# Meryem Sûresi, 4. Âyet (19:4) > قَالَ رَبِّ إِنِّى وَهَنَ ٱلْعَظْمُ مِنِّى وَٱشْتَعَلَ ٱلرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنۢ بِدُعَآئِكَ رَبِّ شَقِيًّا *Kâle rabbi innî vehene-l'azmu minnî veşte'ale-rra/su şeyben velem ekun bidu'â-ike rabbi şekiyyâ(n)* **Meal (Diyanet):** O, şöyle demişti: "Rabbim! Şüphesiz kemiklerim gevşedi. Saçım sakalım ağardı. Sana yaptığım dualarda (cevapsız bırakılarak) hiç mahrum olmadım." **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/4 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Meryem Suresi'nin 4. ayeti, Hz. Zekeriya'nın yaşlılığını ve Allah'a olan güvenini dile getirdiği bir münacatı içermektedir. Ayet, bedensel zayıflığı ve saçların ağarmasını tasvir ederken, duanın kabul edileceğine dair güçlü bir inancı vurgular.","keyConcepts":[{"word":"وَهَنَ","root":"و ه ن","rootLatin":"v-h-n","meaning":"Zayıflamak, güçsüzleşmek, takatten düşmek anlamına gelir ve ayette kemiklerin yaşlılık sebebiyle güçsüzleşmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vehen' kelimesinin bedensel veya manevi güçsüzlüğü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'vehene'l-azm' ifadesi, kemiklerin yaşlılık nedeniyle zayıflamasını, gücünü kaybetmesini ve kırılgan hale gelmesini anlatır. Bu, Hz. Zekeriya'nın fiziksel durumunun bir tasviridir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vehene' kelimesini 'za'ufe' (zayıfladı) olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, kemiklerin gücünü yitirmesi ve yaşlılığın getirdiği fiziksel çöküşü mecazi bir dille ifade eder. Bu, duanın kabulü için bir engel olarak görülebilecek bedensel zayıflığın dile getirilmesidir."}]},{"word":"ٱلْعَظْمُ","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Kemik anlamına gelir ve ayette bedenin temel yapısını oluşturan kemiklerin zayıflamasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'azm' kelimesinin bedenin iskeletini oluşturan kemikler olduğunu belirtir. Ayetteki 'vehene'l-azm' ifadesi, yaşlılık sebebiyle kemiklerin gücünü kaybetmesi, zayıflaması ve kırılgan hale gelmesi durumunu vurgular. Bu, Hz. Zekeriya'nın fiziksel yaşlılığının somut bir göstergesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azm' kelimesinin bedenin direği ve temel yapısı olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, kemiklerin zayıflaması, tüm bedenin güçsüzleştiği ve yaşlılığın derinleştiği anlamına gelir. Bu, Hz. Zekeriya'nın Allah'a yönelirken içinde bulunduğu acziyeti dile getirmesidir."}]},{"word":"ٱشْتَعَلَ","root":"ش ع ل","rootLatin":"ş-a-l","meaning":"Tutuşmak, alevlenmek anlamına gelir ve ayette saçların beyazlamasını, sanki bir ateş gibi başı kaplamasını mecazi olarak ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'işteale' kelimesinin aslen ateşin tutuşması ve yayılması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'işteale'r-re'sü şeyben' ifadesi, saçların beyazlığının başı tamamen kaplamasını, tıpkı ateşin bir şeyi sarıp sarmalaması gibi, mecazi bir anlatımla tasvir eder. Bu, yaşlılığın belirgin bir alametidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'işteale' kelimesinin 'intişar' (yayılma) ve 'zuhur' (ortaya çıkma) anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, beyaz saçların başın her yerine yayılmasını ve yaşlılığın açıkça görünür hale gelmesini mecazi bir benzetmeyle anlatır. Bu, Hz. Zekeriya'nın yaşlılığının görsel bir tasviridir."}]},{"word":"شَيْبًا","root":"ش ي ب","rootLatin":"ş-y-b","meaning":"Ağarmış saç, beyazlık anlamına gelir ve ayette yaşlılık sebebiyle saçların beyazlamasını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'şeyb' kelimesinin saçların beyazlaması olduğunu belirtir. Ayetteki 'işteale'r-re'sü şeyben' ifadesi, başın beyaz saçlarla dolup taşmasını, yaşlılığın belirgin bir işareti olarak sunar. Bu, Hz. Zekeriya'nın fiziksel yaşlılığının bir başka göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'şeyb' kavramının genellikle yaşlılık, zayıflık ve ölümün yaklaştığına dair bir işaret olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'şeyben' kelimesi, Hz. Zekeriya'nın fiziksel olarak yaşlandığını ve bu durumun Allah'a olan yakarışının samimiyetini artırdığını gösterir."}]},{"word":"شَقِيًّا","root":"ش ق و","rootLatin":"ş-k-v","meaning":"Bedbaht, mutsuz, mahrum kalmış anlamına gelir ve ayette Allah'a dua etmekle hiçbir zaman karşılıksız kalmadığını, bedbaht olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şakî' kelimesinin 'saîd' (mutlu) kelimesinin zıttı olduğunu ve bedbahtlık, mutsuzluk anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lem ekun bi-du'âike Rabbi şakıyyâ' ifadesi, Hz. Zekeriya'nın Allah'a yaptığı duaların hiçbir zaman karşılıksız kalmadığını, bu dualar sayesinde bedbaht olmadığını ve umutsuzluğa düşmediğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'şakâvet'in hayırdan mahrum kalmak ve zorluklarla karşılaşmak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'şakıyyâ' kelimesi, Hz. Zekeriya'nın Allah'a yönelmekle hiçbir zaman hayırdan mahrum kalmadığını, dualarının hep kabul gördüğünü ve bu sayede bedbahtlık yaşamadığını dile getirir. Bu, Allah'a olan tam güvenin bir ifadesidir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["dua","imtihan-bela","tevekkul"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş mansûb muzâf","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ben"},{"position":3,"surface":"ي","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":4,"surface":"وَهَنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ه-ن","rootLatin":"w-h-n","lemma":"وَهْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zayıfladı"},{"position":5,"surface":"ٱلْعَظْمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"ʿ-ẓ-m","lemma":"عَظْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kemik"},{"position":6,"surface":"مِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"ي","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":7,"surface":"وَٱشْتَعَلَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱشْتَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ع-ل","rootLatin":"ş-ʿ-l","lemma":"اِشْتِعَال","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tutuştu, ağardı"},{"position":8,"surface":"ٱلرَّأْسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ء-س","rootLatin":"r-ʾ-s","lemma":"رَأْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"baş"},{"position":9,"surface":"شَيْبًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ي-ب","rootLatin":"ş-y-b","lemma":"شَيْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"aklık, beyazlık"},{"position":10,"surface":"وَلَمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":11,"surface":"أَكُنۢ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Lem edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"oldum"},{"position":12,"surface":"بِدُعَآئِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":12,"surface":"دُعَآئِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-ʿ-w","lemma":"دُعَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"duan"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":13,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş mansûb muzâf","gloss":"Rabbim"},{"position":14,"surface":"شَقِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-ق-و","rootLatin":"ş-q-w","lemma":"شَقِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bedbaht"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/1-15* - **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/1-15* - **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Meryem, 19:4* - **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Meryem, 19:4*