# Meryem Sûresi, 23. Âyet (19:23) > فَأَجَآءَهَا ٱلْمَخَاضُ إِلَىٰ جِذْعِ ٱلنَّخْلَةِ قَالَتْ يَـٰلَيْتَنِى مِتُّ قَبْلَ هَـٰذَا وَكُنتُ نَسْيًا مَّنسِيًّا *Feecâehâ-lmeḣâdu ilâ ciż'i-nnaḣleti kâlet yâ leytenî mittu kable hâżâ vekuntu nesyen mensiyyâ(n)* **Meal (Diyanet):** Doğum sancısı onu bir hurma ağacına yöneltti. "Keşke bundan önce ölseydim de unutulup gitmiş olsaydım!" dedi. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/23 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Meryem Suresi'nin bu ayeti, Meryem'in doğum sancısıyla hurma ağacının dibine sığınmasını ve yaşadığı çaresizliği dile getirmesini anlatır. Ayet, 'doğum sancısı', 'hurma ağacı gövdesi' ve 'unutulmuşluk' gibi kavramlar üzerinden Meryem'in psikolojik ve fiziksel durumunu derinlemesine aktarır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَخَاضُ","root":"م-خ-ض","rootLatin":"m-h-d","meaning":"Doğum sancısı, doğum esnasında çekilen ağrı ve kasılmalar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mahâd' kelimesini 'doğum sancısı' olarak açıklar ve özellikle doğum anındaki şiddetli ağrıyı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Meryem'in yaşadığı fiziksel ve ruhsal zorluğun merkezini oluşturur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mahâd' kelimesinin mecazi olarak bir şeyin ortaya çıkmasından önceki zorlu süreci de ifade edebileceğini belirtir. Ancak bu ayetteki kullanımı, doğrudan Meryem'in doğum sancısını, yani 'doğumun başlangıcındaki ağrıyı' kasteder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mahâd' gibi kelimelerin Kur'an'da sadece fiziksel bir durumu değil, aynı zamanda o durumun getirdiği psikolojik yükü ve çaresizliği de yansıttığını vurgular. Meryem'in bu sancıyla bir yere sığınması, kelimenin anlam derinliğini artırır."}]},{"word":"جِذْعِ","root":"ج-ذ-ع","rootLatin":"c-z-'-","meaning":"Ağacın gövdesi, özellikle hurma ağacının gövdesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ciz'' kelimesini 'ağacın kökünden dallarına kadar olan ana kısmı' olarak tanımlar. Ayetteki 'hurma ağacının gövdesi' ifadesi, Meryem'in dayanacak bir yer arayışını ve sığındığı somut nesneyi belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ciz'' kelimesinin özellikle hurma ağacı bağlamında kullanıldığında, onun sağlam ve dik duran ana gövdesini ifade ettiğini belirtir. Meryem'in bu gövdeye dayanması, onun çaresizliğini ve destek arayışını sembolize eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ciz'' kelimesinin 'kesilmiş veya koparılmış ağaç gövdesi' anlamını da taşıdığını belirtir. Ancak ayetteki bağlamda, Meryem'in dayanmak için sağlam bir hurma ağacının gövdesine yöneldiğini ifade eder."}]},{"word":"نَسْيًا","root":"ن-س-ي","rootLatin":"n-s-y","meaning":"Unutulmuş, hatırlanmayan, varlığı yok sayılan şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nesy' kelimesini 'unutulmuş, terk edilmiş, zikredilmeyen' olarak açıklar. Ayetteki 'nesyen mensiyyen' ifadesi, Meryem'in varlığının tamamen silinmesini, hiç hatırlanmamasını arzuladığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nesy' kelimesinin 'unutulmuş bir şey' anlamına geldiğini ve 'mensiyyen' ile birlikte kullanıldığında bu unutulmuşluğun derecesinin şiddetlendiğini belirtir. Meryem'in bu ifadesi, yaşadığı utanç ve çaresizliğin zirvesini yansıtır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nesy' ve 'mensiyyen' ikilisinin Kur'an'da genellikle umutsuzluk, çaresizlik ve varoluşsal bir yok oluş arzusunu ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Meryem'in bu sözü, toplum tarafından dışlanma korkusunun ve yaşadığı zorluğun bir yansımasıdır."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-isa-meryem","imtihan-bela","olum"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece, hemen"},{"position":1,"surface":"أَجَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"إِجَاءَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirdi, mecbur etti"},{"position":1,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":2,"surface":"ٱلْمَخَاضُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-خ-ض","rootLatin":"m-kh-ḍ","lemma":"مَخَاض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"doğum sancısı"},{"position":3,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":4,"surface":"جِذْعِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ذ-ع","rootLatin":"j-dh-ʿ","lemma":"جِذْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gövdesi, dibi"},{"position":5,"surface":"ٱلنَّخْلَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-خ-ل","rootLatin":"n-kh-l","lemma":"نَخْلَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hurma ağacı"},{"position":6,"surface":"قَالَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":7,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ey"},{"position":7,"surface":"لَيْتَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Temenni","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَيْتَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"keşke"},{"position":7,"surface":"نِى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müfred","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Leyte'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":8,"surface":"مِتُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müfred","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ölmüştüm"},{"position":9,"surface":"قَبْلَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"önce"},{"position":10,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bu"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"كُنْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müfred","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldum"},{"position":12,"surface":"نَسْيًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-س-ي","rootLatin":"n-s-y","lemma":"نَسْي","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"unutulmuş bir şey"},{"position":13,"surface":"مَّنسِيًّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ن-س-ي","rootLatin":"n-s-y","lemma":"مَنْسِيّ","form":"Mef'ûl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"unutulmuş"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25*