# Meryem Sûresi, 16. Âyet (19:16)

> وَٱذْكُرْ فِى ٱلْكِتَـٰبِ مَرْيَمَ إِذِ ٱنتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا

*Veżkur fî-lkitâbi meryeme iżi-ntebeżet min ehlihâ mekânen şarkiyyâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (16-17) (Ey Muhammed!) Kitap'ta (Kur'an'da) Meryem'i de an. Hani ailesinden ayrılarak doğu tarafında bir yere çekilmiş ve (kendini onlardan uzak tutmak için) onlarla arasında bir perde germişti. Biz, ona Cebrail'i göndermiştik de ona tam bir insan şeklinde görünmüştü.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meryem Suresi 16. ayet, Meryem'in ailesinden ayrılarak doğu yönünde bir yere çekilmesini anlatır. Ayet, 'zikir', 'kitap', 'Meryem', 'ayrılma' ve 'doğu' gibi kavramlar üzerinden Meryem'in özel durumunu ve ilahi takdirin tecellisini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"وَٱذْكُرْ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Hatırla, an, zikret anlamında bir emir fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr (ذِكْر), bir şeyi kalpte veya dilde hazır etmek, hatırlamak demektir. Ayetteki 'uzkur' (اذكر) emri, Meryem'in kıssasını Kur'an'da anlatarak onu insanların zihnine ve kalbine yerleştirmeyi ifade eder. Bu, sadece bir anma değil, aynı zamanda bir ibret alma ve tefekkür çağrısıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'zikr' kavramı, Kur'an'da sadece hatırlama değil, aynı zamanda ilahi mesajı ve peygamberlerin kıssalarını canlı tutma, onlardan ders çıkarma anlamını da taşır. Meryem'in zikredilmesi, onun Allah katındaki özel konumunu ve mucizevi doğumunu vurgulamak içindir."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبِ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Yazılı olan, ilahi vahiy veya kutsal metin anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kitap (كتاب), Kur'an'da genellikle Allah'ın vahyini, ilahi kelamını ifade eder. Bu ayette 'el-Kitâb' ile kastedilen, Kur'an'ın kendisidir; yani Meryem'in kıssasının Kur'an'da anlatılması emredilmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kitap (كتاب), yazılı metin olmasının yanı sıra, Allah'ın takdirini ve hükmünü de ifade edebilir. Ancak bu ayetteki bağlamda, 'Kur'an' anlamında kullanılarak, Meryem'in kıssasının ilahi bir metin içinde ölümsüzleştirilmesi vurgulanır."}]},{"word":"مَرْيَمَ","root":"م ر ي م","rootLatin":"m-r-y-m","meaning":"İsa'nın annesi olan Meryem'in özel ismidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meryem (مريم), Kur'an'da adı geçen tek kadındır ve özel bir konuma sahiptir. İsmin kendisi, 'ibadet eden' veya 'deniz yıldızı' gibi anlamlara gelebilir, ancak Kur'an'daki kullanımı doğrudan Hz. İsa'nın annesi olan Meryem'i işaret eder ve onun iffetini, takvasını ve ilahi seçilmişliğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Meryem ismi, Kur'an'da özel bir şahsiyeti ifade eder ve onun kıssası, Allah'ın kudretinin ve mucizelerinin bir göstergesi olarak sunulur. Bu ayette Meryem'in zikredilmesi, onun örnek kişiliğini ve ilahi takdirdeki yerini pekiştirir."}]},{"word":"ٱنتَبَذَتْ","root":"ن ب ذ","rootLatin":"n-b-z","meaning":"Bir yerden ayrılmak, uzaklaşmak, bir köşeye çekilmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Entebezet (انتبذت), 'nebeze' (نبذ) fiilinden türemiş olup, bir şeyi atmak, terk etmek veya bir yerden ayrılmak anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, Meryem'in ailesinden ve toplumdan uzaklaşarak inzivaya çekilmesini ifade eder. Bu, onun özel bir durumla karşı karşıya kalması nedeniyle kendini izole etme eylemidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İntibâz (انتباذ), bir şeyi bir kenara atmak veya bir köşeye çekilmek demektir. Meryem'in 'intibâzı', onun insanlardan uzaklaşarak yalnız kalma arzusunu ve belki de içinde bulunduğu durumu insanlardan gizleme çabasını gösterir. Bu eylem, onun iffetini koruma ve ilahi takdire hazırlanma bağlamında değerlendirilir."}]},{"word":"شَرْقِيًّا","root":"ش ر ق","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Doğu yönüne ait, doğu tarafında bulunan bir yer anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şark (شرق), güneşin doğduğu yönü ifade eder. 'Şarkiyyen' (شرقيا) ise doğu tarafında bir yer anlamına gelir. Meryem'in doğu yönüne çekilmesi, hem coğrafi bir yönü belirtir hem de bazı tefsircilere göre, güneşin doğuşu gibi yeni bir başlangıcı veya ilahi bir nurun tecellisini sembolize edebilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şark (شرق), güneşin doğduğu yerdir. Meryem'in doğu tarafına çekilmesi, onun inzivaya çekildiği yerin konumunu belirtir. Bu, aynı zamanda, o dönemde ibadet ve inziva için tercih edilen bir yön olabileceğine de işaret edebilir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","ilahi-kitaplar"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"ٱذْكُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"an","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kitap","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"مَرْيَمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"م-ر-ي-م","rootLatin":"m-r-y-m","lemma":"مَرْيَم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Meryem'i","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"إِذِ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"ٱنتَبَذَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ب-ذ","rootLatin":"n-b-dh","lemma":"اِنْتَبَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ayrılmıştı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"أَهْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ailesi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"مَكَانًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"مَكَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün fîh (zarf) olduğu için mansûb","gloss":"bir yer","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı"},{"position":10,"surface":"شَرْقِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ش-ر-ق","rootLatin":"sh-r-q","lemma":"شَرْقِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"doğuya ait","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Veżkur"},{"position":2,"translit":"fî"},{"position":3,"translit":"lkitâbi"},{"position":4,"translit":"meryeme"},{"position":5,"translit":"iżi"},{"position":6,"translit":"ntebeżet"},{"position":7,"translit":"min"},{"position":8,"translit":"ehlihâ"},{"position":9,"translit":"mekânen"},{"position":10,"translit":"şarkiyyâ(n)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16*
- **Câsiye Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16-17*
- **Câsiye Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/16-17*