطْرًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ط-ر","rootLatin":"q-t-r","lemma":"قِطْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"erimiş bakır"}]