# Meryem Sûresi, 28. Âyet (19:28)

> يَـٰٓأُخْتَ هَـٰرُونَ مَا كَانَ أَبُوكِ ٱمْرَأَ سَوْءٍ وَمَا كَانَتْ أُمُّكِ بَغِيًّا

*Yâ uḣte hârûne mâ kâne ebûki-mrae sev-in vemâ kânet ummuki beġiyyâ(n)*

**Meal (Diyanet):** "Ey Harun'un kız kardeşi! Senin baban kötü bir kimse değildi. Annen de iffetsiz değildi."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/28

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meryem Suresi 28. ayet, Hz. Meryem'e yöneltilen ithamları ve bu ithamların dayandırıldığı ailevi referansları dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'kız kardeş', 'kötü' ve 'iffetsiz' gibi anahtar kavramlar üzerinden toplumsal yargıları ve ahlaki değerleri sorgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أُخْتَ","root":"أ خ و","rootLatin":"e-h-v","meaning":"Burada 'kız kardeş' anlamında kullanılmış olup, soy bağına veya manevi yakınlığa işaret edebilir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أُخْت' kelimesinin aslen 'أَخ' (erkek kardeş) kelimesinden türediğini ve hem soy birliğini hem de benzerlik ve yakınlığı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Harun'un kız kardeşi' ifadesi, ya soy bağına ya da Harun peygamberin salihliğine nispetle Meryem'in de öyle olması gerektiği beklentisine işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أُخْتَ هَارُونَ' ifadesinin mecazi bir kullanım olabileceğini, yani 'Harun gibi salih bir kişinin soyundan gelen' veya 'Harun'un yolunda olan' anlamında kullanılmış olabileceğini ifade eder. Bu, Meryem'in ailesinin iyi şöhretine atıfta bulunarak, onun bu durumuyla çelişen bir eylemde bulunmasının şaşkınlığını dile getirir."}]},{"word":"سَوْءٍ","root":"س و أ","rootLatin":"s-v-e","meaning":"Kötü, çirkin, şerli anlamlarına gelir ve burada babanın ahlaki durumunu nitelemektedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'سَوْءٍ' kelimesinin 'kötülük, çirkinlik, şer' anlamlarına geldiğini ve genellikle ahlaki veya fiili bir kusuru ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'امرأ سوء' (kötü bir adam) ifadesi, babanın ahlaki açıdan kusurlu, günahkar veya toplumda hoş karşılanmayan bir kişi olmadığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'سَوْء' kelimesinin 'insanı üzen, kederlendiren her şey' için kullanıldığını ve hem maddi hem de manevi kötülükleri kapsadığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Meryem'in babasının toplumda kötü bir şöhrete sahip olmadığını, aksine iyi bir insan olduğunu belirtmek için kullanılmıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'سَوْء' kavramının Kur'an'da genellikle 'şer' ve 'kötülük' anlamında kullanıldığını ve 'hayr'ın zıttı olduğunu belirtir. Bu ayette, Meryem'in babasının 'kötü' olmaması, onun ahlaki açıdan temiz ve toplumda saygın bir kişi olduğunu ifade eder, bu da Meryem'e yöneltilen ithamın şaşkınlığını artırır."}]},{"word":"بَغِيًّا","root":"ب غ ي","rootLatin":"b-g-y","meaning":"İffetsiz, zinakar kadın anlamına gelir ve burada annenin ahlaki durumunu nitelemektedir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'بَغِيًّا' kelimesinin 'zina eden kadın' anlamında kullanıldığını ve bu kelimenin 'bağy' kökünden türediğini, 'haddi aşmak, zulmetmek' gibi anlamlara da geldiğini belirtir. Ayetteki kullanım, annenin iffetsiz bir yaşam sürmediğini, aksine namuslu bir kadın olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'بَغِيًّا' kelimesinin 'zina eden kadın' için özel bir terim olduğunu ve bu kelimenin 'istek, arzu' anlamındaki 'bağy' kökünden geldiğini, ancak burada kötü bir arzuya yönelme anlamında kullanıldığını açıklar. Meryem'in annesinin 'iffetsiz' olmaması, onun da tıpkı babası gibi toplumda iyi bir şöhrete sahip olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'بَغِيًّا' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'zina eden kadın' anlamında kullanıldığını ve bu kelimenin, toplumun ahlaki normlarına aykırı davranan kadınları tanımlamak için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Meryem'e yöneltilen ithamın, ailesinin temiz geçmişiyle çeliştiğini vurgulamak için kullanılmıştır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","edep-haya","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأُخْتَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey!"},{"position":1,"surface":"أُخْتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أُخْت","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mansûb","gloss":"kız kardeş"},{"position":2,"surface":"هَـٰرُونَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ه-ر-ن","rootLatin":"h-r-n","lemma":"هَارُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"Harun"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":4,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":5,"surface":"أَبُو","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"baba"},{"position":5,"surface":"كِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتِ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":6,"surface":"ٱمْرَأَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-ء","rootLatin":"m-r-hamza","lemma":"اِمْرُؤ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"adam"},{"position":7,"surface":"سَوْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-hamza","lemma":"سَوْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kötülük"},{"position":8,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"كَانَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":10,"surface":"أُمُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-م","rootLatin":"a-m-m","lemma":"أُمّ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Kânet'in ismi olduğu için merfû","gloss":"anne"},{"position":10,"surface":"كِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتِ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":11,"surface":"بَغِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"بَغِيّ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kânet'in haberi olduğu için mansûb","gloss":"iffetsiz"}]