# Meryem Sûresi, 25. Âyet (19:25)

> وَهُزِّىٓ إِلَيْكِ بِجِذْعِ ٱلنَّخْلَةِ تُسَـٰقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا

*Vehuzzî ileyki biciż'i-nnaḣleti tusâkit ‘aleyki rutaben ceniyyâ(n)*

**Meal (Diyanet):** "Hurma ağacını kendine doğru silkele ki sana taze hurma dökülsün."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/25

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meryem Suresi 25. ayet, Hz. Meryem'in doğum sancıları sırasında kendisine verilen ilahi teselliyi ve hurma ağacından taze hurma elde etme mucizesini anlatır. Ayet, 'hurma ağacını silkeleme' eylemi ve bunun sonucunda 'taze hurma düşmesi' kavramları etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"وَهُزِّىٓ","root":"ه ز ز","rootLatin":"h-z-z","meaning":"Bu kelime, bir şeyi şiddetle sallamak, hareket ettirmek anlamına gelir ve ayette hurma ağacını silkeleme emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hezze' fiilinin bir şeyi şiddetle hareket ettirmek, sallamak olduğunu belirtir. Ayetteki 'huzzî' emri, Hz. Meryem'in hurma ağacını sallayarak meyvelerini düşürmesi için bir teşviktir ve bu, ilahi kudretin bir tecellisi olarak zayıf bir kadının bile bu eylemi gerçekleştirebileceğini ima eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'huzzî' fiilinin mecazi olarak 'harekete geçir' veya 'salla' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, hurma ağacının meyvelerini düşürmek için yapılan fiziksel bir eylemi anlatır ve bu eylem, ilahi bir mucize ile desteklenmiştir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hezz' kökünün 'sarsmak, sallamak' anlamlarını taşıdığını ve Kur'an'da genellikle fiziksel bir hareketi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'in hurma ağacını sallaması emri, ilahi bir lütuf olarak taze hurmaya ulaşmasını sağlamıştır."}]},{"word":"بِجِذْعِ","root":"ج ذ ع","rootLatin":"c-z-'-","meaning":"Bu kelime, ağacın gövdesi veya kütüğü anlamına gelir ve ayette hurma ağacının gövdesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ciz'' kelimesinin ağacın gövdesi, kütüğü olduğunu açıklar. Ayetteki 'biciz'i' ifadesi, Hz. Meryem'in hurma ağacının gövdesini sallaması gerektiğini belirtir, bu da o anki zayıf durumuna rağmen ilahi bir yardımla gerçekleşecek bir eylemdir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ciz'' kelimesinin ağacın kökünden ayrılan gövde kısmı olduğunu ve genellikle kesilmiş veya kurumuş ağaç gövdesi için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Hz. Meryem'in sallayacağı hurma ağacının ana gövdesini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ciz'' kelimesinin ağacın ana gövdesi, dalların çıktığı kısım olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, Hz. Meryem'in hurma ağacının ana yapısına müdahale etmesini ve bu sayede meyvelerin düşmesini sağlamasını ifade eder."}]},{"word":"ٱلنَّخْلَةِ","root":"ن خ ل","rootLatin":"n-h-l","meaning":"Bu kelime, hurma ağacı anlamına gelir ve ayette Hz. Meryem'in altında bulunduğu ağacı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nahle' kelimesinin hurma ağacı olduğunu ve Kur'an'da genellikle bereket ve rızık sembolü olarak geçtiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'e ilahi bir lütuf olarak taze hurma sağlayacak olan ağacı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nahle' kelimesinin bilinen hurma ağacı olduğunu ve meyvesinin (rutab) besleyici ve şifalı özelliklere sahip olduğunu vurgular. Ayetteki 'en-nahle' ifadesi, Hz. Meryem'in doğum sonrası zayıflığına rağmen kolayca ulaşabileceği bir rızık kaynağını işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nahle'nin Kur'an'da cennet meyvelerinden biri olarak da anıldığını ve bereket, bolluk ve ilahi lütfun sembolü olduğunu belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'e sunulan hurma, onun zor durumunda ilahi bir teselli ve rızık olarak önem taşır."}]},{"word":"رُطَبًا","root":"ر ط ب","rootLatin":"r-t-b","meaning":"Bu kelime, taze hurma anlamına gelir ve ayette Hz. Meryem'e düşecek olan meyveyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rutab' kelimesinin henüz kurumamış, taze hurma olduğunu belirtir. Ayetteki 'rutaben' ifadesi, Hz. Meryem'e sunulan hurmanın tazeliğini ve dolayısıyla daha besleyici ve lezzetli olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'rutab'ın hurmanın olgunlaşmış ancak henüz kurumamış hali olduğunu ve genellikle doğum sonrası kadınlar için faydalı olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Hz. Meryem'in doğum sonrası ihtiyaç duyduğu besini ve şifayı ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rutab'ın hurmanın en lezzetli ve besleyici aşaması olduğunu ve 'ratb' kökünden geldiğini, bu kökün 'nemli, taze' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'rutaben' ifadesi, ilahi bir mucize olarak sunulan hurmanın tazeliğini ve kalitesini vurgular."}]},{"word":"جَنِيًّا","root":"ج ن ي","rootLatin":"c-n-y","meaning":"Bu kelime, yeni toplanmış, taze koparılmış anlamına gelir ve ayette hurmanın tazeliğini pekiştirir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ceniyyen' kelimesinin 'yeni toplanmış, taze koparılmış' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'rutaben ceniyyen' ifadesi, hurmanın sadece taze olmakla kalmayıp, aynı zamanda o an toplanmış olduğunu, yani en taze haliyle sunulduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cenâ' fiilinin meyve toplamak anlamına geldiğini ve 'ceniyy' kelimesinin de 'toplanmış, hasat edilmiş' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'ceniyyen' ifadesi, hurmanın doğal yollarla değil, ilahi bir müdahale ile o anda toplanmış gibi taze bir şekilde Hz. Meryem'e sunulduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ceniyy' kelimesinin 'yeni hasat edilmiş' anlamında kullanıldığını ve 'rutab' kelimesiyle birlikte kullanıldığında tazeliği ve olgunluğu pekiştirdiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Meryem'e sunulan hurmanın en taze ve en lezzetli haliyle, adeta o an ağaçtan koparılmış gibi olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","rizik","tevekkul"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"هُزِّىٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ه-ز-ز","rootLatin":"h-z-z","lemma":"هَزَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"salla"},{"position":2,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e doğru"},{"position":2,"surface":"كِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتِ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"جِذْعِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ذ-ع","rootLatin":"j-dh-ʿ","lemma":"جِذْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gövdesi"},{"position":4,"surface":"ٱلنَّخْلَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-خ-ل","rootLatin":"n-kh-l","lemma":"نَخْلَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hurma ağacının"},{"position":5,"surface":"تُسَاقِطْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ق-ط","rootLatin":"s-q-ṭ","lemma":"تَسَاقَطَ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiilin cevabı olduğu için meczûm","gloss":"dökülsün"},{"position":6,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":6,"surface":"كِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتِ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":7,"surface":"رُطَبًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ط-ب","rootLatin":"r-ṭ-b","lemma":"رُطَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"taze hurma"},{"position":8,"surface":"جَنِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ج-ن-ي","rootLatin":"j-n-y","lemma":"جَنِيّ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"derilmiş, taze"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/25*
- **Ra'd Sûresi** · *19/25*
- **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/25*
- **Ra'd Sûresi** · *19/25*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Meryem, 19:25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *19/25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *19/25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *19/25*
- **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/25*
- **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *19/23-25*